Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Định nghĩa Người lao động và quyền lợi liên quan
“Chào luật sư, tôi tên là Hùng, năm nay tôi 16 tuổi và vừa tốt nghiệp cấp 2. Tôi muốn đi làm để phụ giúp gia đình ở Quận 10, TP.HCM. Tôi nghe nói phải đủ tuổi mới được coi là người lao động hợp pháp. Vậy với tuổi của tôi thì có được coi là **người lao động** không và tôi cần lưu ý gì khi tìm việc ạ?”
Cưỡng bức lao động và quyền của nạn nhân
“Em là Hạnh, 22 tuổi, làm giúp việc gia đình ở Quận 7, TP.HCM. Em làm cho một gia đình này được gần 1 năm rồi nhưng chủ nhà giữ hết giấy tờ tùy thân của em, không cho em về quê thăm gia đình dù em xin phép mấy lần. Họ còn bắt em làm việc từ sáng sớm đến tận khuya, không có ngày nghỉ, mà lương thì trả không đúng như thỏa thuận ban đầu. Em cảm thấy rất mệt mỏi và sợ hãi, muốn nghỉ việc nhưng không biết phải làm sao vì họ dọa sẽ không trả lương và báo công an nếu em bỏ đi. Em có bị cưỡng bức lao động không và phải làm gì bây giờ ạ?”
Đào tạo thường xuyên trong pháp luật lao động
“Chào luật sư, tôi là một công nhân may ở Quận Bình Thạnh, TP.HCM. Tôi đã làm việc được hơn 10 năm rồi nhưng muốn học thêm về thiết kế thời trang để nâng cao tay nghề. Vấn đề là tôi có gia đình và công việc full-time nên không thể đi học theo lịch cố định được. Tôi có nghe nói đến 'đào tạo thường xuyên' nhưng không rõ hình thức này có phù hợp với trường hợp của tôi không và có quy định pháp luật nào hỗ trợ không ạ?”
Trách nhiệm khi phương tiện bị người vi phạm sử dụng trái phép
“Tôi là Anh Hùng, chủ một cửa hàng vật liệu xây dựng ở Quận 7, TP.HCM. Vừa rồi, tôi có cho người quen mượn chiếc xe tải nhỏ của mình để chở hàng giúp. Sau đó, tôi nhận được thông báo xe của tôi bị phạt vì chở hàng quá tải, nhưng người mượn xe lại nói họ chỉ chở đồ cá nhân. Tôi rất lo lắng không biết mình có phải chịu trách nhiệm gì không khi xe bị người khác sử dụng để vi phạm như vậy.”
Quy định pháp luật liên quan đến đê bao và bảo vệ môi trường
“Gia đình tôi sống ở vùng ven biển huyện Cần Giờ, TP.HCM, có mảnh vườn trồng cây ăn trái được bảo vệ bởi một con đê bao nhỏ. Gần đây, có thông tin dự án xây dựng khu du lịch sinh thái gần đó có thể ảnh hưởng đến con đê này, hoặc có thể cần mở rộng đê để chống sạt lở. Tôi không rõ liệu việc xây dựng, duy tu đê bao có được quy định trong luật nào không, và quyền lợi của người dân như chúng tôi được bảo vệ ra sao khi có các dự án liên quan đến đê bao.”
Cán bộ công đoàn không chuyên trách và quyền lợi
“Chị Hạnh, kế toán trưởng ở một công ty sản xuất tại Quận 7, TP.HCM, đang thắc mắc về quyền lợi của một đồng nghiệp vừa được bầu làm Tổ phó công đoàn kiêm nhiệm. Chị ấy muốn biết liệu người này có được hưởng các chế độ đặc biệt gì không, nhất là khi công việc công đoàn chỉ là kiêm nhiệm.”
Mã định danh hợp đồng lao động điện tử
“Chào chuyên gia, tôi là anh Hùng, chủ một xưởng may nhỏ ở Quận 7, TP.HCM. Xưởng tôi đang tính chuyển sang dùng hợp đồng lao động điện tử để quản lý nhân sự cho tiện. Tôi có nghe nói về cái 'Mã định danh hợp đồng lao động điện tử' nhưng không rõ nó là gì và có bắt buộc phải có không. Chuyên gia giải thích giúp tôi với, liệu xưởng tôi có cần quan tâm đến cái mã này không?”
Định nghĩa và Quyền lợi của Người lao động
“Chào chuyên gia, tôi là Mai, đang làm việc tại một cửa hàng quần áo nhỏ ở Quận 1, TP.HCM. Tôi được chủ trả lương theo ngày, không có hợp đồng lao động chính thức, nhưng hàng ngày tôi vẫn phải làm theo sự sắp xếp, quản lý của chủ cửa hàng. Tôi không rõ liệu mình có được coi là 'người lao động' theo pháp luật không và liệu có quyền lợi gì không?”
Sự cố kỹ thuật gây mất an toàn, vệ sinh lao động và trách nhiệm pháp lý
“Chào luật sư, tôi là chủ một xưởng cơ khí nhỏ ở Quận 7, TP.HCM. Tuần trước, một máy cắt kim loại cũ của xưởng tôi bị hỏng đột ngột trong lúc hoạt động, làm văng mảnh kim loại suýt trúng một công nhân. May mắn là không ai bị thương nặng, nhưng máy thì hư hỏng nặng. Tôi lo lắng không biết sự việc này có bị coi là 'sự cố kỹ thuật gây mất an toàn, vệ sinh lao động' không và tôi phải làm gì để tránh bị phạt?”
Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
“Gia đình tôi ở huyện Bình Chánh, TP.HCM đang bị thu hồi đất nông nghiệp để làm dự án khu công nghiệp. Tôi nghe nói có chính sách hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất nhưng không biết cụ thể là được hỗ trợ những gì để ổn định cuộc sống và tìm việc làm mới. Liệu tôi có được đào tạo nghề hay cấp tiền di dời không?”
Chính sách hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
“Chào luật sư, gia đình tôi ở Huyện Củ Chi, TP.HCM có mấy sào đất trồng rau màu. Vừa rồi Nhà nước có thông báo thu hồi đất để làm dự án đường cao tốc. Tôi nghe nói có chính sách hỗ trợ nhưng không rõ là được hỗ trợ những gì, liệu có được đào tạo nghề mới hay cấp tiền để mua đất ở chỗ khác không? Cả nhà tôi sống nhờ vào mấy sào đất này nên giờ hoang mang quá.”
Chính sách và nguyên tắc về việc làm
“Chào luật sư, em tên Hùng, mới ra trường giáo dưỡng ở Quận 10, TP.HCM. Giờ em muốn tìm việc làm để ổn định cuộc sống nhưng không biết bắt đầu từ đâu, liệu có chính sách gì hỗ trợ người như em không? Em lo bị phân biệt đối xử vì quá khứ.”
Định nghĩa Người lao động theo Bộ luật Lao động
“Chào luật sư, tôi tên là Hùng, ở quận Bình Thạnh, TP.HCM. Tôi làm shipper cho một ứng dụng giao hàng. Gần đây tôi thấy công ty yêu cầu tôi phải tuân thủ rất nhiều quy định, giờ giấc làm việc cũng bị kiểm soát chặt chẽ. Tôi không biết mình có được coi là **người lao động** theo luật không, hay chỉ là đối tác độc lập? Quyền lợi của tôi sẽ khác nhau thế nào ạ?”
Vai trò của Công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở
“Công ty tôi ở Quận 1, TP.HCM, mới thành lập được 2 năm, có khoảng 40 nhân viên. Chúng tôi chưa có công đoàn cơ sở nhưng sắp tới cần tổ chức đối thoại định kỳ với người lao động. Tôi nghe nói nếu chưa có công đoàn cơ sở thì phải làm việc với Công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở. Vậy Công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở là ai và chúng tôi cần liên hệ với họ như thế nào để thực hiện đối thoại theo đúng quy định pháp luật?”
Xác định tư cách Người lao động và lao động chưa thành niên
“Chào chuyên gia, tôi là chị Hạnh, chủ một tiệm tạp hóa nhỏ ở quận Bình Thạnh, TP.HCM. Tôi đang muốn thuê một cháu gái 16 tuổi làm thêm sau giờ học để phụ bán hàng. Cháu rất nhanh nhẹn và muốn kiếm thêm thu nhập. Tôi không biết liệu cháu có được coi là người lao động hợp pháp để tôi làm hợp đồng và đóng bảo hiểm đầy đủ không, vì cháu chưa đủ 18 tuổi.”
Tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia và ứng dụng
“Chào luật sư, tôi là thợ sửa chữa ô tô ở Quận 10, TP.HCM. Tôi nghe nói có 'Tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia' nhưng không rõ nó là gì và có lợi ích gì cho công việc của tôi. Liệu tôi có cần phải đạt được tiêu chuẩn này để phát triển sự nghiệp không?”
Trang thông tin điện tử cung cấp dịch vụ chuyên ngành
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là chủ một trung tâm dạy tiếng Anh ở Quận 3, TP.HCM. Sắp tới tôi muốn mở một trang thông tin điện tử để cung cấp các khóa học trực tuyến và tài liệu luyện thi. Tôi nghe nói có quy định về 'trang thông tin điện tử cung cấp dịch vụ chuyên ngành' nhưng không rõ liệu trang của tôi có thuộc diện này không và cần phải tuân thủ những quy định gì. Mong được tư vấn ạ.”
Trang thông tin điện tử cung cấp dịch vụ chuyên ngành
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là chị Lan ở TP.HCM. Tôi đang có ý định mở một trang thông tin điện tử chuyên về tư vấn sức khỏe online, kết nối bệnh nhân với các bác sĩ chuyên khoa. Tôi nghe nói có nhiều quy định về loại hình này nhưng không rõ cụ thể là gì, liệu trang của tôi có phải là 'trang thông tin điện tử cung cấp dịch vụ chuyên ngành' không và tôi cần chuẩn bị những gì để hoạt động hợp pháp?”
Phân biệt đối xử trong việc làm và nghề nghiệp
“Chào chuyên gia, tôi là kế toán trưởng ở một công ty may mặc tại Quận 7, TP.HCM. Công ty đang tuyển thêm kế toán viên, nhưng sếp yêu cầu chỉ tuyển nữ dưới 30 tuổi, chưa có gia đình để 'dễ điều động và không vướng bận con cái'. Tôi thấy việc này không đúng lắm vì có vài ứng viên nam rất giỏi, hoặc nữ trên 30 tuổi có kinh nghiệm tốt. Tôi muốn biết công ty làm vậy có vi phạm pháp luật không và tôi nên làm gì?”
Quan trắc môi trường lao động và trách nhiệm của người sử dụng lao động
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là quản lý một xưởng sản xuất gỗ ở Quận 7, TP.HCM. Gần đây, công nhân của chúng tôi hay than phiền về bụi và tiếng ồn. Tôi nghe nói phải 'quan trắc môi trường lao động' nhưng không rõ nó là gì và cần làm những gì để đảm bảo an toàn cho người lao động, cũng như tuân thủ pháp luật. Nếu kết quả không đạt thì phải làm sao?”
Quyền và vai trò của Tổ chức đại diện người sử dụng lao động
“Chị Lan, chủ một xưởng may nhỏ ở Quận 7, TP.HCM, đang gặp khó khăn trong việc đàm phán với công đoàn về mức lương tối thiểu. Chị nghe nói có 'tổ chức đại diện người sử dụng lao động' có thể giúp đỡ, nhưng không rõ tổ chức này là gì và chị có thể tham gia để bảo vệ quyền lợi của mình không.”
Mua bán người theo pháp luật Việt Nam
“Chào luật sư, tôi là công nhân may ở TP.HCM. Gần đây có người quen giới thiệu cho tôi một công việc lương cao ở nước ngoài, nghe nói là làm việc trong nhà hàng. Nhưng họ yêu cầu tôi phải nộp một khoản tiền lớn để làm thủ tục và giữ hộ giấy tờ tùy thân. Tôi thấy hơi lo lắng, không biết đây có phải là **mua bán người** như báo đài hay nói không? Tôi sợ bị lừa lắm.”
Phân biệt đối xử trong việc làm và quyền lợi người lao động
“Chào luật sư, tôi là chị Hằng, làm nhân viên văn phòng ở Quận 3, TP.HCM. Tôi vừa nộp hồ sơ xin việc vào một công ty lớn nhưng bị từ chối thẳng thừng chỉ vì tôi đang mang thai ở tháng thứ 5. Họ nói công ty không tuyển người đang có thai vì sợ ảnh hưởng đến công việc và phải nghỉ thai sản sớm. Tôi thấy rất bức xúc, không biết công ty làm vậy có đúng luật không và tôi có thể làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?”
Xác định người hành nghề toàn thời gian trong lực lượng vũ trang
“Tôi là bác sĩ quân y tại Bệnh viện Quân y 175 ở TP.HCM. Tôi đã có giấy phép hành nghề và đang làm việc giờ hành chính tại bệnh viện. Gần đây tôi nghe nói về khái niệm 'người hành nghề toàn thời gian' theo Nghị định mới. Vậy tôi có được xem là người hành nghề toàn thời gian không, và điều này có ảnh hưởng gì đến quyền lợi hay nghĩa vụ của tôi, đặc biệt nếu tôi muốn tham gia tư vấn ngoài giờ?”