Bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em và trách nhiệm pháp lý
“Chào luật sư, tôi là một người mẹ đơn thân ở Quận 7, TP.HCM, làm công nhân may. Chồng cũ của tôi đã bỏ đi từ khi con tôi mới 2 tuổi và không hề chu cấp hay thăm nom gì. Con tôi giờ đã 7 tuổi rồi, mọi chi phí từ ăn học đến ốm đau đều một mình tôi gánh vác. Tôi nghe nói hành vi của anh ta có thể bị coi là bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em. Liệu tôi có thể kiện anh ta không và pháp luật quy định thế nào về việc này? Tôi muốn biết liệu có cách nào để anh ta phải chịu trách nhiệm không.”
Trả lời
Khái niệm "Bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em" theo quy định pháp luật
Theo quy định pháp luật, hành vi bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em được hiểu là việc cha, mẹ, người chăm sóc trẻ em không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ, trách nhiệm của mình trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em. Trong trường hợp của chị, việc chồng cũ của chị đã bỏ đi, không chu cấp hay thăm nom con trong nhiều năm có thể được xem xét là hành vi bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em, gây tổn hại đến quyền lợi của trẻ.
Chế tài pháp lý đối với hành vi bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em
Hành vi bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em là một trong những hành vi bị pháp luật nghiêm cấm và có thể bị xử lý vi phạm hành chính. Cụ thể, Nghị định số 130/2021/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo trợ, trợ giúp xã hội và trẻ em đã nêu rõ:
Hành vi lợi dụng việc nhận chăm sóc thay thế trẻ em để thực hiện hành vi gây tổn hại về thể chất, tình cảm, tâm lý, danh dự, nhân phẩm của trẻ em dưới các hình thức bạo lực, bóc lột, bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em và các hình thức gây tổn hại khác có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng
[3]. Mặc dù Điều này thường áp dụng cho người nhận chăm sóc thay thế, nhưng tinh thần của nó cũng thể hiện sự nghiêm cấm đối với hành vi bỏ mặc trẻ em từ bất kỳ người có trách nhiệm nào.Ngoài ra, pháp luật cũng quy định các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc chịu mọi chi phí để khám bệnh, chữa bệnh (nếu có) cho trẻ em đối với hành vi vi phạm này
[3]. Điều này cho thấy pháp luật rất chú trọng đến việc bảo vệ quyền lợi và sự phát triển của trẻ em.Trách nhiệm của cha mẹ trong việc nuôi dưỡng con cái
Mặc dù các điều luật về phạm vi điều chỉnh của Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân
[1] và các luật khác [2] không trực tiếp quy định về trách nhiệm nuôi dưỡng con cái, nhưng nguyên tắc chung của pháp luật Việt Nam luôn nhấn mạnh nghĩa vụ và quyền của cha mẹ trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con cái. Việc không thực hiện nghĩa vụ này không chỉ vi phạm đạo đức mà còn vi phạm pháp luật, đặc biệt khi gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến trẻ.Trong trường hợp của chị, chị hoàn toàn có quyền yêu cầu chồng cũ thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con. Nếu anh ta từ chối hoặc không thực hiện, chị có thể khởi kiện ra Tòa án để yêu cầu giải quyết. Tòa án sẽ xem xét và buộc anh ta phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định của pháp luật.
Các bước tiếp theo
Để bảo vệ quyền lợi cho con, chị nên thu thập các bằng chứng về việc chồng cũ không thực hiện nghĩa vụ nuôi dưỡng (tin nhắn, email, lời khai nhân chứng, sao kê tài khoản nếu có chu cấp trước đây nhưng đã dừng...). Sau đó, chị có thể liên hệ với cơ quan tư pháp hoặc luật sư để được tư vấn cụ thể về thủ tục khởi kiện yêu cầu cấp dưỡng nuôi con và các biện pháp khác để buộc anh ta phải chịu trách nhiệm pháp lý đối với hành vi bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em này.