Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Vai trò của Công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở
“Công ty tôi ở Quận 1, TP.HCM, mới thành lập được 2 năm, có khoảng 40 nhân viên. Chúng tôi chưa có công đoàn cơ sở nhưng sắp tới cần tổ chức đối thoại định kỳ với người lao động. Tôi nghe nói nếu chưa có công đoàn cơ sở thì phải làm việc với Công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở. Vậy Công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở là ai và chúng tôi cần liên hệ với họ như thế nào để thực hiện đối thoại theo đúng quy định pháp luật?”
Xác định tư cách Người lao động và lao động chưa thành niên
“Chào chuyên gia, tôi là chị Hạnh, chủ một tiệm tạp hóa nhỏ ở quận Bình Thạnh, TP.HCM. Tôi đang muốn thuê một cháu gái 16 tuổi làm thêm sau giờ học để phụ bán hàng. Cháu rất nhanh nhẹn và muốn kiếm thêm thu nhập. Tôi không biết liệu cháu có được coi là người lao động hợp pháp để tôi làm hợp đồng và đóng bảo hiểm đầy đủ không, vì cháu chưa đủ 18 tuổi.”
Làm việc với người sử dụng lao động ở nước ngoài
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là N.V.H, kỹ sư phần mềm ở TP.HCM. Tôi đang có cơ hội làm việc trực tiếp cho một công ty công nghệ ở Singapore. Tôi băn khoăn không biết liệu công ty nước ngoài này có được coi là 'người sử dụng lao động ở nước ngoài' theo luật Việt Nam không và tôi có được phép ký hợp đồng trực tiếp với họ mà không cần qua công ty môi giới Việt Nam không? Quyền lợi của tôi sẽ được bảo vệ như thế nào ạ?”
Định nghĩa Tàu biển Việt Nam và áp dụng pháp luật lao động
“Tôi là chủ một công ty vận tải biển ở Hải Phòng. Hiện tại, chúng tôi có một con tàu đang đăng ký ở Panama nhưng sắp tới chúng tôi muốn xin giấy phép tạm thời để con tàu này mang cờ quốc tịch Việt Nam để thực hiện một số tuyến nội địa và quốc tế. Tôi băn khoăn không biết liệu con tàu này có được coi là 'Tàu biển Việt Nam' theo quy định pháp luật hay không, và nếu có thì các quy định về lao động đối với thuyền viên trên tàu sẽ được áp dụng như thế nào, đặc biệt là các quy định trong Nghị định 121/2014/NĐ-CP?”
Tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở
“Chào luật sư, tôi là anh H.V.T, đang làm việc tại một công ty may mặc ở Quận 7, TP.HCM. Gần đây, công ty chúng tôi có một số vấn đề về quyền lợi của người lao động như tăng ca không lương, môi trường làm việc chưa đảm bảo. Chúng tôi muốn thành lập một tổ chức để bảo vệ quyền lợi nhưng không biết bắt đầu từ đâu và liệu pháp luật có công nhận không. Mong luật sư tư vấn giúp.”
Giải quyết khiếu nại về lao động
“Tôi là công nhân tại một nhà máy điện tử ở Bắc Ninh. Vừa rồi tôi bị công ty cho nghỉ việc mà không có lý do chính đáng, tôi đã gửi đơn khiếu nại lên công ty nhưng chưa thấy phản hồi. Tôi muốn hỏi, 'giải quyết khiếu nại' trong trường hợp của tôi nghĩa là gì và quy trình này có ý nghĩa như thế nào đối với quyền lợi của người lao động như tôi?”
Phân loại nhóm huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động
“Chào chuyên gia, công ty em ở Bình Dương chuyên sản xuất linh kiện điện tử. Sếp em mới yêu cầu phòng hành chính nhân sự phải rà soát lại các vị trí công việc để phân loại thành các 'nhóm huấn luyện' theo quy định mới. Em không rõ 'nhóm huấn luyện' này là gì và tại sao phải phân loại như vậy. Liệu có ảnh hưởng gì đến việc đào tạo an toàn cho công nhân tụi em không ạ? Mong chuyên gia giải đáp giúp.”
Định nghĩa Người khuyết tật theo pháp luật
“Chào luật sư, tôi là một người làm nông ở Huyện Cần Giờ, Thành phố Hồ Chí Minh. Vợ tôi bị tai nạn lao động cách đây 2 năm, bị liệt nửa người và đi lại rất khó khăn. Chúng tôi muốn xin một số chính sách hỗ trợ cho người khuyết tật nhưng không biết trường hợp của vợ tôi có được coi là người khuyết tật theo luật không, hay phải đáp ứng những tiêu chí nào. Tôi nghe nói có nhiều định nghĩa khác nhau, tôi phải dựa vào đâu để biết chắc chắn?”
Xử lý doanh nghiệp nhà nước không cổ phần hóa được
“Chào luật sư, tôi là trưởng phòng nhân sự của một công ty nhà nước ở Hải Phòng. Công ty chúng tôi đã nằm trong danh sách cổ phần hóa từ mấy năm nay nhưng cứ trì hoãn mãi, giờ thì nghe nói không cổ phần hóa được nữa. Mọi người trong công ty rất hoang mang không biết số phận công ty rồi sẽ ra sao, có bị giải thể hay bán đi không? Nếu bán thì ai sẽ mua và quyền lợi của người lao động có được đảm bảo không?”
Tranh chấp lao động tập thể về quyền
“Chị H. ở KCN Sóng Thần, Bình Dương, làm công nhân may. Gần đây, công ty chị ban hành quy định mới về thưởng năng suất mà tập thể công nhân cho rằng không đúng với thỏa ước lao động tập thể đã ký. Nhiều người muốn kiến nghị nhưng không biết bắt đầu từ đâu và thời hạn giải quyết là bao lâu.”
Quan trắc môi trường lao động và trách nhiệm của người sử dụng lao động
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là quản lý một xưởng sản xuất gỗ ở Quận 7, TP.HCM. Gần đây, công nhân của chúng tôi hay than phiền về bụi và tiếng ồn. Tôi nghe nói phải 'quan trắc môi trường lao động' nhưng không rõ nó là gì và cần làm những gì để đảm bảo an toàn cho người lao động, cũng như tuân thủ pháp luật. Nếu kết quả không đạt thì phải làm sao?”
Cưỡng ép kết hôn, ly hôn theo pháp luật Việt Nam
“Chào luật sư, tôi là H.T.L, 28 tuổi, làm công nhân may ở huyện Bình Chánh, TP.HCM. Chồng tôi không may bị tai nạn lao động mất khả năng lao động. Gia đình tôi lo lắng tôi và con không có ai nuôi nên liên tục ép tôi phải ly hôn chồng để lấy người khác có điều kiện hơn. Tôi rất yêu chồng và không muốn ly hôn, xin luật sư cho tôi lời khuyên.”
Quyền và vai trò của Tổ chức đại diện người sử dụng lao động
“Chị Lan, chủ một xưởng may nhỏ ở Quận 7, TP.HCM, đang gặp khó khăn trong việc đàm phán với công đoàn về mức lương tối thiểu. Chị nghe nói có 'tổ chức đại diện người sử dụng lao động' có thể giúp đỡ, nhưng không rõ tổ chức này là gì và chị có thể tham gia để bảo vệ quyền lợi của mình không.”
Tạm dừng đóng Quỹ hưu trí bắt buộc
“Chào luật sư, công ty tôi ở TP. Hồ Chí Minh chuyên về sản xuất đồ gỗ mỹ nghệ. Do tình hình kinh tế khó khăn, đơn hàng sụt giảm mạnh, chúng tôi đang gặp vướng mắc lớn về dòng tiền. Tôi muốn hỏi liệu công ty có thể tạm dừng việc đóng bảo hiểm xã hội, đặc biệt là phần quỹ hưu trí cho người lao động trong một thời gian được không? Nếu được thì thủ tục và điều kiện như thế nào?”
Ngày kết thúc đợt phát hành cổ phiếu ESOP
“Chào luật sư, tôi là Lan, nhân viên văn phòng tại TP. Hồ Chí Minh. Công ty tôi vừa triển khai chương trình phát hành cổ phiếu theo chương trình lựa chọn cho người lao động (ESOP) và chúng tôi đã nộp tiền mua cổ phiếu. Tôi nghe nói có một khái niệm là 'ngày kết thúc đợt phát hành cổ phiếu theo chương trình lựa chọn cho người lao động'. Tôi muốn hỏi ngày này có ý nghĩa gì và khi nào tôi mới nhận được cổ phiếu của mình?”
Chế độ bảo hiểm xã hội cho Sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật
“Tôi là kỹ sư công nghệ thông tin, mới vào làm ở Phòng Kỹ thuật hình sự Công an TP.HCM. Tôi nghe nói mình được gọi là sĩ quan chuyên môn kỹ thuật. Vậy tôi có thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc không, hay có chế độ gì khác biệt so với người lao động bình thường không?”
Phân biệt đối xử trong việc làm và quyền lợi người lao động
“Chào luật sư, tôi là chị Hằng, làm nhân viên văn phòng ở Quận 3, TP.HCM. Tôi vừa nộp hồ sơ xin việc vào một công ty lớn nhưng bị từ chối thẳng thừng chỉ vì tôi đang mang thai ở tháng thứ 5. Họ nói công ty không tuyển người đang có thai vì sợ ảnh hưởng đến công việc và phải nghỉ thai sản sớm. Tôi thấy rất bức xúc, không biết công ty làm vậy có đúng luật không và tôi có thể làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?”
Tập thể người lao động nhận giao doanh nghiệp nhà nước
“Chào luật sư, tôi là tổ trưởng tổ sản xuất ở một công ty nhà nước nhỏ ở Huyện Bình Chánh, TP.HCM. Công ty tôi đang làm ăn thua lỗ và nghe nói sắp được Nhà nước giao lại cho ai đó. Chúng tôi, tập thể anh em công nhân, muốn biết liệu chúng tôi có cơ hội nhận giao công ty này không? Nếu được thì chúng tôi cần làm gì và có điều kiện gì không ạ? Chúng tôi lo lắng mất việc lắm.”
Quan hệ lao động và vai trò của tổ chức người lao động
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là công nhân tại một nhà máy may ở Quận Bình Tân, TP.HCM. Gần đây, công ty tôi có nhiều thay đổi về giờ làm và chính sách thưởng, khiến chúng tôi rất lo lắng. Tôi muốn hỏi, quan hệ lao động giữa chúng tôi và công ty được hiểu như thế nào theo pháp luật, và làm sao để chúng tôi có thể bảo vệ quyền lợi của mình trong tình huống này?”
Xác định Người sử dụng lao động trong quan hệ lao động
“Chị Hạnh ở Quận 1, TP.HCM, đang mở một tiệm nail nhỏ tại nhà và thuê 2 nhân viên. Chị ấy băn khoăn liệu mình có phải là 'người sử dụng lao động' theo quy định pháp luật không và có những trách nhiệm gì khi thuê người làm như vậy?”
Tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là chị H.T.M, công nhân ở một nhà máy may mặc tại Bình Dương. Gần đây, công ty tôi có nhiều thay đổi về giờ làm việc và chế độ lương thưởng mà chúng tôi cảm thấy không hợp lý. Tôi nghe nói có 'tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở' có thể giúp đỡ. Vậy tổ chức này là gì và làm sao chúng tôi có thể nhờ họ bảo vệ quyền lợi của mình?”