Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Kế hoạch hóa gia đình và quyền tự quyết
“Chị L.T.H ở huyện Cần Giờ, TP.HCM, là công nhân may. Chị và chồng muốn sinh con thứ hai nhưng muốn cách con đầu 5 năm để có thời gian tích lũy tài chính và chăm sóc con tốt hơn. Tuy nhiên, mẹ chồng chị lại giục sinh sớm, còn cán bộ dân số xã thì tư vấn nên sinh con thứ hai sớm để "đạt chỉ tiêu". Chị Hạnh băn khoăn không biết pháp luật có quy định cụ thể về số con hay khoảng cách sinh con không, và liệu chị có quyền tự quyết định không.”
Quy định pháp luật về Mã nguồn và Phần mềm mã nguồn mở
“Chào chuyên gia, tôi là lập trình viên tự do ở Hà Nội. Hiện tôi đang hợp tác với một bảo tàng nhỏ ở khu vực phố cổ để xây dựng hệ thống số hóa các hiện vật. Tôi đang cân nhắc sử dụng một số thành phần mã nguồn mở cho dự án này. Chuyên gia cho tôi hỏi, về mặt pháp lý, có quy định cụ thể nào về 'mã nguồn' hay việc sử dụng 'mã nguồn mở' ở Việt Nam không, đặc biệt là trong lĩnh vực di sản văn hóa? Tôi lo lắng về vấn đề bản quyền và tuân thủ pháp luật.”
Quy định về việc Nhà nước thu hồi đất
“Chào luật sư, gia đình tôi có một mảnh đất ở quận Hoàng Mai, Hà Nội, đang dùng để kinh doanh cửa hàng vật liệu xây dựng. Gần đây có thông tin là Nhà nước sẽ thu hồi đất của chúng tôi để mở rộng đường. Tôi rất lo lắng không biết quyền lợi của mình sẽ được đảm bảo như thế nào, liệu có được bồi thường thỏa đáng không và quy trình này diễn ra như thế nào ạ?”
Quyền sống độc lập của người khuyết tật
“Chào luật sư, tôi là một người khuyết tật vận động ở Quận 3, TP.HCM. Tôi muốn chuyển ra ở riêng để tự lập, tự mình quyết định mọi thứ nhưng gia đình tôi lo lắng và không đồng ý. Họ nói tôi cần người chăm sóc và không thể tự lo cho bản thân. Tôi muốn biết pháp luật có bảo vệ quyền được sống độc lập của tôi không và tôi có thể làm gì để thực hiện mong muốn này?”
Quy hoạch đô thị và quyền lợi của người dân, doanh nghiệp
“Tôi là chủ một cửa hàng tạp hóa nhỏ ở Quận Bình Thạnh, TP.HCM. Gần đây, tôi nghe tin khu vực của tôi sắp được quy hoạch lại, có thể sẽ có dự án mở rộng đường hoặc xây dựng công trình công cộng. Tôi rất lo lắng không biết việc này có ảnh hưởng đến việc kinh doanh hiện tại và kế hoạch sửa chữa, mở rộng cửa hàng của tôi trong tương lai không. Tôi cần tìm hiểu thông tin về quy hoạch này ở đâu và liệu tôi có phải tuân thủ các quy định mới không?”
Cưỡng bức lao động và các quy định pháp luật liên quan
“Tôi là công nhân tại một xưởng may ở KCN Tân Bình, TP.HCM. Gần đây, chủ xưởng thường xuyên ép chúng tôi làm thêm giờ, không trả lương tăng ca đầy đủ, và còn đe dọa trừ lương, đuổi việc nếu không làm theo. Có lần, tôi bị giữ lại làm việc đến khuya mà không được về. Tôi muốn biết hành vi này có phải là cưỡng bức lao động không và tôi phải làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?”
Doanh nghiệp cảng hàng không: Khái niệm và trách nhiệm pháp lý
“Anh H.V.T, một nhà đầu tư bất động sản tại Đồng Nai, đang tìm hiểu về các cơ hội đầu tư gần Sân bay Long Thành. Anh nghe nói về "doanh nghiệp cảng hàng không" và không rõ liệu đây có phải là chủ đầu tư hay đơn vị quản lý chính của sân bay hay không, và liệu các dự án liên quan đến sân bay có phải làm việc trực tiếp với đơn vị này không. Anh muốn biết rõ vai trò và quyền hạn của họ để có thể định hướng đầu tư.”
Hoạt động giám sát chuyên đề của Quốc hội và Hội đồng nhân dân
“Chào luật sư, tôi là một người dân ở quận Hoàng Mai, Hà Nội. Gần đây, khu phố tôi có dự án xây dựng một khu dân cư mới và tôi thấy có nhiều vấn đề phát sinh về môi trường, tiếng ồn. Tôi nghe nói có hoạt động giám sát chuyên đề của các cơ quan nhà nước, vậy hoạt động này là gì và liệu có giúp giải quyết những bức xúc của người dân chúng tôi không? Tôi muốn hiểu rõ hơn về quyền lợi của mình trong quá trình này.”
Kế hoạch hóa gia đình: Quyền và Hỗ trợ
“Tôi là vợ chồng trẻ ở huyện miền núi, mới có một cháu và muốn kế hoạch hóa gia đình để tập trung làm ăn, nuôi dạy con tốt hơn. Nhưng điều kiện kinh tế gia đình còn khó khăn, không biết vợ chồng tôi có được Nhà nước hỗ trợ gì về các biện pháp tránh thai hay chi phí khám không? Vợ chồng tôi có quyền tự quyết định số con không hay phải theo quy định nào?”
Thẩm quyền của người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành
“Chào luật sư, tôi có một cửa hàng thực phẩm sạch ở quận Cầu Giấy, Hà Nội. Mới đây có đoàn thanh tra chuyên ngành về an toàn thực phẩm đến kiểm tra. Họ yêu cầu tôi cung cấp rất nhiều giấy tờ và còn dọa phạt tiền nếu không hợp tác. Tôi muốn hỏi, những người này có thẩm quyền đến đâu, họ có được phép phạt tiền hay tịch thu hàng hóa của tôi không? Tôi thấy họ không phải là Chánh Thanh tra.”
Quyền tiếp cận cho người khuyết tật
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là T.T.H, 32 tuổi, sống ở Quận 1, TP.HCM. Tôi bị liệt nửa người và phải di chuyển bằng xe lăn. Gần đây tôi gặp khó khăn khi muốn đi xem phim ở một trung tâm thương mại mới mở hoặc vào một số quán cà phê, vì không có lối đi dành cho xe lăn hoặc nhà vệ sinh không phù hợp. Tôi muốn biết quyền "tiếp cận" của người khuyết tật như tôi được pháp luật quy định như thế nào và tôi có thể yêu cầu những gì để được hòa nhập cộng đồng tốt hơn?”
Gia hạn sử dụng đất nông nghiệp
“Tôi là Anh N.V.H, một nông dân ở huyện Củ Chi, TP.HCM. Gia đình tôi đã canh tác trên mảnh đất nông nghiệp này gần 50 năm rồi, giờ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sắp hết hạn vào cuối năm nay. Tôi lo lắng không biết có được **gia hạn sử dụng đất** để tiếp tục làm nông không, và thủ tục để làm việc này có phức tạp lắm không, vì đây là nguồn sống chính của cả nhà.”
Quy hoạch và quyền lợi người dân về đất đai
“Chào chuyên gia, tôi là nông dân ở Hóc Môn, TP.HCM. Gần đây tôi nghe nói có quy hoạch mới ảnh hưởng đến đất nông nghiệp của gia đình tôi. Tôi không hiểu rõ 'quy hoạch' là gì và liệu đất của tôi có bị thu hồi không. Tôi lo lắng quá, không biết phải làm sao để bảo vệ quyền lợi của mình.”
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong thi hành án
“Anh N.V.H ở Quận 1, TP.HCM, là chủ một cửa hàng kinh doanh phụ tùng ô tô. Anh ấy vừa nhận được quyết định thi hành án liên quan đến một khoản nợ cũ. Anh H. không rõ ngoài anh và chủ nợ, còn ai có thể được coi là "người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan" trong vụ việc này không, và vai trò của họ sẽ như thế nào. Anh cũng băn khoăn liệu có luật nào khác quy định về các bên liên quan mà anh cần biết không, đặc biệt là khi có thể có tài sản chung hoặc các vấn đề phát sinh khác.”
Yêu cầu về giấy tờ tư cách pháp nhân trong đăng ký lưu hành thuốc
“Chào luật sư, công ty em ở quận Hai Bà Trưng, Hà Nội chuyên kinh doanh dược phẩm. Bên em đang muốn mua lại số đăng ký lưu hành của một loại thuốc từ một công ty khác. Khi làm hồ sơ, bên đối tác yêu cầu cung cấp 'giấy tờ về tư cách pháp nhân'. Em không rõ cụ thể giấy tờ này bao gồm những gì và cần chuẩn bị như thế nào để hoàn tất thủ tục chuyển quyền sở hữu số đăng ký lưu hành ạ?”
Cấp Giấy chứng nhận phơi nhiễm HIV do tai nạn rủi ro nghề nghiệp
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là y tá ở Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đồng Nai. Hôm qua, trong lúc lấy máu cho một bệnh nhân HIV dương tính, tôi không may bị kim tiêm đâm vào tay. Tôi rất lo lắng về nguy cơ phơi nhiễm. Tôi nghe nói có giấy chứng nhận phơi nhiễm HIV do tai nạn nghề nghiệp. Vậy tôi cần làm gì để được cấp giấy này và quyền lợi của tôi là gì?”
Phân biệt đối xử trong lao động
“Chào chuyên gia, tôi là Chị Hạnh ở Quận 1, TP.HCM, là nhân viên văn phòng. Tôi đang mang thai tháng thứ 5 và vừa bị công ty thông báo chấm dứt hợp đồng với lý do 'cơ cấu lại nhân sự', dù trước đó tôi luôn hoàn thành tốt công việc. Tôi nghi ngờ mình bị phân biệt đối xử vì mang thai. Chuyên gia cho tôi hỏi liệu công ty có vi phạm pháp luật không và tôi cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?”
Quyền được hội chuẩn trong khám bệnh, chữa bệnh
“Chào luật sư, tôi là chị N.T.H, một giáo viên ở Hà Nội. Gần đây tôi bị một căn bệnh khá phức tạp, các bác sĩ đang thảo luận về phương án điều trị. Tôi nghe nói có hình thức 'hội chuẩn' để nhiều bác sĩ cùng xem xét. Vậy tôi có quyền yêu cầu hội chuẩn không và pháp luật quy định về việc này như thế nào? Tôi lo lắng về tình trạng sức khỏe của mình nên muốn được tham vấn kỹ lưỡng nhất.”
Thẩm quyền của cơ quan sử dụng cán bộ, công chức
“Tôi là anh H.V.L, 58 tuổi, công chức tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Dương. Sắp tới tôi đến tuổi nghỉ hưu, nhưng cơ quan tôi có vẻ muốn giữ tôi lại thêm vài năm vì thiếu nhân sự có kinh nghiệm. Tôi muốn hỏi là **cơ quan sử dụng cán bộ, công chức** của tôi có quyền quyết định việc này không, và họ cần căn cứ vào đâu để làm vậy?”
Quyền tham gia xã hội của người cao tuổi
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là cô Hạnh, năm nay đã 72 tuổi, sống ở huyện Củ Chi, TP.HCM. Dù đã về hưu nhưng tôi vẫn rất minh mẫn và muốn đóng góp cho cộng đồng. Gần đây, tôi nghe mấy đứa cháu nói người già như tôi thì nên ở nhà nghỉ ngơi thôi, đừng tham gia mấy chuyện xã hội nữa. Tôi muốn hỏi, liệu pháp luật có công nhận **năng lực xã hội** của những người cao tuổi như tôi không, đặc biệt là quyền tham gia vào các hoạt động chính trị như bầu cử?”
Chuyển nhượng dự án bất động sản
“Anh N.V.H, chủ một công ty xây dựng nhỏ ở Đà Nẵng, đang rất băn khoăn. Anh ấy muốn mua lại một phần dự án khu dân cư đang dở dang tại quận Ngũ Hành Sơn từ một chủ đầu tư khác đang gặp khó khăn tài chính. Anh không rõ việc chuyển nhượng dự án bất động sản như vậy có được pháp luật cho phép không và cần lưu ý những gì để đảm bảo quyền lợi của mình.”
Tập thể người lao động và quyền mua, nhận giao doanh nghiệp nhà nước
“Chào luật sư, tôi là trưởng phòng nhân sự của một công ty nhà nước nhỏ ở Huyện Bình Chánh, TP.HCM. Công ty chúng tôi đang trong diện sắp xếp lại, và có thông tin là sẽ được bán hoặc giao cho tư nhân. Nhiều anh chị em công nhân có nguyện vọng muốn đứng ra mua lại hoặc nhận giao công ty để tiếp tục duy trì việc làm. Chúng tôi muốn biết liệu tập thể người lao động như chúng tôi có được quyền này không và cần đáp ứng những điều kiện gì?”
Quyền thuê đất và chuyển nhượng quyền thuê trong hợp đồng thuê đất
“Chào luật sư, tôi là chủ một xưởng sản xuất nhỏ ở Huyện Bình Chánh, TP.HCM. Tôi có thuê đất của Nhà nước trả tiền thuê hàng năm để xây xưởng. Bây giờ tôi muốn mở rộng kinh doanh sang lĩnh vực khác nên muốn bán lại cái xưởng này cùng với quyền thuê đất cho một đối tác. Luật sư cho tôi hỏi, tôi có được phép bán cái 'quyền thuê trong hợp đồng thuê đất' này không? Và người mua có được tiếp tục thuê đất như tôi không?”
Hoạt động và Lao động của Tổ chức nước ngoài tại Việt Nam
“Chào chuyên gia, tôi là Chị H.T.L, hiện đang làm quản lý dự án cho một tổ chức phi chính phủ nước ngoài có trụ sở tại Mỹ, hoạt động tại TP. Hồ Chí Minh. Tôi muốn hỏi về các quy định pháp luật mà tổ chức của tôi phải tuân thủ khi làm việc ở Việt Nam, cũng như quyền lợi và nghĩa vụ của tôi với tư cách là người lao động Việt Nam làm việc cho tổ chức này. Liệu có sự khác biệt nào so với làm việc cho công ty trong nước không?”