Quyền tiếp cận cho người khuyết tật
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là T.T.H, 32 tuổi, sống ở Quận 1, TP.HCM. Tôi bị liệt nửa người và phải di chuyển bằng xe lăn. Gần đây tôi gặp khó khăn khi muốn đi xem phim ở một trung tâm thương mại mới mở hoặc vào một số quán cà phê, vì không có lối đi dành cho xe lăn hoặc nhà vệ sinh không phù hợp. Tôi muốn biết quyền "tiếp cận" của người khuyết tật như tôi được pháp luật quy định như thế nào và tôi có thể yêu cầu những gì để được hòa nhập cộng đồng tốt hơn?”
Trả lời
Chào chị T.T.H,
Chúng tôi hiểu những khó khăn mà chị đang gặp phải trong việc tiếp cận các công trình công cộng và dịch vụ. Đây là một vấn đề quan trọng liên quan đến quyền lợi của người khuyết tật để hòa nhập cộng đồng.
Định nghĩa và ý nghĩa của quyền tiếp cận
Theo quy định pháp luật, "tiếp cận" được hiểu là việc người khuyết tật sử dụng được công trình công cộng, phương tiện giao thông, công nghệ thông tin, dịch vụ văn hóa, thể thao, du lịch và dịch vụ khác phù hợp để có thể hòa nhập cộng đồng. Quyền này đảm bảo rằng người khuyết tật có thể tham gia đầy đủ vào đời sống xã hội như những người khác, không bị cản trở bởi các rào cản vật lý hoặc thông tin. Ngay cả trong các lĩnh vực chuyên biệt như kiểm soát tài sản, thu nhập, pháp luật cũng quy định rõ về quyền tiếp cận thông tin cơ sở dữ liệu quốc gia cho các cơ quan có thẩm quyền, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo khả năng tiếp cận thông tin và dịch vụ cần thiết
[1].Trách nhiệm của các tổ chức và chính quyền địa phương
Việc đảm bảo quyền tiếp cận cho người khuyết tật là trách nhiệm chung của toàn xã hội, trong đó có vai trò quan trọng của các tổ chức, cá nhân đầu tư, xây dựng và quản lý các công trình công cộng. Mặc dù các quy định về phạm vi điều chỉnh của một số luật có thể tập trung vào các lĩnh vực cụ thể như thủy lợi
[2] hoặc phòng, chống sinh vật gây hại thực vật [4], nhưng nguyên tắc chung là mọi hoạt động xây dựng và cung cấp dịch vụ đều cần tuân thủ các tiêu chuẩn về tiếp cận cho người khuyết tật.Đặc biệt, chính quyền địa phương đóng vai trò then chốt trong việc thực thi các quy định này. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, các cấp chính quyền như Ủy ban nhân dân Thành phố và Ủy ban nhân dân quận, phường có trách nhiệm thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định, bao gồm cả việc đảm bảo các chính sách về tiếp cận được triển khai hiệu quả
[3]. Phạm vi điều chỉnh của các quy định về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương cũng bao hàm trách nhiệm này [4].Chị có thể yêu cầu những gì?
Chị T.T.H có quyền yêu cầu các chủ đầu tư, đơn vị quản lý trung tâm thương mại, quán cà phê và các công trình công cộng khác thực hiện đúng các quy định về tiếp cận cho người khuyết tật. Các yêu cầu này có thể bao gồm việc lắp đặt lối đi dành cho xe lăn, nhà vệ sinh phù hợp, thang máy có hỗ trợ, biển báo dễ hiểu, và các tiện ích khác giúp chị và những người khuyết tật khác có thể sử dụng dịch vụ một cách thuận tiện. Nếu các yêu cầu không được đáp ứng, chị có thể gửi phản ánh đến các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền tại địa phương như Sở Xây dựng, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, hoặc Ủy ban nhân dân quận, phường để được hỗ trợ và can thiệp.