Tranh chấp lao động tập thể về quyền
“Chào luật sư, tôi là đại diện công đoàn tại một nhà máy may ở KCN Bình Dương. Gần đây, công ty chúng tôi và tập thể người lao động đang có bất đồng lớn về cách hiểu một điều khoản trong Thỏa ước lao động tập thể liên quan đến tiền thưởng năng suất. Công ty giải thích một kiểu, còn chúng tôi lại hiểu khác, dẫn đến quyền lợi của người lao động bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Đây có phải là tranh chấp lao động tập thể về quyền không và chúng tôi cần làm gì để giải quyết tình huống này?”
Trả lời
1. Xác định tranh chấp lao động tập thể về quyền
Chào Anh N.V.T, theo mô tả của anh, trường hợp của công ty anh và tập thể người lao động chính xác là một tranh chấp lao động tập thể về quyền. Định nghĩa của loại tranh chấp này là tranh chấp giữa tập thể lao động với người sử dụng lao động phát sinh từ việc giải thích và thực hiện khác nhau quy định của pháp luật về lao động, thỏa ước lao động tập thể, nội quy lao động, quy chế và thỏa thuận hợp pháp khác. Việc công ty và tập thể người lao động có cách hiểu khác nhau về điều khoản tiền thưởng năng suất trong Thỏa ước lao động tập thể chính là điểm mấu chốt để xác định đây là tranh chấp về quyền.
Pháp luật lao động quy định rõ ràng về phạm vi điều chỉnh các quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của người lao động, người sử dụng lao động, tổ chức đại diện tập thể lao động trong quan hệ lao động
[1]. Các đối tượng áp dụng của Bộ luật Lao động bao gồm người lao động Việt Nam và người sử dụng lao động [2], do đó, tranh chấp giữa tập thể người lao động và công ty anh thuộc phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của pháp luật lao động.2. Bản chất và quy trình giải quyết
Tranh chấp lao động tập thể về quyền khác với tranh chấp lao động cá nhân. Đối với tranh chấp về quyền, mục tiêu là làm rõ và thực hiện đúng các quy định đã có, chứ không phải là xây dựng các quy định mới (như tranh chấp về lợi ích). Quy trình giải quyết tranh chấp lao động tập thể về quyền thường bao gồm các bước sau:
* Thương lượng trực tiếp: Bước đầu tiên và quan trọng nhất là tập thể lao động (thông qua tổ chức công đoàn hoặc đại diện hợp pháp) và người sử dụng lao động cùng ngồi lại để thương lượng, tìm cách thống nhất cách hiểu và thực hiện điều khoản đang gây tranh chấp. * Hòa giải: Nếu thương lượng không thành, các bên có thể yêu cầu hòa giải viên lao động hoặc cơ quan quản lý nhà nước về lao động cấp huyện tiến hành hòa giải. Hòa giải viên sẽ hỗ trợ các bên tìm kiếm giải pháp. * Hội đồng trọng tài lao động cấp tỉnh: Nếu hòa giải không thành hoặc một trong các bên không thực hiện thỏa thuận hòa giải, các bên có thể yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động cấp tỉnh giải quyết. Hội đồng sẽ ra quyết định về vụ việc. * Tòa án: Nếu một trong các bên không đồng ý với quyết định của Hội đồng trọng tài lao động cấp tỉnh hoặc Hội đồng không ra quyết định, các bên có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết. Mặc dù Điều 32 Bộ luật Tố tụng dân sự sửa đổi 2022 chủ yếu đề cập đến thẩm quyền giải quyết của Tòa án đối với các tranh chấp lao động cá nhân
[3], nhưng trong trường hợp tranh chấp lao động tập thể về quyền, Tòa án sẽ là cơ quan cuối cùng có thẩm quyền giải quyết khi các bước trước đó không thành công hoặc không được thực hiện.3. Các bước hành động cho tập thể lao động
Để bảo vệ quyền lợi của tập thể người lao động, anh và tổ chức công đoàn cần thực hiện các bước sau:
* Xem xét kỹ lưỡng Thỏa ước lao động tập thể: Đảm bảo rằng cách hiểu của tập thể lao động là có cơ sở vững chắc, dựa trên ngôn ngữ rõ ràng của thỏa ước và các quy định pháp luật liên quan. * Tổ chức thương lượng: Yêu cầu người sử dụng lao động tiến hành thương lượng trực tiếp để làm rõ vấn đề. Chuẩn bị đầy đủ các luận cứ và bằng chứng. * Yêu cầu hòa giải: Nếu thương lượng không đạt kết quả, liên hệ với hòa giải viên lao động hoặc Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội cấp huyện để được hỗ trợ hòa giải. * Tham vấn pháp lý: Trong suốt quá trình, việc tham vấn luật sư chuyên về lao động là rất cần thiết để đảm bảo các bước đi đúng pháp luật và tối ưu hóa khả năng bảo vệ quyền lợi cho tập thể người lao động.
Việc giải quyết tranh chấp lao động tập thể về quyền đòi hỏi sự kiên trì và tuân thủ đúng trình tự pháp luật để đảm bảo quyền lợi chính đáng của người lao động được tôn trọng. Tập thể người lao động cần đoàn kết và có tiếng nói chung trong quá trình này.