Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Giám đốc điều hành nước ngoài tại Việt Nam
“Công ty em ở Quận 1, TP.HCM, là công ty con của một tập đoàn nước ngoài. Sắp tới, bên em muốn đưa một anh người Nhật sang làm **Giám đốc điều hành** chi nhánh mới. Em không rõ liệu anh ấy có cần giấy phép lao động hay thủ tục gì đặc biệt không ạ? Anh ấy sẽ điều hành trực tiếp mọi hoạt động của chi nhánh.”
Người sử dụng lao động theo pháp luật Việt Nam
“Chị L.T.M ở quận Hai Bà Trưng, Hà Nội, vừa mở quán cà phê nhỏ và thuê 3 nhân viên bán thời gian. Chị nghe nói về "người sử dụng lao động" và các nghĩa vụ phức tạp lắm, nhưng chị không rõ mình có phải là người sử dụng lao động không và cần chú ý những gì để không vi phạm pháp luật lao động.”
Hệ thống cơ sở dữ liệu người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là anh Hùng, chủ một doanh nghiệp nhỏ ở Quận 1, TP.HCM chuyên về tư vấn du học và thỉnh thoảng có giới thiệu lao động đi nước ngoài. Gần đây, tôi nghe nói có cái 'Hệ thống cơ sở dữ liệu về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng' gì đó. Tôi muốn biết hệ thống này là gì, có liên quan gì đến trách nhiệm của doanh nghiệp như tôi không, và nếu không cập nhật thông tin thì có bị phạt gì không? Tôi lo lắng vì mình chưa rõ lắm về quy định này.”
Vệ sinh lao động
“Tôi là công nhân ở một nhà máy sản xuất vật liệu xây dựng tại Quận 7, TP.HCM. Gần đây tôi thấy nhiều đồng nghiệp bị ho, khó thở do bụi xi măng. Tôi muốn biết liệu công ty có trách nhiệm gì trong việc đảm bảo vệ sinh lao động để bảo vệ sức khỏe cho chúng tôi không, và nếu không thì chúng tôi có thể làm gì?”
Cưỡng bức lao động và các quy định pháp luật liên quan
“Tôi là công nhân tại một xưởng may ở KCN Tân Bình, TP.HCM. Gần đây, chủ xưởng thường xuyên ép chúng tôi làm thêm giờ, không trả lương tăng ca đầy đủ, và còn đe dọa trừ lương, đuổi việc nếu không làm theo. Có lần, tôi bị giữ lại làm việc đến khuya mà không được về. Tôi muốn biết hành vi này có phải là cưỡng bức lao động không và tôi phải làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?”
Phân biệt đối xử trong lao động
“Chào chuyên gia, tôi là Chị Hạnh ở Quận 1, TP.HCM, là nhân viên văn phòng. Tôi đang mang thai tháng thứ 5 và vừa bị công ty thông báo chấm dứt hợp đồng với lý do 'cơ cấu lại nhân sự', dù trước đó tôi luôn hoàn thành tốt công việc. Tôi nghi ngờ mình bị phân biệt đối xử vì mang thai. Chuyên gia cho tôi hỏi liệu công ty có vi phạm pháp luật không và tôi cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?”
Cơ cấu dân số và lồng ghép vào phát triển kinh doanh
“Chào luật sư, tôi là chị Lan, chủ một xưởng may nhỏ ở Quận 7, TP.HCM. Gần đây tôi thấy các báo cáo về dân số có nhắc nhiều đến 'cơ cấu dân số' và việc lồng ghép nó vào kế hoạch phát triển. Tôi đang muốn mở rộng xưởng và cần hiểu rõ hơn về khái niệm này để xem có ảnh hưởng gì đến việc tuyển dụng lao động hay định hướng sản phẩm của tôi không, đặc biệt là khi tôi thấy có vẻ như lao động trẻ đang ít đi.”
Tập thể người lao động và quyền mua, nhận giao doanh nghiệp nhà nước
“Chào luật sư, tôi là trưởng phòng nhân sự của một công ty nhà nước nhỏ ở Huyện Bình Chánh, TP.HCM. Công ty chúng tôi đang trong diện sắp xếp lại, và có thông tin là sẽ được bán hoặc giao cho tư nhân. Nhiều anh chị em công nhân có nguyện vọng muốn đứng ra mua lại hoặc nhận giao công ty để tiếp tục duy trì việc làm. Chúng tôi muốn biết liệu tập thể người lao động như chúng tôi có được quyền này không và cần đáp ứng những điều kiện gì?”
Hoạt động và Lao động của Tổ chức nước ngoài tại Việt Nam
“Chào chuyên gia, tôi là Chị H.T.L, hiện đang làm quản lý dự án cho một tổ chức phi chính phủ nước ngoài có trụ sở tại Mỹ, hoạt động tại TP. Hồ Chí Minh. Tôi muốn hỏi về các quy định pháp luật mà tổ chức của tôi phải tuân thủ khi làm việc ở Việt Nam, cũng như quyền lợi và nghĩa vụ của tôi với tư cách là người lao động Việt Nam làm việc cho tổ chức này. Liệu có sự khác biệt nào so với làm việc cho công ty trong nước không?”
Hợp đồng cung ứng lao động đi làm việc ở nước ngoài
“Chào chuyên gia, tôi là L.T.M, 32 tuổi, công nhân may ở TP.HCM. Tôi vừa ký một "Hợp đồng cung ứng lao động" với một công ty để đi làm việc ở Nhật Bản. Công ty yêu cầu tôi nộp một khoản tiền lớn và các điều khoản trong hợp đồng khá mập mờ, không rõ ràng về quyền lợi và nghĩa vụ của tôi khi sang đó. Tôi lo lắng không biết hợp đồng này có hợp pháp không và liệu công ty có đang làm đúng quy định pháp luật hay không?”
Bảo hiểm thất nghiệp và quyền lợi người lao động
“Chào chuyên gia, tôi là Chị N.T.H, một nhân viên văn phòng ở Quận 1, TP.HCM. Tôi vừa bị công ty cho nghỉ việc do tái cấu trúc. Tôi nghe nói có bảo hiểm thất nghiệp nhưng không rõ lắm về quyền lợi và thủ tục. Tôi đóng bảo hiểm xã hội cũng được 5 năm rồi. Giờ tôi phải làm gì để được hưởng chế độ này ạ? Liệu có phải luật nào cũng áp dụng cho bảo hiểm thất nghiệp không?”
Thủ tục gia hạn giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động qua Bộ phận Một cửa
“Chào luật sư, công ty em có một nhân viên người nước ngoài sắp hết hạn giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động. Em nghe nói phải nộp hồ sơ ở 'Bộ phận Một cửa' nhưng không rõ chính xác là chỗ nào ở TP.HCM và họ làm những việc gì. Liệu có phải chỉ cần nộp hồ sơ ở đó là xong không ạ? Em làm quản lý nhân sự ở Quận 1, TP.HCM.”
Hoạt động thanh tra chuyên ngành và thẩm quyền xử phạt
“Chị Hạnh ở TP.HCM có một xưởng sản xuất giày da nhỏ. Vừa rồi xưởng chị bị thanh tra lao động đến kiểm tra các quy định về an toàn, hợp đồng. Chị không rõ thanh tra chuyên ngành là gì, họ có quyền gì và có thể xử phạt chị đến mức nào nếu có sai phạm.”
Cơ cấu dân số và các biện pháp điều chỉnh
“Chào chuyên gia, tôi là cán bộ ở Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Hà Giang. Hiện tại, địa phương chúng tôi đang gặp một số khó khăn trong việc lập kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội do sự thay đổi nhanh chóng về dân số, đặc biệt là tình trạng thanh niên đi làm ăn xa và tỷ lệ người già tăng lên. Tôi muốn hiểu rõ hơn về **cơ cấu dân số** là gì và pháp luật có quy định nào về việc điều chỉnh các vấn đề này để chúng tôi có cơ sở tham mưu cho lãnh đạo không?”
Hợp đồng lao động điện tử: Kết nối nền tảng và trao đổi dữ liệu
“Tôi là chị Mai, chủ một doanh nghiệp nhỏ về dịch vụ thiết kế ở Quận 1, TP.HCM. Hiện tại, công ty tôi vẫn dùng hợp đồng lao động giấy. Tôi nghe nói sắp tới có quy định về hợp đồng lao động điện tử và cần phải 'kết nối với Nền tảng hợp đồng lao động điện tử'. Tôi không rõ việc này là gì, công ty tôi có bắt buộc phải làm không và nếu có thì phải chuẩn bị những gì để trao đổi dữ liệu với nền tảng này?”
Bảo hiểm xã hội tự nguyện
“Tôi là một người bán hàng online ở quận 10, TP.HCM. Công việc của tôi không có hợp đồng lao động nên tôi không được đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Gần đây tôi nghe nói có bảo hiểm xã hội tự nguyện, tôi muốn biết nó là gì và tôi có thể tham gia được không, quyền lợi như thế nào?”
Định nghĩa Người lao động và quyền lợi liên quan
“Chào luật sư, tôi tên là Hùng, năm nay tôi 16 tuổi và vừa tốt nghiệp cấp 2. Tôi muốn đi làm để phụ giúp gia đình ở Quận 10, TP.HCM. Tôi nghe nói phải đủ tuổi mới được coi là người lao động hợp pháp. Vậy với tuổi của tôi thì có được coi là **người lao động** không và tôi cần lưu ý gì khi tìm việc ạ?”
Cưỡng bức lao động và quyền của nạn nhân
“Em là Hạnh, 22 tuổi, làm giúp việc gia đình ở Quận 7, TP.HCM. Em làm cho một gia đình này được gần 1 năm rồi nhưng chủ nhà giữ hết giấy tờ tùy thân của em, không cho em về quê thăm gia đình dù em xin phép mấy lần. Họ còn bắt em làm việc từ sáng sớm đến tận khuya, không có ngày nghỉ, mà lương thì trả không đúng như thỏa thuận ban đầu. Em cảm thấy rất mệt mỏi và sợ hãi, muốn nghỉ việc nhưng không biết phải làm sao vì họ dọa sẽ không trả lương và báo công an nếu em bỏ đi. Em có bị cưỡng bức lao động không và phải làm gì bây giờ ạ?”
Đào tạo thường xuyên trong pháp luật lao động
“Chào luật sư, tôi là một công nhân may ở Quận Bình Thạnh, TP.HCM. Tôi đã làm việc được hơn 10 năm rồi nhưng muốn học thêm về thiết kế thời trang để nâng cao tay nghề. Vấn đề là tôi có gia đình và công việc full-time nên không thể đi học theo lịch cố định được. Tôi có nghe nói đến 'đào tạo thường xuyên' nhưng không rõ hình thức này có phù hợp với trường hợp của tôi không và có quy định pháp luật nào hỗ trợ không ạ?”
Thích ứng với già hóa dân số theo quy định pháp luật
“Tôi là chủ một xưởng sản xuất nhỏ ở huyện Củ Chi, TP.HCM. Gần đây tôi thấy công nhân của mình ngày càng lớn tuổi, tuyển lao động trẻ thì khó. Tôi nghe nói Việt Nam đang đối mặt với 'già hóa dân số' nhưng không rõ điều này ảnh hưởng thế nào đến doanh nghiệp và liệu Nhà nước có chính sách hỗ trợ gì để doanh nghiệp như chúng tôi thích ứng không?”
Mã định danh hợp đồng lao động điện tử
“Chào chuyên gia, tôi là anh Hùng, chủ một xưởng may nhỏ ở Quận 7, TP.HCM. Xưởng tôi đang tính chuyển sang dùng hợp đồng lao động điện tử để quản lý nhân sự cho tiện. Tôi có nghe nói về cái 'Mã định danh hợp đồng lao động điện tử' nhưng không rõ nó là gì và có bắt buộc phải có không. Chuyên gia giải thích giúp tôi với, liệu xưởng tôi có cần quan tâm đến cái mã này không?”
Bảo hiểm hưu trí bổ sung
“Chào chuyên gia, tôi là Lan, quản lý marketing ở TP. Hồ Chí Minh. Gần đây công ty tôi có bàn về việc triển khai **bảo hiểm hưu trí bổ sung** cho nhân viên. Tôi nghe nói đây là một loại hình bảo hiểm mới, nhưng không rõ nó khác gì với bảo hiểm xã hội bắt buộc mà chúng tôi đang đóng. Liệu công ty có bắt buộc phải tham gia không, và nếu tham gia thì quyền lợi của người lao động như tôi sẽ như thế nào?”
Thông tin lý lịch tư pháp về án tích
“Chào luật sư, tôi là Hạnh, 35 tuổi, đang làm công nhân ở Bình Thạnh, TP.HCM. Tôi có ý định đi xuất khẩu lao động sang Hàn Quốc nhưng trước đây tôi từng bị kết án treo vì tội trộm cắp vặt, đã chấp hành xong bản án cách đây 7 năm rồi. Giờ tôi muốn biết liệu thông tin án tích đó có còn xuất hiện trong lý lịch tư pháp của tôi không, và liệu nó có ảnh hưởng đến việc tôi xin visa lao động không?”
Định nghĩa và Quyền lợi của Người lao động
“Chào chuyên gia, tôi là Mai, đang làm việc tại một cửa hàng quần áo nhỏ ở Quận 1, TP.HCM. Tôi được chủ trả lương theo ngày, không có hợp đồng lao động chính thức, nhưng hàng ngày tôi vẫn phải làm theo sự sắp xếp, quản lý của chủ cửa hàng. Tôi không rõ liệu mình có được coi là 'người lao động' theo pháp luật không và liệu có quyền lợi gì không?”