Xử lý doanh nghiệp nhà nước không cổ phần hóa được
“Chào luật sư, tôi là trưởng phòng nhân sự của một công ty nhà nước ở Hải Phòng. Công ty chúng tôi đã nằm trong danh sách cổ phần hóa từ mấy năm nay nhưng cứ trì hoãn mãi, giờ thì nghe nói không cổ phần hóa được nữa. Mọi người trong công ty rất hoang mang không biết số phận công ty rồi sẽ ra sao, có bị giải thể hay bán đi không? Nếu bán thì ai sẽ mua và quyền lợi của người lao động có được đảm bảo không?”
Trả lời
Trường hợp doanh nghiệp của chị là một tình huống khá phổ biến trong quá trình sắp xếp lại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước. Pháp luật Việt Nam đã có quy định cụ thể về việc xử lý các doanh nghiệp không thể thực hiện cổ phần hóa theo Đề án tổng thể đã được phê duyệt.
Định nghĩa và hướng xử lý đối với "Doanh nghiệp không cổ phần hóa được"
Theo quy định, một doanh nghiệp được xác định là "doanh nghiệp không cổ phần hóa được" khi nó thuộc danh mục cổ phần hóa trong Đề án tổng thể sắp xếp doanh nghiệp 100% vốn nhà nước đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, nhưng sau khi đã áp dụng tất cả các biện pháp theo quy định của pháp luật về cổ phần hóa mà vẫn không thực hiện được hoặc không đáp ứng đủ điều kiện để cổ phần hóa. Đối với những doanh nghiệp này, hướng xử lý chính được quy định là bán hoặc giao doanh nghiệp
[1].Đối tượng và điều kiện áp dụng việc bán doanh nghiệp
Việc bán doanh nghiệp 100% vốn nhà nước, bao gồm cả công ty thành viên hạch toán độc lập, được áp dụng trong trường hợp doanh nghiệp thuộc diện cổ phần hóa trong Đề án tổng thể sắp xếp doanh nghiệp 100% vốn nhà nước nhưng không thực hiện cổ phần hóa được
[2]. Điều này có nghĩa là, nếu công ty của chị rơi vào trường hợp này, việc bán doanh nghiệp là một trong những phương án xử lý theo quy định của pháp luật. Nghị định số 109/2008/NĐ-CP là văn bản pháp lý chính điều chỉnh hoạt động này [1].Ai có thể mua và các nguyên tắc bán doanh nghiệp
Các đối tượng có quyền mua doanh nghiệp khá đa dạng, bao gồm: tập thể người lao động trong doanh nghiệp, cá nhân người lao động trong doanh nghiệp, các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế (kể cả doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam), và công dân Việt Nam có đủ năng lực hành vi dân sự (trừ một số trường hợp không được thành lập và quản lý doanh nghiệp)
[3].Quá trình bán doanh nghiệp phải tuân thủ các nguyên tắc nhất định. Giá trị của doanh nghiệp sẽ được tính theo giá thực tế trên thị trường. Có một thứ tự ưu tiên trong lựa chọn phương thức bán doanh nghiệp, trong đó ưu tiên hàng đầu là bán đấu giá có kế thừa công nợ, sau đó là bán đấu giá không kế thừa công nợ, và cuối cùng là bán thỏa thuận trực tiếp. Đặc biệt, tập thể người lao động trong doanh nghiệp sẽ được ưu tiên mua nếu trả giá bằng người mua khác trong lần đấu giá cuối cùng
[4]. Điều này cho thấy quyền lợi của người lao động, đặc biệt là cơ hội để họ tiếp quản và duy trì hoạt động của doanh nghiệp, được pháp luật quan tâm.