Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Giải trình trong hoạt động giám sát của cơ quan nhà nước
“Chị L.T.M, chủ một doanh nghiệp nhỏ ở Quận 1, TP.HCM, gần đây nhận được yêu cầu từ Sở Kế hoạch và Đầu tư về việc giải trình một số khoản mục chi phí trong báo cáo tài chính năm ngoái. Chị rất lo lắng không biết "giải trình" nghĩa là gì về mặt pháp lý và liệu chị có bắt buộc phải làm theo yêu cầu này không.”
Bảo vệ và truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là nghệ nhân làm nón lá ở làng Chuông, Hà Nội. Tôi năm nay đã ngoài 60, muốn truyền lại nghề cho con cháu và các bạn trẻ trong làng nhưng không biết phải làm sao cho đúng quy định pháp luật và có được hỗ trợ gì không. Liệu việc truyền dạy này có được công nhận không, và cần lưu ý gì để không làm sai lệch giá trị của nghề truyền thống?”
Quy định pháp luật về chuyển chất liệu tác phẩm nhiếp ảnh
“Chị Mai, một họa sĩ tự do ở quận Tây Hồ, Hà Nội, năm nay 32 tuổi, đang rất tâm đắc với ý tưởng biến một bức ảnh phong cảnh nổi tiếng của một nhiếp ảnh gia Việt Nam thành một bức tranh sơn dầu khổ lớn để bán tại triển lãm cá nhân. Chị nghe nói việc này có thể liên quan đến bản quyền nhưng không rõ cụ thể phải làm thế nào để hợp pháp, đặc biệt là khi chị muốn bán tác phẩm này.”
Kỳ chấp thuận kiểm toán đơn vị có lợi ích công chúng
“Chào chuyên gia, công ty kiểm toán của tôi ở Hà Nội vừa được Bộ Tài chính chấp thuận để kiểm toán cho các đơn vị có lợi ích công chúng. Tôi đang thắc mắc là cái **kỳ chấp thuận** này được tính như thế nào? Ví dụ, nếu chúng tôi được chấp thuận vào tháng 7 năm nay thì đến hết tháng 12 là phải xin lại hay sao? Hay là được tính đủ 12 tháng từ lúc được chấp thuận? Việc này ảnh hưởng đến kế hoạch kinh doanh và nhân sự của công ty tôi rất nhiều.”
Quyền và nghĩa vụ của công dân về công tác dân số
“Chào Tuvannhanh.com, vợ chồng tôi ở huyện X, tỉnh Y, đang làm nông nghiệp. Chúng tôi mới cưới và muốn sinh con nhưng nghe nói nhà nước đang khuyến khích mỗi gia đình chỉ nên có một hoặc hai con để phát triển bền vững. Vậy chúng tôi có quyền được biết thông tin về chính sách dân số không, và có được tự quyết định số con mình muốn không, hay phải theo quy định nào đó ạ? Vợ tôi năm nay 28 tuổi, tôi 30 tuổi.”
Không gian thực hành di sản văn hóa phi vật thể và trách nhiệm bảo tồn
“Tôi là bà Hạnh, năm nay gần 60 tuổi, ở làng nghề gốm Bát Tràng, Hà Nội. Làng tôi có truyền thống làm gốm lâu đời, nhưng gần đây, nhiều không gian xưa dùng để nung gốm, biểu diễn các điệu múa truyền thống trong lễ hội đang bị thu hẹp hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng. Tôi lo lắng không biết liệu có quy định nào bảo vệ những không gian thực hành di sản văn hóa phi vật thể này không, để con cháu tôi vẫn có nơi để duy trì nghề?”
Già hóa dân số và chính sách thích ứng
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là một kỹ sư xây dựng ở Quận 7, TP.HCM. Bố mẹ tôi năm nay đã ngoài 65 tuổi, sức khỏe cũng bắt đầu yếu đi. Tôi nghe nói Việt Nam đang đối mặt với tình trạng già hóa dân số, không biết điều này có ý nghĩa gì và nhà nước có chính sách hỗ trợ gì cho người cao tuổi hoặc cho gia đình chúng tôi không? Tôi lo lắng về việc chăm sóc bố mẹ trong tương lai.”
Phục hồi di tích lịch sử - văn hóa
“Chị Mai, một thành viên ban quản lý di tích đình làng ở Huyện Thanh Trì, Hà Nội, đang rất băn khoăn. Đình làng đã xuống cấp nghiêm trọng, nhiều hạng mục bị hư hại nặng sau trận bão năm ngoái. Chị nghe nói về việc 'phục hồi di tích' nhưng không rõ liệu đình làng của mình có đủ điều kiện để được phục hồi theo quy định pháp luật hay không, và cần bắt đầu từ đâu.”
Đối tượng xét tặng danh hiệu Thầy thuốc Ưu tú cho cán bộ quản lý y tế
“Chào Tuvannhanh.com. Tôi là bác sĩ Hùng, hiện đang công tác tại Sở Y tế tỉnh Bình Dương, phụ trách phòng Kế hoạch Tổng hợp. Dù đã có bằng bác sĩ đa khoa và từng khám chữa bệnh nhiều năm, nhưng khoảng 10 năm nay tôi chủ yếu làm công tác quản lý, tham mưu. Tôi nghe nói sắp tới có đợt xét tặng danh hiệu 'Thầy thuốc Ưu tú', không biết trường hợp của tôi có được xem xét không, vì tôi không còn trực tiếp khám bệnh nữa?”
Hoạt động phòng, chống thiên tai và trách nhiệm liên quan
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là chị Hạnh, chủ một xưởng sản xuất gốm sứ ở Bát Tràng, Gia Lâm, Hà Nội. Mấy năm nay, xưởng của tôi thường xuyên bị ảnh hưởng bởi lũ lụt, bão. Tôi muốn biết cụ thể phòng, chống thiên tai bao gồm những hoạt động gì và trách nhiệm của các bên liên quan ra sao để tôi có thể chủ động hơn trong việc bảo vệ xưởng và tài sản của mình. Liệu có văn bản nào quy định rõ ràng về việc này không?”
Thoái hóa đất trồng lúa
“Tôi là nông dân ở Long An, chuyên trồng lúa. Mấy năm nay, tôi thấy đất ruộng nhà mình có vẻ kém màu mỡ hơn, năng suất cũng giảm. Tôi lo lắng không biết việc mình sử dụng phân bón hóa học và thuốc trừ sâu có làm đất bị thoái hóa theo quy định mới không? Nếu có thì tôi có bị xử lý gì không?”
Quy định về mở cửa rừng tự nhiên
“Chào luật sư, tôi là chủ một xưởng gỗ nhỏ ở huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum. Mấy năm nay rừng tự nhiên bị đóng cửa nên công việc của tôi rất khó khăn. Gần đây tôi nghe nói có chính sách 'mở cửa rừng tự nhiên' trở lại. Xin hỏi, khi nào thì nhà nước cho phép khai thác gỗ rừng tự nhiên trở lại và tôi cần làm gì để được phép khai thác?”
Hoạt động phòng, chống thiên tai
“Chào luật sư, tôi là nông dân ở xã Điện Thọ, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Mấy năm nay vùng tôi thường xuyên bị lũ lụt, thiệt hại rất lớn. Tôi nghe nói có luật về 'phòng, chống thiên tai' nhưng không rõ cụ thể là gì và người dân như chúng tôi cần làm gì, hay nhà nước sẽ hỗ trợ ra sao. Mùa mưa bão sắp đến rồi, tôi lo quá.”
Sĩ quan dự bị và quy định về giải ngạch
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là Hùng, năm nay 42 tuổi, hiện đang là chủ một doanh nghiệp nhỏ ở Quận 7, TP.HCM. Trước đây tôi có tham gia quân đội và được phong hàm sĩ quan dự bị. Công việc kinh doanh của tôi hiện rất bận rộn và tôi cũng đã có gia đình. Tôi băn khoăn không biết mình có còn thuộc ngạch sĩ quan dự bị nữa không và liệu có bị gọi nhập ngũ đột xuất không? Có cách nào để tôi được giải ngạch sĩ quan dự bị không?”
Xác định quyền sử dụng đất ổn định và cấp Giấy chứng nhận
“Chào luật sư, tôi là nông dân ở huyện Bình Chánh, TP.HCM. Gia đình tôi đã sử dụng một thửa đất nông nghiệp từ đời ông cha để lại, hơn 40 năm nay, không có tranh chấp gì và chỉ dùng để trồng lúa. Giờ nghe nói có Luật Đất đai mới, tôi lo không biết đất của mình có được coi là **sử dụng đất ổn định** để làm sổ đỏ không, vì trước giờ chỉ có giấy tờ viết tay thôi. Liệu đất của tôi có bị thu hồi hay không?”
Khả năng xả lũ và an toàn đập, hồ chứa nước
“Chào luật sư, tôi là nông dân ở huyện Đơn Dương, Lâm Đồng. Vùng chúng tôi có một hồ thủy điện nhỏ, mấy năm nay mưa lớn thường xuyên hơn. Tôi nghe nói hồ này đã xây lâu rồi, không biết khả năng xả lũ của nó có còn đảm bảo không, lỡ có sự cố gì thì dân chúng tôi ở hạ du nguy hiểm lắm. Pháp luật có quy định gì về việc này không ạ?”
Thời hiệu yêu cầu thi hành án dân sự
“Chào luật sư, tôi là L.T.M, năm nay 40 tuổi, đang kinh doanh online ở TP.HCM. Cách đây 4 năm, tôi có thắng kiện một vụ tranh chấp hợp đồng và có bản án đã có hiệu lực. Vì bận rộn công việc và gia đình, tôi cứ chần chừ chưa đi nộp đơn yêu cầu thi hành án. Giờ tôi muốn hỏi, liệu tôi còn có thể yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành bản án đó được nữa không, hay đã hết thời hạn rồi?”
Chức năng nguồn nước và ảnh hưởng đến hoạt động nuôi trồng thủy sản
“Chào luật sư, tôi là nông dân ở huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp. Gia đình tôi làm nghề nuôi cá tra đã mấy chục năm nay, nguồn nước chính là từ sông Tiền. Gần đây, tôi nghe nói có dự án khu công nghiệp lớn sắp xây dựng ở thượng nguồn, họ bảo sẽ xả thải sau xử lý vào sông. Tôi lo lắng lắm, không biết nước sông có còn đủ chức năng để nuôi cá của tôi không, và liệu họ có được phép làm vậy không? Chức năng nguồn nước là gì mà sao tôi nghe cán bộ nói nhiều về nó vậy?”
Quyền sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản cho phụ nữ độc thân
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là một phụ nữ độc thân, năm nay 38 tuổi, đang làm việc tại một công ty công nghệ ở Quận 1, TP.HCM. Tôi rất mong muốn có con nhưng chưa tìm được người phù hợp để kết hôn. Gần đây tôi tìm hiểu về phương pháp sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản và nghe nói phụ nữ độc thân cũng có thể thực hiện được. Vậy không biết trường hợp của tôi có đủ điều kiện để thực hiện kỹ thuật này theo quy định pháp luật Việt Nam không?”
Chính sách thích ứng với già hóa dân số
“Chào luật sư, tôi là chủ một xưởng mộc nhỏ ở huyện Củ Chi. Mấy năm nay tôi thấy xung quanh mình ngày càng ít người trẻ đi làm, mà người lớn tuổi thì nhiều. Công nhân trong xưởng của tôi cũng ngày càng lớn tuổi. Tôi nghe nói Việt Nam mình đang 'già hóa dân số' nhưng không hiểu rõ lắm. Điều này có ảnh hưởng gì đến việc kinh doanh của tôi không, và Nhà nước có chính sách gì để hỗ trợ người già hoặc doanh nghiệp như chúng tôi không?”
Áp dụng tập quán trong hôn nhân và gia đình
“Chị H.T.L ở huyện Mường Lát, Thanh Hóa đây ạ. Chuyện là gia đình em có tục lệ là con gái lớn phải ở nhà chăm sóc bố mẹ già, không được lấy chồng xa. Em năm nay 28 tuổi, có người yêu ở dưới xuôi muốn cưới nhưng bố mẹ em cứ lấy tục lệ ra cấm cản, bảo là "mất mặt với làng". Em không biết tục lệ này có được pháp luật công nhận không, hay em có thể làm gì để được kết hôn ạ?”
Hỗ trợ duy trì năng lực xã hội cho người cao tuổi
“Bác tôi năm nay 72 tuổi, sống ở Quận 3, TP.HCM. Bác trước đây là giáo viên, rất năng động và thích giao lưu. Nhưng từ khi về hưu và đặc biệt sau đợt dịch, bác ít ra ngoài hẳn, chỉ quanh quẩn ở nhà. Gia đình chúng tôi rất lo lắng bác sẽ bị cô lập và mất đi sự nhanh nhẹn vốn có. Tuvannhanh.com có thể cho biết pháp luật có quy định gì để hỗ trợ người cao tuổi như bác tôi duy trì được năng lực xã hội của mình không?”
Quy định pháp luật về Hiệu ứng nhà kính và trách nhiệm bảo vệ môi trường
“Chào luật sư, tôi là chủ một xưởng sản xuất gốm sứ nhỏ ở Bát Tràng, Hà Nội. Gần đây tôi nghe nói nhiều về **hiệu ứng nhà kính** và biến đổi khí hậu, rồi các quy định mới về môi trường. Tôi lo lắng không biết xưởng của mình có phải chịu trách nhiệm gì đặc biệt không, hay có cần thay đổi quy trình sản xuất gì để tuân thủ pháp luật không? Mấy năm nay thời tiết cũng thất thường quá, ảnh hưởng đến nguyên liệu và sản xuất của chúng tôi.”
Đê chuyên dùng và trách nhiệm đầu tư
“Chào luật sư, tôi là anh Hùng, chủ một trang trại nuôi tôm ở huyện Cần Giờ, TP.HCM. Trang trại của tôi nằm sát sông và tôi có xây một con đê nhỏ để bảo vệ các ao tôm khỏi nước sông dâng cao. Mấy năm nay con đê bị xuống cấp nhiều, tôi muốn hỏi là liệu tôi có được nhà nước hỗ trợ kinh phí để tu sửa đê này không, hay tôi phải tự bỏ tiền ra làm hết? Con đê này chỉ phục vụ riêng cho trang trại của tôi thôi.”