Mục tiêu duy trì mức sinh thay thế
“Chị Hạnh, 28 tuổi, công nhân may ở khu công nghiệp Bình Dương, đang băn khoăn về việc sinh con. Chị nghe nói Nhà nước đang khuyến khích 'mức sinh thay thế' là 2,1 con/phụ nữ. Chị và chồng đang muốn kế hoạch chỉ sinh 1 con để tập trung nuôi dạy tốt, nhưng lại lo lắng không biết liệu có vi phạm quy định gì hay không, hoặc có bị ảnh hưởng quyền lợi gì không nếu không đạt 'mức sinh thay thế' đó.”
Trả lời
"Mức sinh thay thế" là gì và mục tiêu của Nhà nước
Chị Hạnh thân mến, "mức sinh thay thế" là một chỉ số quan trọng trong lĩnh vực dân số, được định nghĩa là mức sinh tính bình quân mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ sinh 2,1 con. Đây là mức sinh cần thiết để đảm bảo dân số ổn định, không tăng cũng không giảm về lâu dài, duy trì cơ cấu dân số hợp lý. Tuy nhiên, chị cần hiểu rõ rằng đây là một mục tiêu quốc gia về dân số, không phải là một quy định bắt buộc áp dụng cho từng cá nhân hay gia đình.
Theo quy định của pháp luật, việc duy trì mức sinh thay thế là một trong những phạm vi điều chỉnh của công tác dân số tại Việt Nam
[1]. Điều này có nghĩa là Nhà nước định hướng và thực hiện các chính sách để đạt được mục tiêu này ở quy mô toàn quốc, nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của đất nước.Quyền tự quyết và trách nhiệm của cá nhân, gia đình
Pháp luật Việt Nam luôn tôn trọng quyền chủ động, tự nguyện, bình đẳng của mỗi cá nhân, cặp vợ chồng trong việc quyết định số con, thời điểm sinh con và khoảng cách giữa các lần sinh. Nguyên tắc thực hiện công tác dân số đã nêu rõ việc bảo đảm sự chủ động, tự nguyện, bình đẳng và đề cao trách nhiệm của mỗi cá nhân, cặp vợ chồng, gia đình trong việc thực hiện công tác dân số
[2].Do đó, việc chị và chồng quyết định chỉ sinh 1 con để tập trung nuôi dạy tốt là hoàn toàn phù hợp với quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Nhà nước không có quy định nào bắt buộc mỗi gia đình phải sinh đủ 2,1 con, và việc không đạt được con số này ở cấp độ gia đình sẽ không bị coi là vi phạm pháp luật hay bị ảnh hưởng quyền lợi.
Chính sách khuyến khích, không phải bắt buộc
Để đạt được mục tiêu mức sinh thay thế, Nhà nước thực hiện các hoạt động truyền thông, vận động, giáo dục về dân số. Các nội dung này bao gồm việc khuyến khích kết hôn, sinh con để duy trì mức sinh thay thế, nhưng đây là hình thức khuyến khích chứ không phải áp đặt hay bắt buộc
[3].Vì vậy, chị Hạnh và chồng hoàn toàn có thể yên tâm với quyết định kế hoạch hóa gia đình của mình. Quyền lợi của gia đình chị sẽ không bị ảnh hưởng bởi việc không sinh đủ số con theo mức sinh thay thế là 2,1 con. Nhà nước chỉ tạo điều kiện, cung cấp thông tin và dịch vụ để người dân có thể đưa ra quyết định phù hợp nhất với hoàn cảnh và mong muốn của mình.