Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Trách nhiệm của người bị khiếu nại
“Chào chuyên gia, tôi là công nhân ở Bình Dương. Tôi vừa nhận được quyết định giải quyết khiếu nại từ cơ quan chức năng về việc công ty cũ sa thải tôi trái pháp luật. Quyết định yêu cầu công ty phải bồi thường và nhận tôi trở lại làm việc. Tôi muốn hỏi, phía công ty (người bị khiếu nại) sẽ phải làm gì tiếp theo để thực hiện quyết định này ạ?”
Đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội
“Chào luật sư, tôi là chị An, quản lý nhân sự tại một công ty sản xuất giày da ở Quận 7, TP.HCM. Công ty tôi vừa tuyển dụng một số công nhân mới và tôi đang băn khoăn về quy trình cũng như thời hạn cần thiết để hoàn tất việc đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc cho họ. Liệu có quy định cụ thể nào về thời điểm nộp hồ sơ và những giấy tờ cần chuẩn bị không ạ?”
An toàn lao động và trách nhiệm của người sử dụng lao động
“Chào chuyên gia, tôi là công nhân ở một nhà máy sản xuất linh kiện điện tử tại Thuận An, Bình Dương. Tuần trước, tôi suýt bị kẹt tay vào máy dập do máy bị lỗi kỹ thuật, may mà phản ứng kịp. Tôi rất lo lắng về sự an toàn của mình và đồng nghiệp. Công ty có vẻ không quan tâm lắm. Chuyên gia cho tôi hỏi, an toàn lao động là gì và công ty có trách nhiệm gì trong việc đảm bảo an toàn cho chúng tôi không?”
Giáo dục thường xuyên trình độ đại học
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là công nhân ở khu công nghiệp Biên Hòa, Đồng Nai. Tôi muốn học lên đại học nhưng không thể nghỉ việc. Nghe nói có hình thức 'vừa làm vừa học' hoặc 'đào tạo từ xa' nhưng tôi không rõ các chương trình này có được công nhận không, hay chỉ là bằng cấp 'rởm'. Nếu tôi học ở một cơ sở liên kết đào tạo thì có đảm bảo chất lượng không?”
Sự cố kỹ thuật gây mất an toàn, vệ sinh lao động và trách nhiệm pháp lý
“Chào luật sư, tôi là chủ một xưởng cơ khí nhỏ ở Quận 7, TP.HCM. Tuần trước, một máy cắt kim loại cũ của xưởng tôi bị hỏng đột ngột trong lúc hoạt động, làm văng mảnh kim loại suýt trúng một công nhân. May mắn là không ai bị thương nặng, nhưng máy thì hư hỏng nặng. Tôi lo lắng không biết sự việc này có bị coi là 'sự cố kỹ thuật gây mất an toàn, vệ sinh lao động' không và tôi phải làm gì để tránh bị phạt?”
Xác định và thẩm quyền giải quyết vụ việc liên quan đến người không quốc tịch
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là A.T.T, 35 tuổi, làm công nhân ở quận Bình Thạnh, TP.HCM. Tôi kết hôn với một người đàn ông đã sống ở Việt Nam nhiều năm nhưng anh ấy không có giấy tờ quốc tịch nào cả, cả Việt Nam lẫn nước ngoài. Giờ vợ chồng tôi muốn ly hôn nhưng không biết phải làm thủ tục ở đâu, Tòa án có giải quyết được không khi chồng tôi không có quốc tịch?”
Xã hội hóa hoạt động thăm dò, khai quật khảo cổ
“Chào luật sư, tôi là ông T.V.H, chủ một doanh nghiệp nhỏ ở Hội An, Quảng Nam. Vừa rồi, trong lúc cải tạo đất để xây dựng homestay, công nhân của tôi có phát hiện một số mảnh gốm cổ. Tôi rất đam mê lịch sử và muốn đóng góp vào việc bảo tồn, thậm chí là tài trợ cho việc khai quật khu vực này một cách bài bản. Không biết pháp luật có cho phép cá nhân, doanh nghiệp như chúng tôi tham gia vào hoạt động **thăm dò, khai quật khảo cổ** hay không, và nếu có thì cần làm những thủ tục gì?”
Động viên cục bộ trong tình trạng khẩn cấp về quốc phòng
“Chào luật sư, tôi là chủ một xưởng may nhỏ ở Lạng Sơn. Gần đây tôi nghe loáng thoáng về việc có thể áp dụng 'động viên cục bộ' nếu tình hình biên giới căng thẳng. Tôi rất lo lắng không biết điều này có ảnh hưởng gì đến công việc kinh doanh, các công nhân của tôi và cả gia đình tôi không? Liệu tôi có phải đóng góp gì không?”
Quyền quyết định khu vực chữa cháy và trách nhiệm liên quan
“Chào luật sư, tôi là anh Hùng, chủ một xưởng gỗ nhỏ ở Quận 7, TP.HCM. Tuần trước, xưởng bên cạnh tôi bị cháy lớn. Lực lượng cứu hỏa đến rất nhanh, họ phong tỏa cả một khu vực rộng lớn, bao gồm cả lối vào xưởng của tôi, khiến công nhân không thể vào làm việc. Tôi muốn hỏi, **khu vực chữa cháy** được quy định như thế nào? Ai có quyền quyết định và họ có thể cấm chúng tôi ra vào tùy tiện như vậy không? Tôi bị thiệt hại vì không sản xuất được.”
Tuổi nghỉ hưu và chế độ nghỉ hưu trước tuổi
“Chị Lan, 55 tuổi, làm công nhân may ở KCN Biên Hòa, Đồng Nai, đang muốn tìm hiểu về tuổi nghỉ hưu của mình. Chị nghe nói có thể nghỉ hưu sớm hơn nhưng không rõ điều kiện thế nào, và công ty chị có chương trình hưu trí tự nguyện thì có liên quan gì không. Chị muốn biết mình cần chuẩn bị những gì để có thể nghỉ hưu sớm.”
Quyền và chính sách hỗ trợ kế hoạch hóa gia đình
“Chào chuyên gia, vợ chồng em mới cưới nhau được 1 năm, hiện tại cả hai đều là công nhân ở khu công nghiệp Bình Dương. Chúng em muốn có con nhưng muốn kế hoạch để đảm bảo tài chính ổn định trước. Em nghe nói có chính sách hỗ trợ kế hoạch hóa gia đình nhưng không rõ có áp dụng cho trường hợp của vợ chồng em không, và cần làm những thủ tục gì để được hỗ trợ ạ?”
Hiệu lực của Nghị định mới về Bảo hiểm thất nghiệp
“Chị là công nhân may ở Hà Nội, vừa bị công ty cho thôi việc do cắt giảm sản xuất. Chị có nghe nói sắp có Nghị định mới về bảo hiểm thất nghiệp có hiệu lực vào đầu năm sau. Chị không biết là trường hợp của chị bây giờ thì sẽ áp dụng theo quy định cũ hay quy định mới, và liệu có ảnh hưởng gì đến quyền lợi của chị không?”
Quy định về khai quật khảo cổ khẩn cấp
“Chào Tuvannhanh.com, công ty tôi đang xây dựng chung cư ở Quận 2, TP.HCM thì công nhân phát hiện nhiều mảnh gốm sứ cũ dưới lòng đất. Chúng tôi sợ đây là di tích khảo cổ và việc này sẽ làm chậm tiến độ dự án rất nhiều. Vậy trường hợp này có được coi là khai quật khảo cổ khẩn cấp không và chúng tôi cần làm gì để xử lý nhanh chóng mà vẫn đúng luật?”
Vai trò và quyền lợi của Cán bộ công đoàn
“Chào chuyên gia, tôi là Mai, công nhân tại một nhà máy may ở Bình Dương. Gần đây tôi được bầu làm cán bộ công đoàn ở công ty. Tôi muốn hỏi là một cán bộ công đoàn thì tôi có những trách nhiệm gì và có được hưởng những quyền lợi gì đặc biệt không, hay chỉ là quyền lợi chung của đoàn viên thôi? Tôi hơi bối rối về vai trò mới này.”
Quy định pháp luật về Hộ chiếu
“Chào luật sư, tôi là công nhân ở KCN Quang Châu, Bắc Giang. Sắp tới tôi có dự định đi xuất khẩu lao động sang Hàn Quốc, đây là lần đầu tôi ra nước ngoài. Tôi đang băn khoăn không biết hộ chiếu có phải là giấy tờ tùy thân bình thường không, hay nó có ý nghĩa gì đặc biệt hơn? Liệu hộ chiếu có phải là tài sản của riêng tôi không và tôi có thể dùng nó vào những việc gì?”
Quy định về phương pháp cắt hớt trong vận tải đường sắt
“Chào luật sư, tôi là Anh N.V.H, một công nhân đường sắt ở ga Đà Nẵng. Mấy hôm nay, tôi thấy có một số đồng nghiệp thực hiện việc **cắt hớt** toa xe khi đoàn tàu đang dồn dịch chuyển. Tôi nghe nói đây là hành vi nguy hiểm và có thể bị phạt. Luật sư cho tôi hỏi, hành vi này có vi phạm quy định pháp luật không và nếu có thì sẽ bị xử lý như thế nào? Tôi lo lắng cho sự an toàn của mọi người và cả bản thân.”
Mục tiêu duy trì mức sinh thay thế
“Chị Hạnh, 28 tuổi, công nhân may ở khu công nghiệp Bình Dương, đang băn khoăn về việc sinh con. Chị nghe nói Nhà nước đang khuyến khích 'mức sinh thay thế' là 2,1 con/phụ nữ. Chị và chồng đang muốn kế hoạch chỉ sinh 1 con để tập trung nuôi dạy tốt, nhưng lại lo lắng không biết liệu có vi phạm quy định gì hay không, hoặc có bị ảnh hưởng quyền lợi gì không nếu không đạt 'mức sinh thay thế' đó.”
Phân biệt Nhà ở riêng lẻ và quy định pháp luật liên quan
“Chào chuyên gia, tôi là anh Hùng, 45 tuổi, làm công nhân ở Quận 7, TP.HCM. Gia đình tôi đang sống trong căn nhà cấp 4 mà bố mẹ để lại trên mảnh đất riêng của gia đình. Tôi nghe nói có nhiều loại nhà ở khác nhau và quy định pháp luật cũng khác. Tôi muốn biết căn nhà của tôi có phải là **nhà ở riêng lẻ** không và có những quy định gì cần lưu ý khi sinh hoạt hay sau này muốn bán lại không?”
Sự cố bất lợi sau tiêm chủng và quy định pháp luật
“Chào luật sư, con tôi mới tiêm vắc xin 5 trong 1 ở trạm y tế phường Cầu Giấy, Hà Nội về thì bị sốt cao và nổi ban đỏ khắp người. Tôi lo quá không biết đây có phải là 'sự cố bất lợi sau tiêm chủng' mà báo đài hay nói không? Tôi làm công nhân, lương ba cọc ba đồng nên giờ con ốm thế này tôi hoang mang lắm, không biết có được hỗ trợ gì không và phải làm gì bây giờ ạ?”
Bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em và trách nhiệm pháp lý
“Chào luật sư, tôi là một người mẹ đơn thân ở Quận 7, TP.HCM, làm công nhân may. Chồng cũ của tôi đã bỏ đi từ khi con tôi mới 2 tuổi và không hề chu cấp hay thăm nom gì. Con tôi giờ đã 7 tuổi rồi, mọi chi phí từ ăn học đến ốm đau đều một mình tôi gánh vác. Tôi nghe nói hành vi của anh ta có thể bị coi là bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em. Liệu tôi có thể kiện anh ta không và pháp luật quy định thế nào về việc này? Tôi muốn biết liệu có cách nào để anh ta phải chịu trách nhiệm không.”
Bảo vệ an toàn đường dây dẫn điện có dây bọc
“Chào luật sư, tôi là chủ một xưởng sản xuất nhỏ ở quận Bình Thạnh. Gần đây, tôi thấy đoạn dây điện đi qua trước cửa xưởng có vẻ bị võng xuống, mà tôi nghe nói đó là 'dây bọc'. Tôi không rõ 'dây bọc' là gì và liệu có nguy hiểm không, hay tôi có cần làm gì để đảm bảo an toàn cho xưởng và công nhân không?”
Quan hệ lao động và quyền lợi người lao động
“Chào luật sư, tôi là công nhân ở một nhà máy giày da tại Thuận An, Bình Dương. Mấy tháng nay công ty hay bắt tăng ca nhưng không trả lương thêm, với lại hợp đồng lao động của tôi cũng không rõ ràng. Tôi muốn hỏi là cái 'quan hệ lao động' giữa tôi và công ty là gì và tôi có quyền lợi gì khi công ty không thực hiện đúng như vậy không?”
Chính sách duy trì mức sinh thay thế và hỗ trợ sinh con
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là công nhân ở KCN Biên Hòa, Đồng Nai. Vợ chồng tôi mới có một bé, đang tính sinh thêm bé thứ hai nhưng nghe nói nhà nước có chính sách khuyến khích sinh con ở những nơi mức sinh thấp. Không biết vợ tôi sinh con thứ hai có được hỗ trợ gì không, và nếu sinh trước 35 tuổi thì có lợi ích gì đặc biệt không ạ? Chúng tôi đang khá băn khoăn về chi phí.”
Quy định về kết hôn giữa những người có họ trong phạm vi ba đời
“Chị H.T.L là công nhân may ở Bắc Giang, đang có tình cảm sâu sắc với một người anh họ. Hai người rất muốn tiến tới hôn nhân nhưng gia đình hai bên đều lo lắng không biết liệu việc này có vi phạm pháp luật hay phong tục tập quán không, đặc biệt là về mối quan hệ họ hàng. Chị H.T.L muốn biết liệu mình và anh họ có được phép kết hôn hay không và pháp luật quy định thế nào về trường hợp này.”