Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Quy định pháp luật về mất cân bằng giới tính khi sinh
“Chị M.T.H ở Hà Nội, 28 tuổi, đang mang thai con đầu lòng. Gia đình chồng chị rất mong có cháu trai để nối dõi, nên có gợi ý chị đi siêu âm sớm để biết giới tính. Chị lo lắng việc này có thể vi phạm pháp luật hoặc gây ra những hệ lụy không tốt. Chị muốn biết pháp luật quy định thế nào về vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh và liệu việc tìm cách biết giới tính thai nhi có liên quan gì không.”
Nâng cao chất lượng dân số
“Chào Tuvannhanh.com. Tôi là Ông N.V.A, cán bộ ở Phòng Dân số - Kế hoạch hóa gia đình tại một huyện vùng cao của Hà Giang. Chúng tôi đang xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương và muốn đưa mục tiêu 'nâng cao chất lượng dân số' vào. Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa hiểu rõ 'chất lượng dân số' là gì và tại sao lại cần phải nâng cao. Xin hỏi, pháp luật quy định thế nào về khái niệm này và tầm quan trọng của nó trong phát triển?”
Quy định về khai thác, sử dụng tài nguyên nước cho mục đích dân sinh và sản xuất nông nghiệp
“Chào luật sư, tôi là một nông dân ở huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận. Vùng chúng tôi hay bị hạn hán, năm nay lại càng khó khăn. Tôi đang tính đào thêm một giếng khoan mới để lấy nước tưới cho vườn cây ăn trái và dùng sinh hoạt cho gia đình. Ngoài ra, có một con suối nhỏ chảy gần đất nhà tôi, tôi cũng muốn làm một cái mương nhỏ để dẫn nước vào ruộng. Tôi nghe nói giờ việc khai thác nước có nhiều quy định lắm, không biết trường hợp của tôi có phải xin phép gì không, hay có bị cấm đoán gì không?”
Hành lang bảo vệ nguồn nước
“Chào luật sư, tôi là nông dân ở huyện Bình Chánh, TP.HCM. Gia đình tôi có mảnh đất ven một con rạch nhỏ, giờ muốn xây thêm chuồng trại chăn nuôi để mở rộng sản xuất. Nhưng nghe nói có quy định về 'hành lang bảo vệ nguồn nước' gì đó, không biết đất của tôi có bị ảnh hưởng không, có được xây dựng gì trên đó không? Sợ xây xong lại bị phạt.”
Quy định về khu vực bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự
“Chào chuyên gia, tôi là Chị L.T.M ở Đà Nẵng, gia đình tôi có một mảnh đất nhỏ gần khu vực sân bay quân sự. Gần đây, tôi muốn xây thêm một tầng cho căn nhà để mở rộng việc kinh doanh nhưng lại nhận được thông báo là không được phép vì nằm trong 'khu vực bảo vệ'. Tôi không hiểu 'khu vực bảo vệ' là gì và liệu quy định này có ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của gia đình tôi không?”
Kiểm định an toàn đập, hồ chứa nước
“Chào luật sư, tôi là chủ một hồ chứa nước nhỏ ở huyện A, tỉnh B, dùng để tưới tiêu cho mấy rẫy cà phê của gia đình và bà con xung quanh. Hồ của tôi có chiều cao đập khoảng 6m và dung tích khoảng 60.000 m3. Gần đây tôi thấy có vài vết nứt nhỏ trên thân đập, tôi lo lắng không biết có cần phải kiểm định an toàn đập không? Nếu có thì ai sẽ chịu trách nhiệm và quy trình kiểm định như thế nào?”
Quyền và trách nhiệm về sức khỏe sinh sản
“Chào luật sư, tôi là M., năm nay 32 tuổi, đang sống ở một huyện miền núi thuộc tỉnh Hà Giang và làm nông. Tôi và chồng đang muốn kế hoạch hóa gia đình nhưng không biết mình có những quyền lợi gì về **sức khỏe sinh sản**, liệu có được Nhà nước hỗ trợ gì không, đặc biệt là ở vùng khó khăn như chúng tôi?”
Quy định pháp luật về trồng cấy nhân tạo thực vật hoang dã
“Chào luật sư, tôi là Anh T.V.K, một nông dân ở Lâm Đồng, năm nay tôi 48 tuổi. Tôi đang có ý định trồng một loại sâm quý hiếm mọc hoang dã trong rừng để phát triển kinh tế gia đình. Tôi nghe nói có quy định về 'trồng cấy nhân tạo' đối với thực vật hoang dã. Tôi không rõ liệu việc này có cần xin phép hay tuân thủ thủ tục pháp lý nào không, và liệu có bị cấm hay hạn chế gì đặc biệt không ạ?”
Quy định pháp luật về Dịch vụ dân số
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là cán bộ y tế dự phòng tại một trung tâm y tế quận ở TP. Hồ Chí Minh. Chúng tôi đang muốn mở rộng các hoạt động liên quan đến công tác dân số tại địa phương, đặc biệt là các dịch vụ tư vấn sức khỏe sinh sản và kế hoạch hóa gia đình. Tuy nhiên, tôi không rõ các hoạt động này có được xem là 'dịch vụ dân số' theo quy định pháp luật hay không và có những nguyên tắc nào cần tuân thủ khi thực hiện. Mong được tư vấn cụ thể ạ.”
Quy định về điểm đấu nối hệ thống thoát nước
“Chào chuyên gia, gia đình tôi mới chuyển về căn nhà mới ở Quận 7, TP.HCM. Chúng tôi đang muốn đấu nối hệ thống thoát nước thải sinh hoạt của gia đình vào hệ thống thoát nước chung của khu vực nhưng không biết phải làm thế nào, điểm đấu nối cụ thể là ở đâu và trách nhiệm của ai. Liệu có quy định nào về việc này không ạ?”
Khu vực có chức năng chuyên biệt trong quy hoạch đô thị
“Chào luật sư, gia đình tôi có mảnh đất nông nghiệp ở ngoại ô thành phố Đà Lạt. Gần đây, tôi nghe nói chính quyền đang có kế hoạch quy hoạch khu vực này thành một khu du lịch - nghỉ dưỡng lớn. Tôi không rõ "khu vực có chức năng chuyên biệt" này là gì và việc quy hoạch như vậy có ảnh hưởng gì đến đất của gia đình tôi không, liệu có được đền bù thỏa đáng không?”
Quản lý và Bảo tồn Quần thể Sinh vật
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là nông dân ở huyện Đơn Dương, Lâm Đồng. Vườn cà phê của gia đình tôi dạo này bị một số loài sâu bệnh lạ tấn công rất nhiều, làm năng suất giảm sút. Tôi nghe nói có quy định về 'quần thể sinh vật' gì đó. Tôi muốn hỏi là trong trường hợp này, tôi có quyền và nghĩa vụ gì trong việc phòng trừ sâu bệnh để bảo vệ cây trồng của mình không? Và có cần phải tuân thủ quy định nào đặc biệt khi diệt trừ chúng không?”
Đối tượng dễ bị tổn thương trong phòng, chống thiên tai
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là N.T.H, hiện đang mang thai và sống ở một vùng nông thôn thuộc tỉnh Hà Tĩnh. Mấy hôm nay mưa lớn liên tục, nước sông dâng cao, tôi lo lắng lắm. Nhà tôi còn có mẹ già yếu nữa. Nếu chẳng may có lũ lụt thì gia đình tôi có được ưu tiên hỗ trợ gì không? Tôi nghe nói có khái niệm 'đối tượng dễ bị tổn thương' nhưng không rõ gia đình tôi có thuộc diện đó không?”
Quy định pháp luật về nguồn nước sinh hoạt
“Chào luật sư, tôi là nông dân sống ở Huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai. Gia đình tôi dùng nước giếng khoan để sinh hoạt hàng ngày. Gần đây, có một trang trại chăn nuôi heo quy mô lớn mới mở ở thượng nguồn, tôi rất lo lắng nước thải của họ sẽ làm ô nhiễm nguồn nước giếng nhà tôi. Liệu có quy định nào bảo vệ nguồn nước sinh hoạt của chúng tôi không?”
Bảo vệ hệ sinh thái theo pháp luật Việt Nam
“Tôi là Anh N.V.H, một nông dân ở huyện đảo Phú Quý, tỉnh Bình Thuận. Gần đây có một công ty đang triển khai dự án xây dựng khu nghỉ dưỡng ven biển, họ dự định san lấp một phần rừng ngập mặn và khu vực rạn san hô gần bờ mà gia đình tôi và nhiều hộ dân khác vẫn thường khai thác hải sản nhỏ lẻ. Khu vực này còn là nơi trú ngụ của nhiều loài chim biển và cá con. Tôi lo ngại dự án này sẽ phá hủy **hệ sinh thái** tự nhiên ở đây và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh kế của chúng tôi. Liệu pháp luật có quy định nào để bảo vệ những khu vực như vậy không?”
Dịch vụ dân số và nguồn hỗ trợ
“Chào luật sư, tôi là trưởng thôn ở một xã vùng sâu thuộc tỉnh Hà Giang. Gần đây, thôn tôi có nhiều người già neo đơn và tỷ lệ sinh con thứ 3 khá cao. Tôi muốn tổ chức các buổi truyền thông về kế hoạch hóa gia đình và lập một nhóm tình nguyện viên để chăm sóc các cụ. Không biết có dịch vụ nào của nhà nước hỗ trợ cho những hoạt động này không, và nguồn kinh phí thì lấy từ đâu ạ?”
Quyền và trách nhiệm trong Kế hoạch hóa gia đình
“Chào luật sư, tôi là Mai, vợ chồng tôi ở huyện Củ Chi, TP.HCM. Chúng tôi đang muốn sinh con thứ hai nhưng cũng lo lắng về tài chính và sức khỏe. Nghe nói nhà nước có chính sách **kế hoạch hóa gia đình** để hỗ trợ, không biết các quy định này nằm ở đâu và có liên quan gì đến Luật Thể dục, thể thao không ạ? Vợ chồng tôi là nông dân, muốn biết có được hỗ trợ gì không.”
Định nghĩa và Hoạt động Nuôi trồng Thủy sản
“Chào chuyên gia, tôi là một nông dân ở Cà Mau. Gia đình tôi đã làm nông nghiệp truyền thống lâu năm, nhưng giờ tôi muốn chuyển sang nuôi trồng thuỷ sản vì thấy tiềm năng lớn. Tuy nhiên, tôi không rõ chính xác "nghề nuôi trồng thuỷ sản" được định nghĩa thế nào trong luật pháp Việt Nam để tôi có thể đăng ký kinh doanh và tuân thủ đúng quy định. Chuyên gia có thể giải thích rõ hơn giúp tôi không?”
Kế hoạch hóa gia đình và quyền tự quyết định sinh con
“Chào luật sư, vợ chồng em mới cưới nhau được 1 năm, đang ở TP.HCM. Em làm nhân viên văn phòng, chồng em là kỹ sư. Cả hai đứa đều muốn tập trung phát triển sự nghiệp thêm vài năm nữa rồi mới tính chuyện con cái. Nhưng bố mẹ hai bên cứ giục giã, bảo phải sinh sớm cho kịp. Em nghe nói có cái gọi là 'kế hoạch hóa gia đình', vậy vợ chồng em có quyền tự quyết định chuyện sinh con không ạ? Liệu có bị coi là không có trách nhiệm với gia đình không?”
Dinh dưỡng hợp lý và chính sách y tế dự phòng
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là chị Lan ở Quận 3, TP.HCM. Tôi đang làm mẹ bỉm sữa và rất quan tâm đến việc ăn uống của con cái, đặc biệt là làm sao để con có dinh dưỡng hợp lý. Tôi nghe nói Nhà nước có các chính sách về vấn đề này nhưng không rõ cụ thể là gì, liệu có quy định nào về việc đảm bảo chất lượng thực phẩm hay hướng dẫn dinh dưỡng cho cộng đồng không? Tôi muốn biết để áp dụng cho gia đình và cũng để hiểu rõ hơn về trách nhiệm của các cơ quan nhà nước.”
Quy định về Giáo dục thường xuyên
“Tôi là anh Hùng, 35 tuổi, làm công nhân ở một nhà máy tại Khu công nghiệp Long Hậu, Long An. Do điều kiện gia đình khó khăn trước đây, tôi chưa hoàn thành chương trình cấp 3. Giờ tôi muốn học tiếp để có bằng cấp 3 hoặc học nghề nhưng thời gian làm việc của tôi rất bận rộn, không thể theo học các lớp chính quy. Tôi nghe nói có hình thức 'giáo dục thường xuyên' nhưng không rõ hình thức này hoạt động như thế nào, có linh hoạt không và liệu có chính sách hỗ trợ học phí nào cho người như tôi không?”
Vận chuyển tro cốt và mẫu mô y tế
“Chào luật sư, gia đình tôi đang gặp khó khăn. Bố tôi vừa mất ở TP.HCM, chúng tôi muốn đưa tro cốt của ông về quê ở Đà Nẵng để an táng. Ngoài ra, chúng tôi cũng đang giữ một số mẫu mô của ông để xét nghiệm di truyền. Tôi không biết việc vận chuyển tro cốt và mẫu mô này có cần giấy tờ gì đặc biệt không, và chúng có được coi là 'vật phẩm y tế' không? Tôi lo lắng sẽ vi phạm quy định gì đó trên đường.”
Góp vốn bằng quyền sử dụng đất
“Chào luật sư, tôi là nông dân ở huyện Củ Chi, TP.HCM. Gia đình tôi có một mảnh đất lớn đã được cấp sổ đỏ, giờ muốn hợp tác với một công ty để làm dự án nông nghiệp công nghệ cao. Công ty đề xuất tôi góp vốn bằng quyền sử dụng đất này vào dự án. Tôi muốn hỏi liệu việc góp vốn như vậy có được pháp luật cho phép không và cần những điều kiện gì để thực hiện?”
Phòng vệ chính đáng trong pháp luật hình sự
“Chào luật sư, tôi là anh Hùng, ở quận Bình Thạnh, TP.HCM. Vừa rồi tôi thấy một kẻ cướp giật túi xách của một cô gái trên đường, tôi liền đuổi theo và dùng gậy đánh vào tay hắn để giật lại túi. Hắn bị gãy tay và giờ gia đình hắn đòi kiện tôi tội cố ý gây thương tích. Tôi có được coi là phòng vệ chính đáng không, hay tôi đã vượt quá giới hạn rồi?”