Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Quy định về kết hôn giữa những người có họ trong phạm vi ba đời
“Chị H.T.L là công nhân may ở Bắc Giang, đang có tình cảm sâu sắc với một người anh họ. Hai người rất muốn tiến tới hôn nhân nhưng gia đình hai bên đều lo lắng không biết liệu việc này có vi phạm pháp luật hay phong tục tập quán không, đặc biệt là về mối quan hệ họ hàng. Chị H.T.L muốn biết liệu mình và anh họ có được phép kết hôn hay không và pháp luật quy định thế nào về trường hợp này.”
Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng
“Chào luật sư, gia đình tôi có mấy hecta rừng phòng hộ ở Huyện Đơn Dương, Lâm Đồng. Gần đây tôi nghe nói có chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng gì đó nhưng không rõ mình có được nhận tiền không và nhận như thế nào. Rừng nhà tôi có giúp giữ nước cho mấy nhà máy thủy điện dưới xuôi không?”
Cơ quan lưu trữ lịch sử và tài liệu lưu trữ tư
“Chào luật sư, gia đình tôi ở TP.HCM có giữ nhiều giấy tờ, hình ảnh từ thời ông bà để lại, một số tài liệu có từ trước năm 1975. Tôi nghe nói có 'lưu trữ lịch sử' gì đó chuyên giữ những tài liệu quan trọng này. Luật sư cho tôi hỏi, 'lưu trữ lịch sử' là gì và những tài liệu như của gia đình tôi có thể gửi gắm ở đó được không ạ? Tôi cũng muốn biết quyền lợi của mình khi tiếp cận lại các tài liệu đó nếu gửi đi.”
Nghĩa vụ pháp lý của người vận tải đường thủy nội địa
“Anh H.V.A ở Cần Thơ đang có ý định dùng chiếc ghe của gia đình để chở hàng nông sản từ vườn ra chợ. Anh ấy nghe nói phải có giấy phép và tuân thủ nhiều quy định. Anh ấy muốn biết liệu mình có được coi là "người vận tải" theo luật không và những nghĩa vụ cơ bản là gì.”
Quy định pháp luật về người nghiện chất dạng thuốc phiện và điều trị
“Chị H. ở Quận 1, TP.HCM, có con trai 25 tuổi đang nghiện chất dạng thuốc phiện. Chị nghe nói có các chương trình điều trị nhưng không rõ pháp luật quy định thế nào về việc này, con chị có bắt buộc phải đi điều trị không và gia đình cần làm gì để hỗ trợ cháu?”
Phân cấp rủi ro ô nhiễm môi trường biển và hải đảo
“Chào chuyên gia, tôi là chủ một cơ sở chế biến hải sản nhỏ ở Đà Nẵng. Gần đây, có thông tin về việc xây dựng một khu công nghiệp mới cách bờ biển không xa. Tôi rất lo lắng về khả năng ô nhiễm môi trường biển từ khu công nghiệp này sẽ ảnh hưởng đến nguồn nguyên liệu và hoạt động kinh doanh của gia đình tôi. Không biết có quy định nào đánh giá hay phân loại những rủi ro ô nhiễm như vậy không, và làm sao để biết khu vực của tôi có thuộc vùng rủi ro cao hay không?”
Quy định về rừng thứ sinh
“Chào luật sư, gia đình tôi ở huyện Đắk Song, Đắk Nông có một mảnh đất trước đây là rừng tự nhiên nhưng đã bị khai thác để làm nương rẫy từ lâu. Giờ tôi muốn trồng lại cây rừng trên đó nhưng không biết liệu mảnh đất này có được coi là rừng thứ sinh theo quy định của pháp luật không, và nếu là rừng thứ sinh thì có những quy định gì đặc biệt khi quản lý hay không? Tôi lo lắng không biết có vi phạm gì không.”
Quy định về Dịch vụ dân số và các hoạt động liên quan
“Chào luật sư, tôi là cán bộ y tế thôn bản ở xã Thanh Sơn, huyện Kim Bảng, Hà Nam. Gần đây, khi tôi đi tuyên truyền về các biện pháp kế hoạch hóa gia đình và tư vấn sức khỏe sinh sản cho bà con, một số người dân lại cho rằng đây không phải là nhiệm vụ của y tế xã và cản trở tôi. Thậm chí có người còn nói tôi đang làm sai quy định. Tôi muốn hỏi liệu việc cung cấp thông tin và dịch vụ như vậy có đúng là 'dịch vụ dân số' theo quy định pháp luật không và tôi có được phép thực hiện không?”
Khái niệm và vai trò của Gia đình theo pháp luật
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là nông dân ở Lâm Đồng. Gia đình tôi có một mảnh đất nông nghiệp đang muốn làm thủ tục xin giao đất lâm nghiệp để trồng rừng, nhưng tôi đang băn khoăn không biết liệu gia đình tôi có được coi là 'hộ gia đình' theo luật để được giao đất không. Cụ thể, tôi có nuôi một đứa cháu mồ côi từ nhỏ, giờ cháu đã lớn và sống chung với vợ chồng tôi như con ruột. Liệu trường hợp của cháu có được tính vào 'hộ gia đình' khi làm thủ tục không?”
Quyền tiếp cận dịch vụ dân số và kế hoạch hóa gia đình
“Chào chuyên gia, tôi là vợ chồng trẻ ở huyện Củ Chi, TP.HCM. Chúng tôi muốn tìm hiểu về các biện pháp kế hoạch hóa gia đình nhưng khi hỏi ở trạm y tế xã thì cán bộ có vẻ không nhiệt tình, còn nói bóng gió là 'cứ đẻ đi rồi tính'. Chúng tôi cảm thấy hơi khó xử và không biết có phải mình đang bị cản trở tiếp cận dịch vụ không. Mong chuyên gia tư vấn.”
Mức sinh thay thế và công tác dân số
“Chào luật sư, vợ chồng em ở TP.HCM đang tính sinh con thứ hai nhưng cũng lo lắng về chi phí nuôi dạy. Em nghe nói Nhà nước có chính sách khuyến khích sinh đẻ để duy trì 'mức sinh thay thế' gì đó. Không biết chính sách này cụ thể là gì và có hỗ trợ gì cho các gia đình như tụi em không ạ?”
Quy định pháp luật về làm chậm lũ và quản lý đê điều
“Chào luật sư, tôi là anh N.V.H, một nông dân ở huyện Châu Phú, An Giang. Gần đây, tôi nghe nói chính quyền đang có kế hoạch xây dựng một công trình gì đó để 'làm chậm lũ' ngay gần khu đất canh tác lúa của gia đình tôi. Tôi không rõ 'làm chậm lũ' là gì và liệu đất của tôi có bị ảnh hưởng hay không? Pháp luật có quy định gì về việc này không, thưa luật sư?”
Thời hạn sử dụng thực tế của công trình xây dựng
“Chị N.T.H ở Hà Nội đang lo lắng về căn nhà cũ 50 năm tuổi của gia đình. Gần đây, nhà bắt đầu có dấu hiệu xuống cấp, tường nứt, mái dột. Chị nghe nói về "thời hạn sử dụng thực tế của công trình" và không biết liệu nhà mình có còn được coi là an toàn để ở nữa không. Chị muốn biết pháp luật quy định thế nào về việc này và gia đình chị cần làm gì để đảm bảo an toàn.”
Quy định về cư trú của công dân
“Chào chuyên gia, tôi tên là Hùng, năm nay 32 tuổi, làm kỹ sư xây dựng. Gia đình tôi vừa chuyển từ quận 7, TP.HCM về huyện Củ Chi để tiện cho công việc mới của vợ tôi. Giờ tôi muốn làm lại giấy tờ cho con đi học và đăng ký tạm trú, thường trú. Tôi không rõ việc **cư trú** của mình ở Củ Chi có được xem là hợp lệ theo quy định pháp luật không?”
Trận địa phòng không và quyền lợi người dân
“Chào luật sư, tôi là ông Hùng, một nông dân ở huyện Mộc Châu, Sơn La. Gần đây, tôi thấy có một số hoạt động khảo sát đất đai gần khu vực nương chè nhà tôi, và nghe loáng thoáng nói là sẽ xây dựng 'trận địa phòng không'. Tôi không rõ 'trận địa phòng không' là gì và liệu việc này có ảnh hưởng đến đất đai và cuộc sống của gia đình tôi không? Tôi lo lắm vì đây là nguồn sống chính của chúng tôi.”
Quản lý và quy hoạch nguồn nước liên tỉnh
“Chào luật sư, tôi là nông dân ở An Giang. Gia đình tôi có mấy hecta ruộng lúa ở vùng giáp ranh với Đồng Tháp, nguồn nước tưới chính là từ một con kênh chảy từ bên Đồng Tháp qua. Gần đây, tôi thấy bên đó có dự án xả thải vào kênh, tôi lo ảnh hưởng đến chất lượng nước. Không biết mình có quyền gì để phản đối hay cơ quan nào sẽ quản lý cái **nguồn nước liên tỉnh** này không ạ? Tôi nên làm gì?”
Quy định về quản lý hoạt động chặt hạ, dịch chuyển cây xanh
“Tôi là anh Nguyễn Văn A, sống tại quận 1, TP.HCM. Gia đình tôi đang có kế hoạch sửa chữa nhà cửa và cần phải chặt bỏ một cây cổ thụ đã lâu năm trong vườn để xây thêm phần mở rộng. Tôi không rõ việc này có cần xin phép hay tuân thủ quy định nào không, và nếu có thì thủ tục ra sao?”
Hội đồng tư vấn đặc xá và vai trò của Chủ tịch nước
“Chào Tuvannhanh.com, em trai tôi ở quận Bình Thạnh, TP.HCM đang thụ án tù về tội cố ý gây thương tích. Gia đình tôi nghe nói sắp tới có đợt đặc xá nhân dịp lễ lớn của đất nước. Tôi là một công nhân may, không rành luật pháp lắm, nhưng muốn hỏi là ai sẽ là người quyết định việc đặc xá này và có cơ quan nào đứng ra tư vấn, xem xét các trường hợp không? Liệu em tôi có cơ hội được xem xét không?”
Nâng cao năng lực xã hội và vai trò của người cao tuổi
“Bác tôi ở Quận 3, TP.HCM, nay đã về hưu được 5 năm. Bác từng là giáo viên cấp 3, rất năng động, nhưng giờ ở nhà bác cảm thấy mình ít được tham gia các hoạt động xã hội, đôi khi thấy buồn và lạc lõng. Gia đình tôi muốn tìm hiểu xem có quy định nào khuyến khích người cao tuổi tiếp tục cống hiến hay tham gia cộng đồng không, để bác tôi có thể tìm lại niềm vui và sự gắn kết.”
Công trình phụ trợ trong quản lý đê điều
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là Ba, một nông dân ở huyện Tứ Kỳ, Hải Dương. Gia đình tôi có mảnh đất sát con đê sông Luộc. Tôi đang tính xây một cái kho nhỏ để chứa nông cụ và vật tư phục vụ sản xuất. Tôi nghe nói có khái niệm "công trình phụ trợ" liên quan đến đê điều, không biết cái kho của tôi có được coi là công trình phụ trợ không và tôi có cần xin phép gì đặc biệt không?”
Quản lý tổng hợp tài nguyên vùng bờ
“Chào luật sư, tôi là ông Trần Văn Hùng, một ngư dân ở huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh. Gia đình tôi đã sống và đánh bắt cá ở vùng biển ven bờ này bao đời nay. Gần đây, tôi thấy nhiều dự án du lịch, công nghiệp mọc lên sát biển, nước thải cũng có vẻ nhiều hơn, ảnh hưởng đến nguồn lợi thủy sản và môi trường sống của chúng tôi. Tôi muốn hỏi liệu có quy định pháp luật nào để quản lý những hoạt động này ở **vùng bờ** của chúng tôi không, hay cứ để mạnh ai nấy làm?”
Quản lý và xử lý khoáng sản độc hại
“Gia đình tôi sống ở huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng, gần một khu mỏ cũ. Gần đây, nhiều người trong làng bị ho, khó thở, cây cối xung quanh cũng héo úa. Chúng tôi nghe nói có thể do **khoáng sản độc hại** từ mỏ cũ phát tán ra. Tôi muốn hỏi, liệu có cơ quan nào chịu trách nhiệm kiểm tra và xử lý vấn đề này không, và người dân như chúng tôi cần làm gì để được bảo vệ?”
Nâng cao chất lượng dân số theo quy định pháp luật
“Chào luật sư, tôi là một cán bộ y tế thôn bản ở huyện miền núi Mường Lát, Thanh Hóa. Gần đây, tôi thấy nhiều gia đình ở đây còn khó khăn, trẻ em chưa được chăm sóc đầy đủ về dinh dưỡng và giáo dục, ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất và trí tuệ. Tôi nghe nói về việc **nâng cao chất lượng dân số** nhưng không rõ trách nhiệm của nhà nước và cộng đồng trong việc này là gì, liệu có luật nào quy định cụ thể không ạ?”
Pháp lý về Hiện tượng khí tượng thủy văn cực đoan
“Chào luật sư, tôi là nông dân ở huyện Cần Giờ, TP.HCM. Vừa rồi, đợt triều cường bất thường kèm mưa lớn đã làm ngập úng hết mấy mẫu ruộng rau màu của gia đình tôi. Tôi nghe nói đây là 'hiện tượng khí tượng thủy văn cực đoan' nhưng không biết pháp luật có quy định gì về việc này không, và liệu có cơ chế hỗ trợ nào cho người dân bị thiệt hại như chúng tôi không?”