Bồi thường nhà nước do hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ
“Tôi là chủ một cửa hàng bán đồ lưu niệm ở Quận 1, TP.HCM. Gần đây, cán bộ phường đã ra quyết định thu hồi giấy phép kinh doanh của tôi mà không có lý do chính đáng, khiến cửa hàng phải đóng cửa hơn 2 tháng, thiệt hại rất lớn. Tôi muốn biết liệu tôi có thể yêu cầu Nhà nước bồi thường cho hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ này không và phải làm thế nào?”
Trả lời
1. Xác định quyền được bồi thường của Nhà nước
Chào chị H.T.L, trường hợp của chị hoàn toàn có cơ sở để xem xét yêu cầu bồi thường của Nhà nước nếu hành vi thu hồi giấy phép kinh doanh của cán bộ phường được xác định là hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ. Theo quy định của pháp luật, hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ là hành vi không thực hiện hoặc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn không đúng quy định của pháp luật. Cụ thể, Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước quy định rõ Nhà nước có trách nhiệm bồi thường đối với cá nhân, tổ chức bị thiệt hại do người thi hành công vụ gây ra trong hoạt động quản lý hành chính
[1].Với tư cách là người bị thiệt hại, chị có quyền yêu cầu Nhà nước bồi thường cho những tổn thất mà chị phải gánh chịu. Đây là quyền được pháp luật bảo hộ nhằm khắc phục hậu quả do hành vi sai trái của công chức gây ra
[3].2. Điều kiện và đối tượng được bồi thường
Chị H.T.L, với tư cách là chủ cửa hàng kinh doanh, là một tổ chức bị thiệt hại về vật chất do hành vi của người thi hành công vụ gây ra. Pháp luật quy định cá nhân, tổ chức bị thiệt hại về vật chất, thiệt hại về tinh thần do người thi hành công vụ gây ra thuộc phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước đều là đối tượng được bồi thường
[2].Để được bồi thường, cần phải có căn cứ xác định hành vi thu hồi giấy phép kinh doanh của cán bộ phường là trái pháp luật. Căn cứ này có thể là: quyết định hành chính của cơ quan có thẩm quyền hủy bỏ, thu hồi hoặc sửa đổi quyết định thu hồi giấy phép kinh doanh của chị; bản án, quyết định của Tòa án có thẩm quyền tuyên bố quyết định thu hồi giấy phép là trái pháp luật; hoặc kết luận của cơ quan thanh tra, kiểm tra xác định hành vi của cán bộ là vi phạm pháp luật.
3. Quy trình yêu cầu bồi thường
Việc giải quyết yêu cầu bồi thường phải được thực hiện kịp thời, công khai, bình đẳng, thiện chí, trung thực và đúng pháp luật
[4]. Để bắt đầu quy trình, chị cần thu thập đầy đủ các giấy tờ, chứng cứ chứng minh việc thu hồi giấy phép là trái pháp luật và các thiệt hại thực tế mà cửa hàng của chị đã phải gánh chịu (ví dụ: hóa đơn nhập hàng, hợp đồng thuê mặt bằng, sổ sách ghi chép doanh thu, chi phí phát sinh do đóng cửa...).Sau khi có căn cứ xác định hành vi trái pháp luật, chị có thể nộp hồ sơ yêu cầu bồi thường đến cơ quan có trách nhiệm giải quyết bồi thường. Trong trường hợp của chị, đó có thể là Ủy ban nhân dân cấp phường hoặc cấp quận nơi cán bộ đã ra quyết định thu hồi giấy phép kinh doanh. Cơ quan này sẽ tiến hành xác minh, thương lượng với chị về mức bồi thường. Nếu không đạt được thỏa thuận, chị có quyền khởi kiện tại Tòa án để yêu cầu giải quyết.