Hội đồng tư vấn đặc xá và vai trò của Chủ tịch nước
“Chào Tuvannhanh.com, em trai tôi ở quận Bình Thạnh, TP.HCM đang thụ án tù về tội cố ý gây thương tích. Gia đình tôi nghe nói sắp tới có đợt đặc xá nhân dịp lễ lớn của đất nước. Tôi là một công nhân may, không rành luật pháp lắm, nhưng muốn hỏi là ai sẽ là người quyết định việc đặc xá này và có cơ quan nào đứng ra tư vấn, xem xét các trường hợp không? Liệu em tôi có cơ hội được xem xét không?”
Trả lời
Chủ tịch nước và vai trò của Hội đồng tư vấn đặc xá
Chào chị N.T.H, về thắc mắc của chị liên quan đến việc đặc xá cho em trai, chị cần hiểu rằng việc đặc xá là một chính sách khoan hồng đặc biệt của Nhà nước, do Chủ tịch nước xem xét và quyết định. Theo quy định của pháp luật, Chủ tịch nước có thể xem xét, quyết định đặc xá nhân sự kiện trọng đại, ngày lễ lớn của đất nước hoặc trong các trường hợp đặc biệt khác để đáp ứng yêu cầu đối nội, đối ngoại
[2].Để hỗ trợ Chủ tịch nước trong quá trình này, một tổ chức quan trọng được thành lập là Hội đồng tư vấn đặc xá. Đây là một tổ chức liên ngành bao gồm đại diện lãnh đạo các cơ quan, tổ chức có liên quan do chính Chủ tịch nước quyết định thành lập. Mục đích chính của Hội đồng là triển khai thực hiện Quyết định về đặc xá và tham mưu, tư vấn cho Chủ tịch nước trong việc thực hiện hoạt động đặc xá.
Thành phần và chức năng của Hội đồng tư vấn đặc xá
Hội đồng tư vấn đặc xá được quy định chi tiết tại Điều 10 của Luật Đặc xá 2018
[1]. Khi có Quyết định về đặc xá, Chủ tịch nước sẽ thành lập Hội đồng này, bao gồm Chủ tịch là Phó Thủ tướng Chính phủ và các ủy viên là đại diện lãnh đạo từ nhiều cơ quan, tổ chức quan trọng như Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại giao, Văn phòng Chính phủ, Văn phòng Chủ tịch nước và các cơ quan, tổ chức khác có liên quan nếu Chủ tịch nước thấy cần thiết.Thường trực Hội đồng tư vấn đặc xá là Bộ Công an, có trách nhiệm giúp Hội đồng thực hiện các nhiệm vụ của mình. Hội đồng này có vai trò tư vấn và tham mưu cho Chủ tịch nước, chứ không phải là cơ quan trực tiếp quyết định việc đặc xá cho từng cá nhân.
Nguyên tắc và quy trình xem xét đặc xá
Việc thực hiện đặc xá phải tuân thủ các nguyên tắc chặt chẽ, bao gồm tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, bảo đảm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Đồng thời, quá trình này phải bảo đảm tính dân chủ, công bằng, khách quan, công khai, minh bạch
[3].Để em trai chị có cơ hội được xem xét đặc xá, cần phải đáp ứng các điều kiện cụ thể về thời gian chấp hành án, thái độ cải tạo, việc bồi thường thiệt hại (nếu có) và các tiêu chí khác theo quy định của Luật Đặc xá. Các cơ quan có thẩm quyền sẽ lập danh sách, thẩm định hồ sơ và trình lên Hội đồng tư vấn đặc xá để Hội đồng tham mưu cho Chủ tịch nước xem xét, quyết định cuối cùng. Gia đình nên liên hệ với trại giam nơi em trai chị đang thụ án để nắm rõ hơn về các điều kiện và quy trình cụ thể trong đợt đặc xá sắp tới.