Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Quy định về dân tộc thiểu số và chính sách dân tộc
“Tôi là A Vàng, người dân tộc Mông ở huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái. Tôi nghe nói có nhiều chính sách hỗ trợ cho người dân tộc thiểu số nhưng không rõ cụ thể 'dân tộc thiểu số' được định nghĩa thế nào trong luật. Liệu gia đình tôi có được hưởng các chính sách đó không, và làm sao để biết mình có thuộc đối tượng không?”
Quy định về Bảo vật quốc gia
“Gia đình tôi ở huyện Mộc Châu, Sơn La, vừa đào được một cái bình gốm cổ khi đang làm rẫy. Cái bình này nhìn rất lạ, có vẻ đã rất lâu đời rồi, không biết có phải là bảo vật quốc gia không và chúng tôi phải làm gì với nó ạ? Liệu có bị phạt nếu không báo cáo không?”
Quy định pháp luật về Bãi thải mỏ trong hoạt động khai thác khoáng sản
“Gia đình tôi có mảnh đất canh tác gần một khu mỏ khai thác đá mới được cấp phép ở huyện Thanh Sơn, Phú Thọ. Gần đây, họ bắt đầu đổ đất đá thải thành một đống lớn ngay sát ranh giới đất nhà tôi, gọi là 'bãi thải mỏ'. Tôi lo lắng về bụi bặm, ô nhiễm nguồn nước và cả nguy cơ sạt lở. Liệu việc này có đúng quy định không? 'Bãi thải mỏ' là gì và có những quy định nào về nó để bảo vệ người dân như chúng tôi?”
Nhập ngũ và Nghĩa vụ quân sự
“Chào luật sư, tôi là T.V.K, 23 tuổi, đang làm thiết kế đồ họa tự do ở Hà Nội. Mấy hôm nay tôi hơi lo lắng vì bạn tôi vừa nhận được giấy gọi khám nghĩa vụ quân sự. Tôi không rõ 'nhập ngũ' cụ thể là gì và liệu tôi có phải đi không. Gia đình tôi có trách nhiệm gì trong việc này không, và nếu có vấn đề gì thì công an có can thiệp không ạ?”
Xét tặng danh hiệu Nghệ nhân trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ
“Chào Tuvannhanh, tôi là Chị Hằng, một nghệ nhân làm gốm lâu năm ở làng nghề Bát Tràng, Hà Nội. Nghề gốm truyền thống của gia đình tôi đang đứng trước nguy cơ mai một vì ít người trẻ theo học và việc truyền dạy rất khó khăn, mất nhiều thời gian. Tôi nghe nói có Nghị định mới về việc xét tặng danh hiệu cho nghệ nhân. Vậy nghề của tôi có được xem là 'nghề thủ công mỹ nghệ đặc thù' để được ưu tiên xét tặng danh hiệu 'Nghệ nhân nhân dân' hay 'Nghệ nhân ưu tú' không và tôi sẽ có những quyền lợi gì?”
Nhà máy điện hạt nhân và các quy định liên quan
“Chào luật sư, tôi là Chú Tám, một nông dân 65 tuổi ở Ninh Thuận. Hiện tại, tôi đang rất lo lắng vì mảnh đất của gia đình nằm gần khu vực dự kiến xây dựng nhà máy điện hạt nhân. Tôi muốn hỏi rõ định nghĩa chính xác của 'nhà máy điện hạt nhân' theo pháp luật Việt Nam có bao gồm cả khu vực lưu trữ, xử lý chất thải phóng xạ không? Và những quy định chung về an toàn, môi trường sẽ được áp dụng như thế nào để bảo vệ cuộc sống và sức khỏe của người dân địa phương như chúng tôi?”
Cảnh báo khí tượng thủy văn
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là nông dân ở huyện Đầm Dơi, Cà Mau. Mấy năm nay thời tiết thất thường quá, bão lũ cứ liên miên làm ảnh hưởng nặng nề đến mấy ao tôm của gia đình tôi. Tôi muốn hỏi là làm sao để tôi có thể nhận được những thông tin cảnh báo khí tượng thủy văn sớm nhất để kịp thời ứng phó, tránh thiệt hại ạ?”
Quy định về việc Nhà nước cho thuê đất
“Chào luật sư, tôi là một nông dân ở Bến Tre. Gia đình tôi muốn mở một cơ sở chế biến nông sản nhưng cần thuê thêm đất của Nhà nước. Tôi không rõ là Nhà nước cho thuê đất thì ai sẽ đứng ra cho thuê, thủ tục thế nào và liệu dự án của tôi có được thuê đất không? Mong luật sư tư vấn giúp.”
Chi phí dịch vụ thoát nước và xử lý nước thải
“Gia đình tôi ở Quận 1, TP.HCM, gần đây nhận được hóa đơn tiền nước có thêm khoản 'chi phí dịch vụ thoát nước'. Tôi làm nghề kinh doanh online tại nhà, không rõ khoản này là gì và tại sao lại phải đóng. Liệu khoản chi phí này có áp dụng cho tất cả mọi người không và có liên quan gì đến hoạt động kinh doanh của tôi không?”
Kế hoạch hóa gia đình và quy định bảo hiểm y tế
“Chào luật sư, vợ chồng em mới cưới, đang tính chuyện sinh con nhưng cũng muốn kế hoạch hóa gia đình để chuẩn bị tốt nhất. Em nghe nói một số dịch vụ kế hoạch hóa gia đình không được bảo hiểm y tế chi trả. Điều này có đúng không ạ? Vợ chồng em ở Quận 3, TP.HCM, cả hai đều làm văn phòng, lương cũng không quá cao nên muốn tìm hiểu kỹ để chuẩn bị tài chính. Mong luật sư tư vấn giúp ạ.”
Vùng biển 06 hải lý và quyền khai thác tài nguyên biển
“Tôi là Anh N.V.H, một ngư dân ở Phú Quốc, Kiên Giang. Gia đình tôi đã làm nghề nuôi trồng hải sản gần bờ nhiều năm nay. Gần đây, tôi muốn mở rộng thêm diện tích nuôi trồng nhưng nghe nói có quy định về 'vùng biển 06 hải lý' và không rõ ranh giới này được xác định chính xác như thế nào. Tôi muốn biết liệu tôi có được phép nuôi trồng trong khu vực đó không, hay cần phải xin phép gì để tránh vi phạm pháp luật?”
Khái niệm dân số và quyền công dân trong công tác dân số
“Chào luật sư, tôi là Chị T.T.M, một ngư dân ở huyện đảo Lý Sơn, Quảng Ngãi. Gần đây, xã tôi đang triển khai nhiều chương trình về dân số, như khám sức khỏe sinh sản miễn phí, tư vấn kế hoạch hóa gia đình. Tôi nghe nói Nhà nước đang muốn điều chỉnh 'quy mô dân số' và 'cơ cấu dân số' ở các vùng đặc thù như đảo chúng tôi. Tôi không hiểu rõ lắm 'dân số' trong pháp luật được hiểu như thế nào và những chương trình này có ảnh hưởng gì đến quyền của tôi không?”
Vai trò và thẩm quyền của Người đứng đầu cơ sở khám bệnh, chữa bệnh
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là bác sĩ N.T.H, đang trong quá trình thực hành tại một bệnh viện ở TP. Hồ Chí Minh. Gần đây gia đình tôi có việc gấp nên tôi muốn xin tạm dừng thực hành một thời gian. Tôi nghe nói có thể bảo lưu kết quả, nhưng không rõ ai sẽ là người có thẩm quyền quyết định việc này và thủ tục ra sao. Liệu 'người đứng đầu cơ sở khám bệnh, chữa bệnh' có phải là người tôi cần liên hệ không?”
Miễn trách nhiệm hành chính do mất năng lực nhận thức
“Chào luật sư, em trai tôi ở Quận 10, TP.HCM, đang điều trị trầm cảm nặng. Gần đây, em ấy có hành vi gây rối trật tự công cộng và bị công an lập biên bản. Gia đình tôi rất lo lắng em trai sẽ bị đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc. Liệu có cách nào để em ấy không phải chịu hình thức xử lý này không?”
Quy định pháp luật về Lưu trữ tư
“Gia đình tôi ở thành phố Huế có giữ nhiều tài liệu cổ của ông bà để lại, như gia phả, thư từ, ảnh cũ và một số giấy tờ đất đai từ thời Pháp thuộc. Chúng tôi nghe nói có khái niệm "lưu trữ tư" và không biết liệu những tài liệu này có được coi là "lưu trữ tư" theo luật không, và nếu có thì gia đình tôi cần phải làm gì để bảo quản chúng đúng quy định pháp luật?”
Quyền và trách nhiệm trong Kế hoạch hóa gia đình
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là H.T.M ở Hà Tĩnh. Tôi vừa sinh con đầu lòng được mấy tháng, giờ đang băn khoăn về việc có nên sinh thêm con hay không và khi nào thì phù hợp. Ở quê tôi nhiều người cứ giục sinh thêm con trai, nhưng vợ chồng tôi muốn tự quyết định. Tôi muốn hỏi pháp luật có quy định gì về quyền tự chủ trong việc sinh con và liệu có hỗ trợ gì cho việc kế hoạch hóa gia đình không ạ?”
Quyết định hành chính bị kiện và quyền khởi kiện
“Chào luật sư, tôi là chủ quán cà phê nhỏ ở Quận 1, TP.HCM. Mấy hôm trước, tôi nhận được quyết định từ Phòng Kinh tế quận về việc thu hồi giấy phép kinh doanh của quán tôi, với lý do không rõ ràng. Quyết định này khiến quán tôi phải đóng cửa, ảnh hưởng nghiêm trọng đến thu nhập và cuộc sống gia đình. Tôi muốn hỏi, liệu quyết định này có phải là 'quyết định hành chính bị kiện' mà tôi có thể khởi kiện ra tòa không?”
Xác định giá đất bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất
“Tôi là nông dân ở huyện Củ Chi, TP.HCM. Gần đây, Nhà nước có thông báo thu hồi một phần đất nông nghiệp của gia đình tôi để làm dự án đường cao tốc. Tôi rất lo lắng về việc **giá đất** bồi thường sẽ được tính như thế nào, liệu có công bằng không? Tôi muốn biết cách xác định giá đất bồi thường để tôi có thể hiểu rõ quyền lợi của mình.”
Dịch vụ dân số
“Tôi là cô Lan, một y tá về hưu ở quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. Tôi muốn mở một trung tâm cộng đồng nhỏ để tư vấn sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình và chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người cao tuổi trong khu phố. Tôi nghe nói có 'dịch vụ dân số' được nhà nước hỗ trợ, vậy không biết mô hình của tôi có thuộc diện này không và cần làm những thủ tục gì để được công nhận hoặc nhận hỗ trợ?”
Quy định pháp luật về xây dựng và quản lý cầu cảng
“Chào chuyên gia, tôi là Anh N.V.T, chủ vựa nông sản ở Cái Răng, Cần Thơ. Gia đình tôi đang có ý định xây một cái cầu cảng nhỏ ngay tại bến sông trước nhà để thuận tiện cho việc bốc dỡ và vận chuyển nông sản. Tôi nghe nói việc này có nhiều quy định lắm, không biết tôi cần xin phép ở đâu và có những điều gì cần lưu ý để làm đúng luật và đảm bảo an toàn?”
Hoạt động tư vấn sức khỏe sinh sản và dịch vụ dân số
“Chào luật sư, tôi là chị Lan ở huyện Bình Chánh, TP.HCM. Tôi làm nghề may, thấy ở xóm mình nhiều chị em còn ngại đi khám sức khỏe sinh sản, chưa hiểu rõ kế hoạch hóa gia đình. Tôi muốn tổ chức mấy buổi nói chuyện, tư vấn tại nhà văn hóa thôn nhưng không biết có được không, có cần xin phép gì không, và có bị cấm cản gì không? Liệu mấy hoạt động này có được gọi là 'dịch vụ dân số' không?”
Công nhận quyền sử dụng đất
“Gia đình tôi ở huyện Cần Giờ, TP.HCM đã sử dụng một thửa đất nông nghiệp từ trước năm 1993, không có giấy tờ gì cả. Giờ tôi nghe nói Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất cho những trường hợp sử dụng đất ổn định. Vậy trường hợp của gia đình tôi có được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất và cấp sổ đỏ không? Tôi là nông dân, muốn làm thủ tục này nhưng không biết bắt đầu từ đâu.”
Vành đai an toàn kho đạn dược
“Chào luật sư, tôi là nông dân ở huyện Củ Chi, TP.HCM. Gia đình tôi có mảnh đất cạnh một khu đất ngày xưa là kho đạn cũ của quân đội. Giờ khu đó bỏ hoang lâu rồi, cỏ mọc um tùm. Tôi muốn mở rộng chuồng trại chăn nuôi sang phần đất trống đó nhưng nghe nói vẫn còn quy định về **vành đai an toàn kho đạn dược**. Không biết cái **giới hạn ngoài của vành đai an toàn** này được tính thế nào và liệu tôi có được phép canh tác, chăn nuôi ở đó không? Tôi lo lắm vì không biết có nguy hiểm gì không.”
Quyền sử dụng đất của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài
“Chào chuyên gia, tôi là anh Hùng, 45 tuổi, hiện đang sống ở California, Mỹ. Tôi sinh ra ở Việt Nam và đã từng có quốc tịch Việt Nam, gia đình tôi đã định cư ở Mỹ hơn 20 năm. Sắp tới tôi muốn về Việt Nam mua một mảnh đất ở Đà Nẵng để xây nhà cho bố mẹ và có thể đầu tư lâu dài. Tôi không rõ là với tư cách là người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài thì tôi có những quyền gì về đất đai ở Việt Nam không, và thủ tục có phức tạp không ạ?”