Cưỡng bức lao động và quyền của nạn nhân
“Em là Hạnh, 22 tuổi, làm giúp việc gia đình ở Quận 7, TP.HCM. Em làm cho một gia đình này được gần 1 năm rồi nhưng chủ nhà giữ hết giấy tờ tùy thân của em, không cho em về quê thăm gia đình dù em xin phép mấy lần. Họ còn bắt em làm việc từ sáng sớm đến tận khuya, không có ngày nghỉ, mà lương thì trả không đúng như thỏa thuận ban đầu. Em cảm thấy rất mệt mỏi và sợ hãi, muốn nghỉ việc nhưng không biết phải làm sao vì họ dọa sẽ không trả lương và báo công an nếu em bỏ đi. Em có bị cưỡng bức lao động không và phải làm gì bây giờ ạ?”
Trả lời
Cưỡng bức lao động là gì và dấu hiệu nhận biết
Trường hợp của bạn, chị Hạnh, có nhiều dấu hiệu cho thấy bạn đang là nạn nhân của hành vi cưỡng bức lao động. Theo quy định pháp luật, cưỡng bức lao động được hiểu là việc dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác để ép buộc nạn nhân phải lao động trái ý muốn của họ. Các hành vi như giữ giấy tờ tùy thân, không cho về nhà, ép buộc làm việc quá sức, không trả lương đúng thỏa thuận, và đặc biệt là đe dọa báo công an nếu bỏ đi, đều là những thủ đoạn nhằm kiểm soát và ép buộc bạn phải tiếp tục lao động trái ý muốn.
Hành vi cưỡng bức lao động này là một trong những hành vi bị nghiêm cấm theo pháp luật Việt Nam. Cụ thể, Luật Phòng, chống mua bán người quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có hành vi cưỡng bức liên quan đến mua bán người
[1]. Mặc dù trường hợp của bạn không trực tiếp nhắc đến mua bán người, nhưng hành vi cưỡng bức lao động là một dạng vi phạm nghiêm trọng quyền con người và quyền lao động.Quyền và nghĩa vụ của người lao động khi bị cưỡng bức
Là người lao động giúp việc gia đình, bạn có quyền được bảo vệ và có nghĩa vụ tố cáo hành vi vi phạm pháp luật. Điều 164 của Bộ luật Lao động 2019 quy định rõ rằng người lao động là người giúp việc gia đình có nghĩa vụ "Tố cáo với cơ quan có thẩm quyền nếu người sử dụng lao động có hành vi ngược đãi, quấy rối tình dục, cưỡng bức lao động hoặc có hành vi khác vi phạm pháp luật"
[2]. Điều này khẳng định quyền và trách nhiệm của bạn trong việc lên tiếng khi bị xâm phạm.Pháp luật Việt Nam luôn tôn trọng và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nạn nhân. Nguyên tắc phòng, chống mua bán người cũng nhấn mạnh việc "Tôn trọng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân; lấy nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân làm trung tâm"
[3]. Điều này có nghĩa là khi bạn tố cáo, các cơ quan chức năng sẽ ưu tiên bảo vệ bạn.Các bước bạn nên thực hiện
Bạn không đơn độc và pháp luật sẽ bảo vệ bạn. Đừng ngần ngại tìm kiếm sự giúp đỡ.