Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Định nghĩa Người lao động và quyền lợi liên quan
“Chào luật sư, tôi tên là Hùng, năm nay tôi 16 tuổi và vừa tốt nghiệp cấp 2. Tôi muốn đi làm để phụ giúp gia đình ở Quận 10, TP.HCM. Tôi nghe nói phải đủ tuổi mới được coi là người lao động hợp pháp. Vậy với tuổi của tôi thì có được coi là **người lao động** không và tôi cần lưu ý gì khi tìm việc ạ?”
Bảo hiểm xã hội là gì và đối tượng tham gia
“Chào chuyên gia, em là Hùng, 25 tuổi, vừa đi làm công nhân ở khu công nghiệp Bình Dương. Công ty em bảo phải đóng bảo hiểm xã hội nhưng em không hiểu rõ bảo hiểm xã hội là gì và tại sao em phải đóng. Chuyên gia giải thích giúp em với ạ.”
Bảo hiểm hưu trí bổ sung
“Chào chuyên gia, tôi là Lan, quản lý marketing ở TP. Hồ Chí Minh. Gần đây công ty tôi có bàn về việc triển khai **bảo hiểm hưu trí bổ sung** cho nhân viên. Tôi nghe nói đây là một loại hình bảo hiểm mới, nhưng không rõ nó khác gì với bảo hiểm xã hội bắt buộc mà chúng tôi đang đóng. Liệu công ty có bắt buộc phải tham gia không, và nếu tham gia thì quyền lợi của người lao động như tôi sẽ như thế nào?”
Định nghĩa và Quyền lợi của Người lao động
“Chào chuyên gia, tôi là Mai, đang làm việc tại một cửa hàng quần áo nhỏ ở Quận 1, TP.HCM. Tôi được chủ trả lương theo ngày, không có hợp đồng lao động chính thức, nhưng hàng ngày tôi vẫn phải làm theo sự sắp xếp, quản lý của chủ cửa hàng. Tôi không rõ liệu mình có được coi là 'người lao động' theo pháp luật không và liệu có quyền lợi gì không?”
Phân bố dân số và các quy định pháp luật về công tác dân số
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là một cán bộ quy hoạch ở huyện X, tỉnh Y. Hiện tại, huyện chúng tôi đang đối mặt với tình trạng dân số tập trung quá đông ở một số xã trung tâm, trong khi các xã vùng sâu lại thiếu người lao động. Chúng tôi muốn tìm hiểu xem pháp luật có quy định gì về việc phân bố dân số hay các chính sách để điều chỉnh sự phân bố này không, để chúng tôi có cơ sở xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội phù hợp. Cụ thể, liệu có văn bản nào hướng dẫn về công tác dân số mà chúng tôi có thể tham khảo để giải quyết vấn đề này không?”
Tranh chấp lao động tập thể về quyền
“Chào luật sư, tôi là đại diện công đoàn tại một nhà máy may ở KCN Bình Dương. Gần đây, công ty chúng tôi và tập thể người lao động đang có bất đồng lớn về cách hiểu một điều khoản trong Thỏa ước lao động tập thể liên quan đến tiền thưởng năng suất. Công ty giải thích một kiểu, còn chúng tôi lại hiểu khác, dẫn đến quyền lợi của người lao động bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Đây có phải là tranh chấp lao động tập thể về quyền không và chúng tôi cần làm gì để giải quyết tình huống này?”
Người lao động nước ngoài di chuyển nội bộ doanh nghiệp
“Chào Tuvannhanh.com, công ty tôi là chi nhánh của một tập đoàn công nghệ lớn từ Singapore, mới mở văn phòng ở Quận 1, TP.HCM. Sắp tới, chúng tôi muốn chuyển một chuyên gia kỹ thuật từ trụ sở chính sang làm việc tại đây trong 2 năm. Anh ấy đã làm việc cho tập đoàn được 5 năm rồi. Tôi muốn hỏi liệu trường hợp này có được coi là 'người lao động nước ngoài di chuyển trong nội bộ doanh nghiệp' không và thủ tục có gì đặc biệt không ạ?”
Chủ thể bán, giao doanh nghiệp nhà nước
“Tôi là quản lý tại một công ty nhà nước nhỏ ở Đà Nẵng. Gần đây có thông tin công ty sẽ được bán hoặc giao cho tập thể người lao động. Tôi thắc mắc không biết ai là người có thẩm quyền quyết định và thực hiện việc bán, giao công ty này. Liệu có phải là Bộ chủ quản hay Ủy ban nhân dân thành phố không?”
Quy định về Bảo hiểm xã hội bắt buộc
“Chào chuyên gia, tôi là chủ một quán cà phê nhỏ ở Quận 1, TP.HCM. Tôi vừa tuyển một bạn nhân viên mới và đang băn khoăn không biết mình có bắt buộc phải đóng bảo hiểm xã hội cho bạn ấy không, và thủ tục như thế nào? Mong chuyên gia tư vấn giúp.”
Chương trình hưu trí bổ sung tự nguyện và chính sách của Nhà nước
“Tôi là anh Hùng, 45 tuổi, làm IT tự do ở TP. Hồ Chí Minh. Tôi nghe nói về 'chương trình hưu trí' nhưng không rõ nó khác gì bảo hiểm xã hội bắt buộc và có lợi ích gì cho người lao động tự do như tôi. Liệu Nhà nước có chính sách hỗ trợ nào không?”
Giao doanh nghiệp nhà nước cho tập thể người lao động
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là anh Hùng, đại diện cho tập thể người lao động tại một công ty thành viên ở Bến Tre. Công ty chúng tôi là doanh nghiệp 100% vốn nhà nước, quy mô nhỏ và hoạt động không hiệu quả lắm. Chúng tôi nghe nói có hình thức 'giao doanh nghiệp' cho tập thể người lao động. Vậy cho tôi hỏi, công ty chúng tôi có đủ điều kiện để được giao không và thủ tục này diễn ra như thế nào?”
Vai trò của Tổ chức đại diện người sử dụng lao động
“Chào luật sư, tôi là chủ một xưởng may nhỏ ở Hà Đông, Hà Nội. Gần đây xưởng tôi gặp một số vấn đề với người lao động về việc tăng ca và tiền lương, có nguy cơ xảy ra tranh chấp. Tôi nghe nói có tổ chức đại diện cho người lao động, vậy có tổ chức nào đại diện cho người sử dụng lao động như chúng tôi không? Nếu có thì họ có thể giúp gì trong việc giải quyết các tranh chấp này?”
Quan hệ lao động và quyền lợi người lao động
“Chào luật sư, tôi là công nhân ở một nhà máy giày da tại Thuận An, Bình Dương. Mấy tháng nay công ty hay bắt tăng ca nhưng không trả lương thêm, với lại hợp đồng lao động của tôi cũng không rõ ràng. Tôi muốn hỏi là cái 'quan hệ lao động' giữa tôi và công ty là gì và tôi có quyền lợi gì khi công ty không thực hiện đúng như vậy không?”
Điều lệ Công đoàn Việt Nam và vai trò trong thành lập công đoàn cơ sở
“Chào luật sư, tôi là Mai, làm quản lý nhân sự ở một công ty may mặc tại Quận 7, TP.HCM. Công ty tôi đang có ý định thành lập công đoàn cơ sở để bảo vệ quyền lợi người lao động. Tôi nghe nói phải tuân thủ Điều lệ Công đoàn Việt Nam nhưng không rõ cụ thể là gì và nó quy định những gì để chúng tôi có thể làm đúng các bước?”
Định nghĩa Người lao động theo Bộ luật Lao động
“Chào luật sư, tôi tên là Hùng, ở quận Bình Thạnh, TP.HCM. Tôi làm shipper cho một ứng dụng giao hàng. Gần đây tôi thấy công ty yêu cầu tôi phải tuân thủ rất nhiều quy định, giờ giấc làm việc cũng bị kiểm soát chặt chẽ. Tôi không biết mình có được coi là **người lao động** theo luật không, hay chỉ là đối tác độc lập? Quyền lợi của tôi sẽ khác nhau thế nào ạ?”
Vai trò của Công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở
“Công ty tôi ở Quận 1, TP.HCM, mới thành lập được 2 năm, có khoảng 40 nhân viên. Chúng tôi chưa có công đoàn cơ sở nhưng sắp tới cần tổ chức đối thoại định kỳ với người lao động. Tôi nghe nói nếu chưa có công đoàn cơ sở thì phải làm việc với Công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở. Vậy Công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở là ai và chúng tôi cần liên hệ với họ như thế nào để thực hiện đối thoại theo đúng quy định pháp luật?”
Xác định tư cách Người lao động và lao động chưa thành niên
“Chào chuyên gia, tôi là chị Hạnh, chủ một tiệm tạp hóa nhỏ ở quận Bình Thạnh, TP.HCM. Tôi đang muốn thuê một cháu gái 16 tuổi làm thêm sau giờ học để phụ bán hàng. Cháu rất nhanh nhẹn và muốn kiếm thêm thu nhập. Tôi không biết liệu cháu có được coi là người lao động hợp pháp để tôi làm hợp đồng và đóng bảo hiểm đầy đủ không, vì cháu chưa đủ 18 tuổi.”
Tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở
“Chào luật sư, tôi là anh H.V.T, đang làm việc tại một công ty may mặc ở Quận 7, TP.HCM. Gần đây, công ty chúng tôi có một số vấn đề về quyền lợi của người lao động như tăng ca không lương, môi trường làm việc chưa đảm bảo. Chúng tôi muốn thành lập một tổ chức để bảo vệ quyền lợi nhưng không biết bắt đầu từ đâu và liệu pháp luật có công nhận không. Mong luật sư tư vấn giúp.”
Giải quyết khiếu nại về lao động
“Tôi là công nhân tại một nhà máy điện tử ở Bắc Ninh. Vừa rồi tôi bị công ty cho nghỉ việc mà không có lý do chính đáng, tôi đã gửi đơn khiếu nại lên công ty nhưng chưa thấy phản hồi. Tôi muốn hỏi, 'giải quyết khiếu nại' trong trường hợp của tôi nghĩa là gì và quy trình này có ý nghĩa như thế nào đối với quyền lợi của người lao động như tôi?”
Xử lý doanh nghiệp nhà nước không cổ phần hóa được
“Chào luật sư, tôi là trưởng phòng nhân sự của một công ty nhà nước ở Hải Phòng. Công ty chúng tôi đã nằm trong danh sách cổ phần hóa từ mấy năm nay nhưng cứ trì hoãn mãi, giờ thì nghe nói không cổ phần hóa được nữa. Mọi người trong công ty rất hoang mang không biết số phận công ty rồi sẽ ra sao, có bị giải thể hay bán đi không? Nếu bán thì ai sẽ mua và quyền lợi của người lao động có được đảm bảo không?”
Quan trắc môi trường lao động và trách nhiệm của người sử dụng lao động
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là quản lý một xưởng sản xuất gỗ ở Quận 7, TP.HCM. Gần đây, công nhân của chúng tôi hay than phiền về bụi và tiếng ồn. Tôi nghe nói phải 'quan trắc môi trường lao động' nhưng không rõ nó là gì và cần làm những gì để đảm bảo an toàn cho người lao động, cũng như tuân thủ pháp luật. Nếu kết quả không đạt thì phải làm sao?”
Tạm dừng đóng Quỹ hưu trí bắt buộc
“Chào luật sư, công ty tôi ở TP. Hồ Chí Minh chuyên về sản xuất đồ gỗ mỹ nghệ. Do tình hình kinh tế khó khăn, đơn hàng sụt giảm mạnh, chúng tôi đang gặp vướng mắc lớn về dòng tiền. Tôi muốn hỏi liệu công ty có thể tạm dừng việc đóng bảo hiểm xã hội, đặc biệt là phần quỹ hưu trí cho người lao động trong một thời gian được không? Nếu được thì thủ tục và điều kiện như thế nào?”
Ngày kết thúc đợt phát hành cổ phiếu ESOP
“Chào luật sư, tôi là Lan, nhân viên văn phòng tại TP. Hồ Chí Minh. Công ty tôi vừa triển khai chương trình phát hành cổ phiếu theo chương trình lựa chọn cho người lao động (ESOP) và chúng tôi đã nộp tiền mua cổ phiếu. Tôi nghe nói có một khái niệm là 'ngày kết thúc đợt phát hành cổ phiếu theo chương trình lựa chọn cho người lao động'. Tôi muốn hỏi ngày này có ý nghĩa gì và khi nào tôi mới nhận được cổ phiếu của mình?”
Chế độ bảo hiểm xã hội cho Sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật
“Tôi là kỹ sư công nghệ thông tin, mới vào làm ở Phòng Kỹ thuật hình sự Công an TP.HCM. Tôi nghe nói mình được gọi là sĩ quan chuyên môn kỹ thuật. Vậy tôi có thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc không, hay có chế độ gì khác biệt so với người lao động bình thường không?”