Quy định về khai quật khảo cổ khẩn cấp

Trả lời

Định nghĩa và trường hợp áp dụng khai quật khảo cổ khẩn cấp

Trường hợp công ty của Anh T.V.K phát hiện các mảnh gốm sứ cũ trong quá trình xây dựng chung cư ở Quận 2, TP.HCM, đây rất có thể được xem là tình huống cần đến hoạt động khai quật khảo cổ khẩn cấp. Theo quy định của pháp luật, khai quật khảo cổ khẩn cấp được thực hiện khi địa điểm, khu vực khảo cổ đang bị hủy hoại hoặc có nguy cơ bị hủy hoại ^[1]. Việc phát hiện di vật khảo cổ trong quá trình thi công dự án xây dựng chính là một trường hợp điển hình của việc khu vực khảo cổ có nguy cơ bị hủy hoại do hoạt động của con người.

Thẩm quyền cấp phép và quy trình ban đầu

Khi phát hiện di vật khảo cổ, điều quan trọng nhất là công ty cần ngừng ngay các hoạt động thi công tại khu vực phát hiện và bảo vệ hiện trường. Sau đó, công ty phải báo cáo kịp thời cho cơ quan có thẩm quyền. Đối với hoạt động khai quật khảo cổ khẩn cấp trong lòng đất, người đứng đầu cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh sẽ là người cấp giấy phép ^[1]. Tại TP.HCM, cơ quan này chính là Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM. Việc báo cáo sớm sẽ giúp cơ quan chức năng kịp thời đánh giá, đưa ra phương án xử lý và cấp phép khai quật, hạn chế tối đa sự chậm trễ cho dự án của công ty. Nghị định số 308/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Di sản văn hóa, áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa ở Việt Nam, bao gồm cả công ty của anh ^[2], ^[3].

Các quy định pháp luật liên quan

Hoạt động thăm dò, khai quật khảo cổ phải tuân thủ các quy định của Luật Di sản văn hóa và các văn bản hướng dẫn thi hành. Mặc dù việc phát hiện trong quá trình thực hiện dự án có thể được miễn một số điều kiện về quy hoạch khảo cổ, nhưng vẫn cần lập dự án và được cấp phép theo quy định ^[1]. Mục tiêu là để kịp thời nghiên cứu, xử lý, thu thập di vật khảo cổ, đảm bảo tuân thủ pháp luật về di sản văn hóa.