Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Cưỡng bức lao động và quyền của nạn nhân
“Em là Hạnh, 22 tuổi, làm giúp việc gia đình ở Quận 7, TP.HCM. Em làm cho một gia đình này được gần 1 năm rồi nhưng chủ nhà giữ hết giấy tờ tùy thân của em, không cho em về quê thăm gia đình dù em xin phép mấy lần. Họ còn bắt em làm việc từ sáng sớm đến tận khuya, không có ngày nghỉ, mà lương thì trả không đúng như thỏa thuận ban đầu. Em cảm thấy rất mệt mỏi và sợ hãi, muốn nghỉ việc nhưng không biết phải làm sao vì họ dọa sẽ không trả lương và báo công an nếu em bỏ đi. Em có bị cưỡng bức lao động không và phải làm gì bây giờ ạ?”
Đào tạo thường xuyên trong pháp luật lao động
“Chào luật sư, tôi là một công nhân may ở Quận Bình Thạnh, TP.HCM. Tôi đã làm việc được hơn 10 năm rồi nhưng muốn học thêm về thiết kế thời trang để nâng cao tay nghề. Vấn đề là tôi có gia đình và công việc full-time nên không thể đi học theo lịch cố định được. Tôi có nghe nói đến 'đào tạo thường xuyên' nhưng không rõ hình thức này có phù hợp với trường hợp của tôi không và có quy định pháp luật nào hỗ trợ không ạ?”
Mã định danh hợp đồng lao động điện tử
“Chào chuyên gia, tôi là anh Hùng, chủ một xưởng may nhỏ ở Quận 7, TP.HCM. Xưởng tôi đang tính chuyển sang dùng hợp đồng lao động điện tử để quản lý nhân sự cho tiện. Tôi có nghe nói về cái 'Mã định danh hợp đồng lao động điện tử' nhưng không rõ nó là gì và có bắt buộc phải có không. Chuyên gia giải thích giúp tôi với, liệu xưởng tôi có cần quan tâm đến cái mã này không?”
Định nghĩa và Quyền lợi của Người lao động
“Chào chuyên gia, tôi là Mai, đang làm việc tại một cửa hàng quần áo nhỏ ở Quận 1, TP.HCM. Tôi được chủ trả lương theo ngày, không có hợp đồng lao động chính thức, nhưng hàng ngày tôi vẫn phải làm theo sự sắp xếp, quản lý của chủ cửa hàng. Tôi không rõ liệu mình có được coi là 'người lao động' theo pháp luật không và liệu có quyền lợi gì không?”
An toàn lao động và trách nhiệm của người sử dụng lao động
“Chào chuyên gia, tôi là công nhân ở một nhà máy sản xuất linh kiện điện tử tại Thuận An, Bình Dương. Tuần trước, tôi suýt bị kẹt tay vào máy dập do máy bị lỗi kỹ thuật, may mà phản ứng kịp. Tôi rất lo lắng về sự an toàn của mình và đồng nghiệp. Công ty có vẻ không quan tâm lắm. Chuyên gia cho tôi hỏi, an toàn lao động là gì và công ty có trách nhiệm gì trong việc đảm bảo an toàn cho chúng tôi không?”
Sự cố kỹ thuật gây mất an toàn, vệ sinh lao động và trách nhiệm pháp lý
“Chào luật sư, tôi là chủ một xưởng cơ khí nhỏ ở Quận 7, TP.HCM. Tuần trước, một máy cắt kim loại cũ của xưởng tôi bị hỏng đột ngột trong lúc hoạt động, làm văng mảnh kim loại suýt trúng một công nhân. May mắn là không ai bị thương nặng, nhưng máy thì hư hỏng nặng. Tôi lo lắng không biết sự việc này có bị coi là 'sự cố kỹ thuật gây mất an toàn, vệ sinh lao động' không và tôi phải làm gì để tránh bị phạt?”
Tranh chấp lao động tập thể về quyền
“Chào luật sư, tôi là đại diện công đoàn tại một nhà máy may ở KCN Bình Dương. Gần đây, công ty chúng tôi và tập thể người lao động đang có bất đồng lớn về cách hiểu một điều khoản trong Thỏa ước lao động tập thể liên quan đến tiền thưởng năng suất. Công ty giải thích một kiểu, còn chúng tôi lại hiểu khác, dẫn đến quyền lợi của người lao động bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Đây có phải là tranh chấp lao động tập thể về quyền không và chúng tôi cần làm gì để giải quyết tình huống này?”
Quy định về Lao động kỹ thuật nước ngoài
“Chào luật sư, công ty tôi ở Biên Hòa, Đồng Nai đang muốn tuyển một kỹ sư người Hàn Quốc cho vị trí trưởng nhóm kỹ thuật. Anh ấy có bằng kỹ sư điện tử và đã làm việc 5 năm ở Hàn Quốc. Tôi không rõ liệu trường hợp của anh ấy có được xem là **lao động kỹ thuật** theo quy định để làm thủ tục hay không. Mong luật sư tư vấn giúp.”
Vai trò của Tổ chức đại diện người sử dụng lao động
“Chào luật sư, tôi là chủ một xưởng may nhỏ ở Hà Đông, Hà Nội. Gần đây xưởng tôi gặp một số vấn đề với người lao động về việc tăng ca và tiền lương, có nguy cơ xảy ra tranh chấp. Tôi nghe nói có tổ chức đại diện cho người lao động, vậy có tổ chức nào đại diện cho người sử dụng lao động như chúng tôi không? Nếu có thì họ có thể giúp gì trong việc giải quyết các tranh chấp này?”
Quan hệ lao động và quyền lợi người lao động
“Chào luật sư, tôi là công nhân ở một nhà máy giày da tại Thuận An, Bình Dương. Mấy tháng nay công ty hay bắt tăng ca nhưng không trả lương thêm, với lại hợp đồng lao động của tôi cũng không rõ ràng. Tôi muốn hỏi là cái 'quan hệ lao động' giữa tôi và công ty là gì và tôi có quyền lợi gì khi công ty không thực hiện đúng như vậy không?”
Tranh chấp lao động tập thể về lợi ích và quy trình giải quyết
“Chào luật sư, tôi là tổ trưởng tổ sản xuất ở một công ty may mặc tại Bình Dương. Hiện tại, công nhân chúng tôi đang rất bức xúc vì lương thấp và giờ làm việc quá dài mà không được tăng ca đúng mức. Chúng tôi đã nhiều lần kiến nghị lên ban giám đốc để đòi tăng lương và cải thiện điều kiện làm việc nhưng họ cứ lờ đi. Giờ chúng tôi muốn đình công nhưng không biết có đúng luật không, và phải làm thế nào để đòi quyền lợi một cách hợp pháp? Đây có phải là **tranh chấp lao động tập thể về lợi ích** không ạ?”
Định nghĩa Người lao động theo Bộ luật Lao động
“Chào luật sư, tôi tên là Hùng, ở quận Bình Thạnh, TP.HCM. Tôi làm shipper cho một ứng dụng giao hàng. Gần đây tôi thấy công ty yêu cầu tôi phải tuân thủ rất nhiều quy định, giờ giấc làm việc cũng bị kiểm soát chặt chẽ. Tôi không biết mình có được coi là **người lao động** theo luật không, hay chỉ là đối tác độc lập? Quyền lợi của tôi sẽ khác nhau thế nào ạ?”
Quyền lợi của lao động nữ khi thay đổi nơi làm việc
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là kế toán ở Quận 1, TP. Hồ Chí Minh. Tôi đang mang thai tháng thứ 7 thì công ty thông báo sẽ chuyển tôi sang làm việc ở một chi nhánh mới cách công ty cũ gần 30km, đường đi lại rất khó khăn. Tôi lo lắng việc đi lại xa xôi sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe của tôi và em bé. Công ty có được phép làm vậy không và tôi có quyền từ chối không?”
Vai trò của Công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở
“Công ty tôi ở Quận 1, TP.HCM, mới thành lập được 2 năm, có khoảng 40 nhân viên. Chúng tôi chưa có công đoàn cơ sở nhưng sắp tới cần tổ chức đối thoại định kỳ với người lao động. Tôi nghe nói nếu chưa có công đoàn cơ sở thì phải làm việc với Công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở. Vậy Công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở là ai và chúng tôi cần liên hệ với họ như thế nào để thực hiện đối thoại theo đúng quy định pháp luật?”
Xác định tư cách Người lao động và lao động chưa thành niên
“Chào chuyên gia, tôi là chị Hạnh, chủ một tiệm tạp hóa nhỏ ở quận Bình Thạnh, TP.HCM. Tôi đang muốn thuê một cháu gái 16 tuổi làm thêm sau giờ học để phụ bán hàng. Cháu rất nhanh nhẹn và muốn kiếm thêm thu nhập. Tôi không biết liệu cháu có được coi là người lao động hợp pháp để tôi làm hợp đồng và đóng bảo hiểm đầy đủ không, vì cháu chưa đủ 18 tuổi.”
Định nghĩa Tàu biển Việt Nam và áp dụng pháp luật lao động
“Tôi là chủ một công ty vận tải biển ở Hải Phòng. Hiện tại, chúng tôi có một con tàu đang đăng ký ở Panama nhưng sắp tới chúng tôi muốn xin giấy phép tạm thời để con tàu này mang cờ quốc tịch Việt Nam để thực hiện một số tuyến nội địa và quốc tế. Tôi băn khoăn không biết liệu con tàu này có được coi là 'Tàu biển Việt Nam' theo quy định pháp luật hay không, và nếu có thì các quy định về lao động đối với thuyền viên trên tàu sẽ được áp dụng như thế nào, đặc biệt là các quy định trong Nghị định 121/2014/NĐ-CP?”
Phân loại nhóm huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động
“Chào chuyên gia, công ty em ở Bình Dương chuyên sản xuất linh kiện điện tử. Sếp em mới yêu cầu phòng hành chính nhân sự phải rà soát lại các vị trí công việc để phân loại thành các 'nhóm huấn luyện' theo quy định mới. Em không rõ 'nhóm huấn luyện' này là gì và tại sao phải phân loại như vậy. Liệu có ảnh hưởng gì đến việc đào tạo an toàn cho công nhân tụi em không ạ? Mong chuyên gia giải đáp giúp.”
Định nghĩa Người khuyết tật theo pháp luật
“Chào luật sư, tôi là một người làm nông ở Huyện Cần Giờ, Thành phố Hồ Chí Minh. Vợ tôi bị tai nạn lao động cách đây 2 năm, bị liệt nửa người và đi lại rất khó khăn. Chúng tôi muốn xin một số chính sách hỗ trợ cho người khuyết tật nhưng không biết trường hợp của vợ tôi có được coi là người khuyết tật theo luật không, hay phải đáp ứng những tiêu chí nào. Tôi nghe nói có nhiều định nghĩa khác nhau, tôi phải dựa vào đâu để biết chắc chắn?”
Tranh chấp lao động tập thể về quyền
“Chị H. ở KCN Sóng Thần, Bình Dương, làm công nhân may. Gần đây, công ty chị ban hành quy định mới về thưởng năng suất mà tập thể công nhân cho rằng không đúng với thỏa ước lao động tập thể đã ký. Nhiều người muốn kiến nghị nhưng không biết bắt đầu từ đâu và thời hạn giải quyết là bao lâu.”
Quan trắc môi trường lao động và trách nhiệm của người sử dụng lao động
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là quản lý một xưởng sản xuất gỗ ở Quận 7, TP.HCM. Gần đây, công nhân của chúng tôi hay than phiền về bụi và tiếng ồn. Tôi nghe nói phải 'quan trắc môi trường lao động' nhưng không rõ nó là gì và cần làm những gì để đảm bảo an toàn cho người lao động, cũng như tuân thủ pháp luật. Nếu kết quả không đạt thì phải làm sao?”
Quyền và vai trò của Tổ chức đại diện người sử dụng lao động
“Chị Lan, chủ một xưởng may nhỏ ở Quận 7, TP.HCM, đang gặp khó khăn trong việc đàm phán với công đoàn về mức lương tối thiểu. Chị nghe nói có 'tổ chức đại diện người sử dụng lao động' có thể giúp đỡ, nhưng không rõ tổ chức này là gì và chị có thể tham gia để bảo vệ quyền lợi của mình không.”
Phân biệt đối xử trong việc làm và quyền lợi người lao động
“Chào luật sư, tôi là chị Hằng, làm nhân viên văn phòng ở Quận 3, TP.HCM. Tôi vừa nộp hồ sơ xin việc vào một công ty lớn nhưng bị từ chối thẳng thừng chỉ vì tôi đang mang thai ở tháng thứ 5. Họ nói công ty không tuyển người đang có thai vì sợ ảnh hưởng đến công việc và phải nghỉ thai sản sớm. Tôi thấy rất bức xúc, không biết công ty làm vậy có đúng luật không và tôi có thể làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?”
Quan hệ lao động và vai trò của tổ chức người lao động
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là công nhân tại một nhà máy may ở Quận Bình Tân, TP.HCM. Gần đây, công ty tôi có nhiều thay đổi về giờ làm và chính sách thưởng, khiến chúng tôi rất lo lắng. Tôi muốn hỏi, quan hệ lao động giữa chúng tôi và công ty được hiểu như thế nào theo pháp luật, và làm sao để chúng tôi có thể bảo vệ quyền lợi của mình trong tình huống này?”