Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Bảo vệ thực vật: Quy định và hỗ trợ cho nông dân
“Chào luật sư, tôi là nông dân trồng lúa ở Đồng Tháp. Vụ này lúa nhà tôi bị một loại sâu bệnh lạ tấn công, phun thuốc mãi không hết. Tôi muốn hỏi là có cơ quan nào của nhà nước chuyên về bảo vệ thực vật không, và làm sao để biết thuốc tôi dùng có hiệu quả và an toàn không, hay có chỗ nào kiểm nghiệm được không?”
Phục hồi và bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể
“Chị là người dân tộc Mông ở huyện Mộc Châu, Sơn La. Gia đình chị có truyền thống làm nghề dệt thổ cẩm với những hoa văn cổ đã mai một nhiều. Chị muốn tập hợp các chị em trong bản để khôi phục lại những kỹ thuật dệt cổ và truyền dạy cho thế hệ trẻ, nhưng không biết bắt đầu từ đâu và có được nhà nước hỗ trợ không.”
Quyền sử dụng đất thuê của Nhà nước
“Tôi là anh Hùng, một nông dân ở huyện Củ Chi, TP.HCM. Tôi muốn thuê đất của Nhà nước để mở rộng trang trại nhưng không biết thủ tục thế nào, đặc biệt là ai có thẩm quyền quyết định việc này và các văn bản pháp lý liên quan. Tôi thấy nhiều văn bản của Nhà nước được ban hành, vậy các quyết định về đất đai có tuân theo quy trình tương tự không?”
Công trình nghiên cứu phát triển công nghệ và các giải thưởng liên quan
“Chào luật sư, tôi là kỹ sư phần mềm ở TP.HCM. Công ty tôi vừa phát triển một thuật toán AI mới giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất. Tôi nghe nói có các giải thưởng nhà nước về khoa học công nghệ, nhưng không rõ liệu công trình của tôi có được coi là 'công trình nghiên cứu phát triển công nghệ' theo quy định pháp luật không? Và nếu có, thì tiêu chuẩn để được xét tặng giải thưởng là gì ạ?”
Quy định pháp luật về Kế hoạch hóa gia đình
“Chào luật sư, vợ chồng tôi ở huyện Mường Lát, Thanh Hóa, thuộc diện hộ cận nghèo. Chúng tôi đã có 2 con và muốn kế hoạch hóa để đảm bảo nuôi dạy các cháu tốt hơn, nhưng chi phí cho các biện pháp tránh thai khá tốn kém. Không biết nhà nước có chính sách hỗ trợ gì cho trường hợp như chúng tôi không ạ?”
Mua lại nợ của Tổng công ty Nhà nước
“Chị M.T.H, giám đốc tài chính của một Tổng công ty Nhà nước tại TP.HCM, đang cân nhắc việc mua lại một phần trái phiếu mà Tổng công ty đã phát hành trước đây để giảm gánh nặng nợ và cải thiện cấu trúc tài chính. Chị nghe nói có quy định về 'mua lại nợ' nhưng không rõ liệu các quy định về quản lý nợ công có áp dụng cho trường hợp của Tổng công ty hay không, và cần lưu ý những gì về mặt pháp lý.”
Khu tránh bão cho tàu thuyền
“Tôi là ngư dân ở Quảng Ngãi, có chiếc tàu đánh bắt xa bờ. Mấy năm gần đây bão lũ thất thường quá, tôi lo không biết khi có bão thì tàu thuyền của chúng tôi có thể trú ẩn ở đâu an toàn, có được nhà nước hỗ trợ gì không? Có phải nộp phí gì khi vào các khu vực đó không?”
Thực hành di sản văn hóa phi vật thể tại Việt Nam
“Chào luật sư, tôi là chị Lan, ở huyện Mèo Vạc, Hà Giang. Tôi là người dân tộc Mông, hiện đang cùng các chị em trong bản duy trì nghề dệt thổ cẩm truyền thống. Gần đây, chúng tôi nghe nói có nhiều quy định mới về việc bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, đặc biệt là về "thực hành" di sản. Chúng tôi muốn biết chính xác "thực hành di sản văn hóa phi vật thể" là gì và làm thế nào để chúng tôi có thể vừa giữ được nét truyền thống, vừa được nhà nước hỗ trợ để nghề dệt của mình không bị mai một.”
Quy định chung về hoạt động nghiên cứu khoa học
“Tôi là một giảng viên trẻ ở trường đại học tại TP.HCM, đang ấp ủ nhiều dự án nghiên cứu về công nghệ sinh học ứng dụng trong nông nghiệp. Tôi muốn biết pháp luật Việt Nam định nghĩa thế nào về **nghiên cứu khoa học** và có những quy định gì để tôi có thể định hướng hoạt động của mình cho đúng, đặc biệt là để có thể xin được ưu tiên đầu tư từ nhà nước không?”
Quy định về Người đứng đầu trong cơ quan, tổ chức của Nhà nước
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là công chức ở một phòng ban thuộc UBND huyện Thanh Trì, Hà Nội. Cuối năm là đến kỳ đánh giá công chức, viên chức. Tôi đang băn khoăn không biết chính xác ai là **người đứng đầu** có thẩm quyền đánh giá mình. Phòng tôi có Trưởng phòng, Phó Trưởng phòng, rồi còn có Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND huyện nữa. Vậy ai mới là người có quyền quyết định kết quả đánh giá của tôi?”
Trách nhiệm của Chủ sở hữu số đăng ký lưu hành chế phẩm
“Chào luật sư, tôi là chị L.T.M, chủ một cơ sở sản xuất hóa chất diệt côn trùng ở Quận 7, TP.HCM. Cơ sở của tôi đã được cấp số đăng ký lưu hành cho một số sản phẩm. Hiện tại, tôi muốn thay đổi một chút về hình thức nhãn mác của sản phẩm để bắt mắt hơn, nhưng không biết thủ tục thế nào và có cần báo cáo gì cho cơ quan nhà nước không?”
Quy định pháp luật về súng săn và hậu quả pháp lý khi sử dụng trái phép
“Chào luật sư, tôi là nông dân ở Lâm Đồng, có một khẩu súng hơi cũ dùng để xua đuổi chim chóc, thú rừng phá hoại hoa màu, đôi khi cũng bắn vài con nhỏ để cải thiện bữa ăn. Gần đây nghe nói nhà nước cấm súng săn gắt gao lắm, tôi lo không biết khẩu súng hơi của mình có bị coi là súng săn không và nếu bị phát hiện thì có bị đi tù không? Mong luật sư tư vấn giúp tôi.”
Quy định về Trưng dụng tài sản
“Gia đình tôi ở huyện Cần Giờ, TP.HCM có mảnh đất đang trồng rau màu. Mới đây, cán bộ địa phương thông báo Nhà nước có thể sẽ trưng dụng tạm thời mảnh đất này để phục vụ cho một dự án an ninh quốc phòng. Tôi là nông dân, không rõ về quy định này, không biết quyền lợi và nghĩa vụ của mình là gì khi tài sản bị trưng dụng.”
Nhà thầu trong nước và ưu đãi trong đấu thầu
“Chào luật sư, tôi là chủ một công ty xây dựng nhỏ ở Hà Nội. Tôi nghe nói công ty tôi là 'nhà thầu trong nước' thì sẽ có nhiều ưu đãi khi tham gia đấu thầu các dự án của nhà nước. Tôi không rõ định nghĩa chính xác về 'nhà thầu trong nước' là gì và những ưu đãi đó cụ thể ra sao. Liệu công ty tôi có đủ điều kiện để hưởng các ưu đãi này không?”
Quản lý nhà nước về chất lượng sản phẩm, hàng hóa
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là chủ một xưởng sản xuất thực phẩm nhỏ ở Quận 7, TP.HCM. Gần đây, tôi nghe nói về việc tăng cường quản lý chất lượng sản phẩm. Tôi muốn mở rộng thị trường, đưa sản phẩm vào siêu thị nhưng không rõ các quy định về chất lượng sản phẩm, hàng hóa mà nhà nước yêu cầu là gì. Liệu sản phẩm của tôi có cần phải đạt tiêu chuẩn nào không và ai là người chịu trách nhiệm kiểm soát mấy cái này? Tôi lo lắng không biết bắt đầu từ đâu để đảm bảo sản phẩm của mình đạt chuẩn.”
Trách nhiệm Hoàn trả trong pháp luật
“Tôi là cán bộ công chức ở huyện X, tỉnh Y. Gần đây tôi có nghe về trách nhiệm **hoàn trả** khi cán bộ công chức gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước. Tôi muốn hỏi là nếu trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, tôi có sơ suất gây ra thiệt hại thì liệu tôi có phải **hoàn trả** khoản tiền đó không và quy định pháp luật hiện hành về việc **hoàn trả** này như thế nào, đặc biệt là về trình tự và thời hạn?”
Bồi thường nhà nước do hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ
“Tôi là chủ một cửa hàng bán đồ lưu niệm ở Quận 1, TP.HCM. Gần đây, cán bộ phường đã ra quyết định thu hồi giấy phép kinh doanh của tôi mà không có lý do chính đáng, khiến cửa hàng phải đóng cửa hơn 2 tháng, thiệt hại rất lớn. Tôi muốn biết liệu tôi có thể yêu cầu Nhà nước bồi thường cho hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ này không và phải làm thế nào?”
Hạt giống tác giả và chính sách bảo hộ giống cây trồng
“Tôi là một nông dân ở Hưng Yên, chuyên trồng lúa. Mấy năm nay tôi tự lai tạo được một giống lúa mới cho năng suất cao và kháng bệnh tốt. Tôi nghe nói có khái niệm 'hạt giống tác giả' nhưng không rõ nó là gì và có được Nhà nước bảo hộ hay hỗ trợ gì không?”
Khu đoạn trong vận tải đường sắt và xác định chi phí hỗ trợ
“Chào chuyên gia, tôi là quản lý một doanh nghiệp vận tải đường sắt ở Hà Nội. Gần đây, công ty chúng tôi đang xem xét các quy định về việc nhận hỗ trợ từ ngân sách nhà nước cho các chuyến tàu thực hiện nhiệm vụ đặc biệt. Tôi thấy có nhắc đến thuật ngữ 'khu đoạn đường sắt' trong việc tính toán chi phí. Chuyên gia có thể giải thích rõ hơn 'khu đoạn' là gì và nó liên quan thế nào đến việc xác định chi phí để chúng tôi có thể làm hồ sơ đề nghị hỗ trợ một cách chính xác không ạ?”
Hỗ trợ tưới tiên tiến, tiết kiệm nước trong nông nghiệp
“Tôi là một nông dân ở tỉnh Đắk Lắk, chuyên trồng cà phê. Năm nay hạn hán kéo dài, tôi thấy nhiều người nói về việc áp dụng hệ thống tưới tiên tiến để tiết kiệm nước. Tôi muốn đầu tư nhưng chi phí ban đầu khá lớn. Không biết nhà nước có chính sách hỗ trợ gì cho nông dân như tôi không, và tôi cần làm gì để được hỗ trợ?”
Dịch vụ dân số và hỗ trợ ngân sách nhà nước
“Chào chuyên gia, tôi là Anh N.V.H, giám đốc Trung tâm Y tế huyện X, tỉnh Y. Hiện tại, chúng tôi đang triển khai nhiều hoạt động liên quan đến dân số như tư vấn sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình. Tuy nhiên, tôi không rõ liệu các hoạt động như chăm sóc người cao tuổi, truyền thông về dân số có nằm trong 'dịch vụ dân số' mà chúng tôi cần cung cấp không, và liệu có ngân sách nhà nước hỗ trợ cho những dịch vụ này không? Chúng tôi đang gặp khó khăn về kinh phí.”
Quản lý và sử dụng tài sản chuyên dùng trong doanh nghiệp nhà nước
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là kế toán trưởng của một công ty lâm nghiệp nhà nước ở tỉnh Lâm Đồng. Công ty chúng tôi đang có kế hoạch mua sắm một số máy móc đặc thù như máy cày rừng, xe vận chuyển gỗ chuyên dụng để phục vụ công tác khai thác và bảo vệ rừng. Tôi băn khoăn không biết liệu những tài sản này có được coi là 'tài sản chuyên dùng' hay không, và quy trình quản lý, mua sắm chúng có gì đặc biệt so với tài sản thông thường không?”
Công nhận bài thuốc gia truyền và phương pháp chữa bệnh gia truyền
“Tôi là ông Sáu, năm nay đã ngoài 60 tuổi, sống ở vùng quê Bến Tre. Gia đình tôi có nghề bốc thuốc nam gia truyền đã nhiều đời nay, được bà con trong xóm tin tưởng. Gần đây, có người khuyên tôi nên làm thủ tục để được Nhà nước công nhận bài thuốc của mình để hành nghề hợp pháp hơn. Vậy tôi cần làm những gì để bài thuốc của gia đình tôi được công nhận và tôi có thể hành nghề khám chữa bệnh?”
Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và các quy định liên quan
“Chị Mai, một kế toán đang làm việc tại Đại sứ quán Việt Nam ở Paris, đang tìm hiểu các quy định về quản lý tài sản công tại cơ quan. Chị thắc mắc liệu Nghị định sửa đổi Nghị định số 166/2017/NĐ-CP, nơi định nghĩa 'Cơ quan đại diện', có chỉ quy định về tài sản hay còn đề cập đến các vấn đề khác như quản lý quỹ đầu tư địa phương, và liệu 'Cơ quan đại diện' trong các ngữ cảnh khác (như đầu tư của doanh nghiệp nhà nước) có được hiểu tương tự không?”