Nâng cao năng lực xã hội và vai trò của người cao tuổi
“Bác tôi ở Quận 3, TP.HCM, nay đã về hưu được 5 năm. Bác từng là giáo viên cấp 3, rất năng động, nhưng giờ ở nhà bác cảm thấy mình ít được tham gia các hoạt động xã hội, đôi khi thấy buồn và lạc lõng. Gia đình tôi muốn tìm hiểu xem có quy định nào khuyến khích người cao tuổi tiếp tục cống hiến hay tham gia cộng đồng không, để bác tôi có thể tìm lại niềm vui và sự gắn kết.”
Trả lời
Trường hợp của bác chị là một trong những vấn đề mà nhiều người cao tuổi gặp phải khi bước vào giai đoạn nghỉ hưu. Việc duy trì năng lực xã hội – tức là khả năng duy trì, thích ứng và tham gia vào các mối quan hệ xã hội để tiếp tục cống hiến cho gia đình và xã hội – là vô cùng quan trọng để người cao tuổi có một cuộc sống ý nghĩa và khỏe mạnh. Pháp luật Việt Nam cũng có những định hướng nhằm khuyến khích và tạo điều kiện cho người cao tuổi phát huy vai trò của mình.
Pháp luật về dân số và người cao tuổi
Tuy không có điều luật cụ thể nào trực tiếp định nghĩa hay quy định chi tiết về "năng lực xã hội của người cao tuổi" trong các văn bản được cung cấp, nhưng tinh thần của các quy định về dân số và xã hội luôn hướng tới việc đảm bảo quyền và lợi ích của mọi tầng lớp nhân dân, trong đó có người cao tuổi. Chẳng hạn, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi 2020 (63/2020/QH14) đã nêu rõ phạm vi điều chỉnh bao gồm việc "thích ứng với già hóa dân số" và "nâng cao chất lượng dân số"
[1]. Điều này ngụ ý rằng các chính sách, pháp luật cần được xây dựng để đảm bảo người cao tuổi có thể sống khỏe mạnh, có chất lượng, và hòa nhập xã hội.Bên cạnh đó, nguyên tắc thực hiện công tác dân số cũng nhấn mạnh việc "Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực dân số" và "Bảo đảm sự chủ động, tự nguyện, bình đẳng và đề cao trách nhiệm của mỗi cá nhân, cặp vợ chồng, gia đình trong việc thực hiện công tác dân số"
[2]. Điều này khẳng định quyền được tham gia và cống hiến của người cao tuổi, cũng như trách nhiệm của xã hội trong việc tạo điều kiện cho họ. Việc lồng ghép các yếu tố dân số vào các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội cũng là một nguyên tắc quan trọng, hướng tới việc tạo ra một môi trường thuận lợi cho tất cả các nhóm dân số, bao gồm cả người cao tuổi.Khuyến nghị cho bác của chị
Để giúp bác chị tìm lại niềm vui và sự gắn kết xã hội, gia đình có thể tham khảo một số gợi ý sau:
Các quy định pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật, như Điều 1 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi 2020
[3], tạo ra khuôn khổ để các chính sách hỗ trợ người cao tuổi được xây dựng một cách bài bản và có hiệu lực, đảm bảo rằng các sáng kiến và chương trình hỗ trợ người cao tuổi có cơ sở pháp lý vững chắc.