Cảnh giới an toàn giao thông đường sắt tại lối đi tự mở
“Tôi là anh Hùng, làm nghề lái xe tải chở nông sản ở huyện Bình Chánh, TP.HCM. Tôi thường xuyên phải đi qua một điểm giao cắt đường sắt dân sinh không có rào chắn tự động. Mấy hôm nay thấy người dân tình nguyện ra đứng cảnh báo mỗi khi có tàu chạy qua, tôi thấy rất lo lắng về sự an toàn cho họ và cả người đi đường nữa. Liệu có quy định nào về việc 'cảnh giới' ở những điểm như vậy không và trách nhiệm thuộc về ai?”
Trả lời
Khái niệm "cảnh giới" trong bối cảnh giao thông đường sắt
Hoạt động "cảnh giới" trong giao thông đường sắt, như anh Hùng mô tả, là việc người hoặc thiết bị thực hiện cảnh báo khi có tàu sắp chạy qua các vị trí dễ xảy ra tai nạn. Mục đích chính là dùng hiệu lệnh và các biện pháp khác để cảnh báo người tham gia giao thông đường bộ không vượt qua đường sắt khi tàu đang đến gần vị trí cảnh giới. Điều này đặc biệt quan trọng tại các lối đi tự mở qua đường sắt, nơi chưa có hệ thống cảnh báo tự động hoặc rào chắn.
Các quy định pháp luật liên quan đến an toàn đường sắt
Nghị định sửa đổi Nghị định số 65/2018/NĐ-CP (VBHN) (65/VBHN-BGTVT) là văn bản pháp luật chính quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đường sắt. Nghị định này điều chỉnh nhiều khía cạnh quan trọng, trong đó có việc xử lý các vị trí đường sắt giao nhau với đường bộ không phù hợp với quy định của Luật Đường sắt và các lối đi tự mở để đảm bảo trật tự an toàn giao thông đường sắt
[1]. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc quản lý và đảm bảo an toàn tại các điểm giao cắt, bao gồm cả những nơi cần đến hoạt động cảnh giới.Đối tượng áp dụng của Nghị định này là các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài có liên quan đến các hoạt động đường sắt trên lãnh thổ Việt Nam
[2]. Điều này có nghĩa là mọi hoạt động liên quan đến đường sắt, bao gồm cả việc đảm bảo an toàn tại các giao cắt, đều chịu sự điều chỉnh của Nghị định. Mặc dù việc "cảnh giới" tại đường sắt không được mô tả cụ thể về trách nhiệm người cảnh giới như trong giao thông đường thủy nội địa, tuy nhiên, nguyên tắc chung về việc bố trí người cảnh giới trong điều kiện hạn chế tầm nhìn hoặc khu vực nguy hiểm là để đảm bảo an toàn, giảm thiểu rủi ro tai nạn[3].Trách nhiệm đảm bảo an toàn tại các điểm giao cắt đường sắt
Đối với các lối đi tự mở, trách nhiệm chính thuộc về chính quyền địa phương và các đơn vị quản lý đường sắt trong việc tổ chức, phối hợp để đảm bảo an toàn. Hoạt động cảnh giới tự phát của người dân, dù mang ý nghĩa tích cực, nhưng về lâu dài cần có sự quản lý và quy định rõ ràng từ các cơ quan chức năng để đảm bảo tính chuyên nghiệp, liên tục và an toàn cho chính người thực hiện việc cảnh giới cũng như người tham gia giao thông. Việc không có quy định cụ thể về người cảnh giới tại đường sắt không có nghĩa là hoạt động này không quan trọng, mà ngược lại, nó là một giải pháp tình thế cần được chính thức hóa hoặc thay thế bằng các biện pháp an toàn hơn.