Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Chính sách duy trì mức sinh thay thế và quyền lợi gia đình
“Chào luật sư, tôi là công nhân ở Bình Dương. Vợ chồng tôi mới cưới, đang tính chuyện con cái. Dạo này tôi nghe đài báo nói nhiều về 'mức sinh thay thế' và Nhà nước khuyến khích sinh con. Tôi không hiểu rõ lắm 'mức sinh thay thế' là gì và chính sách này có ảnh hưởng gì đến gia đình tôi không, liệu có ưu đãi gì nếu chúng tôi sinh đủ số con theo khuyến nghị không?”
Mức sinh thay thế trong chính sách dân số
“Chào luật sư, tôi là một công nhân ở Bình Dương. Vợ chồng tôi đang tính sinh con thứ hai nhưng nghe nói nhà nước đang khuyến khích duy trì 'mức sinh thay thế'. Tôi không rõ 'mức sinh thay thế' là gì và nó có ảnh hưởng gì đến gia đình tôi không, ví dụ như có chính sách hỗ trợ gì không?”
Quản lý và Hoạt động trong Vùng đất cảng
“Chào luật sư, tôi có một cửa hàng tạp hóa nhỏ ở gần khu vực cảng Hải Phòng, ngay sát một kho hàng lớn. Gần đây, tôi muốn mở rộng thêm một phần nhỏ để bán đồ ăn sáng cho công nhân nhưng nghe nói khu vực này là **vùng đất cảng** nên có nhiều quy định riêng. Tôi không biết mình có được phép làm vậy không và cần phải liên hệ với ai để xin phép?”
Tìm hiểu về Bảo hiểm xã hội
“Chào luật sư, tôi là công nhân ở một nhà máy giày da tại Thuận An, Bình Dương. Hàng tháng công ty đều trừ tiền lương của tôi để đóng bảo hiểm xã hội nhưng tôi không hiểu rõ lắm bảo hiểm xã hội là gì và mình sẽ được lợi gì khi đóng. Liệu có phải chỉ khi về già mới được hưởng không ạ?”
Quyền và nghĩa vụ về sức khỏe sinh sản
“Chị Hằng ở huyện Ba Vì, Hà Nội, là công nhân may, vừa kết hôn được 6 tháng. Chị và chồng đang băn khoăn về việc khi nào nên có con và làm thế nào để đảm bảo sức khỏe tốt nhất cho cả mẹ và bé. Chị nghe nói có nhiều dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản nhưng không biết mình có quyền được tiếp cận những dịch vụ đó không và cần lưu ý gì.”
Thiệt hại đáng kể trong chống trợ cấp và chống bán phá giá
“Chào luật sư, tôi là Anh N.V.A, chủ một xưởng dệt ở Hưng Yên. Gần đây, hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài, đặc biệt là vải vóc, tràn vào thị trường với giá rất rẻ, khiến sản phẩm của chúng tôi khó cạnh tranh. Doanh thu giảm sút nghiêm trọng, nhiều công nhân phải nghỉ việc. Tôi nghe nói có thể kiện về việc hàng hóa nhập khẩu gây 'thiệt hại đáng kể', nhưng tôi không rõ định nghĩa và làm sao để chứng minh được điều này để bảo vệ ngành sản xuất trong nước ạ?”
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong tố tụng môi trường
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là chị Lan, chủ một xưởng may nhỏ ở Quận 12, TP.HCM. Gần đây, một công ty lớn gần xưởng tôi xả thải gây ô nhiễm nghiêm trọng, làm ảnh hưởng đến sức khỏe công nhân và chất lượng sản phẩm của tôi. Tôi muốn kiện công ty đó nhưng không biết mình có được Tòa án chấp nhận tham gia tố tụng với tư cách 'người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan' hay không, vì tôi không phải là người trực tiếp bị xả thải vào đất mà là bị ảnh hưởng gián tiếp qua môi trường chung.”
Biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng
“Con trai tôi năm nay 16 tuổi, ở quận 10, TP.HCM, vừa bị Tòa án tuyên án phải vào trường giáo dưỡng vì tội trộm cắp. Tôi là công nhân, không hiểu rõ lắm về luật pháp. Xin hỏi, việc đưa con tôi vào trường giáo dưỡng này được thực hiện như thế nào và con tôi có bị giữ thẻ căn cước không?”
An toàn điện trong hoạt động điện lực
“Chào Tuvannhanh, tôi là chủ một xưởng cơ khí nhỏ ở huyện biên giới Mộc Châu, Sơn La. Xưởng tôi dùng điện đã lâu, hệ thống điện cũng cũ rồi, tôi lo lắm về nguy cơ chập cháy, giật điện cho công nhân. Gần đây tôi nghe nói có luật mới về an toàn điện, không biết xưởng tôi có phải tuân thủ gì không? Với lại, đôi khi điện lưới không ổn định, chúng tôi có mua điện từ bên kia biên giới về dùng tạm, vậy có cần đảm bảo gì về an toàn không?”
Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm
“Chào luật sư, tôi là anh Hùng, làm công nhân ở KCN Biên Hòa. Mấy nay tôi muốn kiểm tra lại quá trình đóng bảo hiểm xã hội của mình để chuẩn bị làm hồ sơ hưởng lương hưu, nhưng thấy thông tin trên ứng dụng VssID có vẻ chưa cập nhật đầy đủ so với sổ bảo hiểm của tôi. Tôi nghe nói có cái cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm gì đó, không biết nó có giúp tôi giải quyết vấn đề này không và tôi cần làm gì để đảm bảo thông tin của mình được chính xác?”
Kế hoạch hóa gia đình và quyền tự quyết về sinh sản
“Chị em ở quê em (huyện Bình Chánh, TP.HCM) hay bàn tán về việc sinh con, có người bảo phải đẻ nhiều con trai để nối dõi, có người lại bảo đẻ ít thôi cho dễ nuôi. Em là công nhân may, mới cưới chồng, cũng đang băn khoăn không biết Nhà nước có quy định gì về số con hay không, hay vợ chồng em được tự quyết định ạ? Em nghe nói có cái "kế hoạch hóa gia đình" mà không rõ cụ thể là gì.”
Thi hành án phạt cải tạo không giam giữ
“Anh Hùng (35 tuổi, công nhân xây dựng ở Quận 7, TP.HCM) vừa bị Tòa án tuyên phạt 12 tháng cải tạo không giam giữ. Anh ấy không biết mình sẽ phải chấp hành án như thế nào, ai sẽ quản lý mình và quyết định thi hành án sẽ ghi những gì. Anh Hùng lo lắng không biết có phải đi tù không và cuộc sống sắp tới sẽ bị ảnh hưởng ra sao.”
Quản lý yếu tố có hại trong môi trường lao động
“Chào luật sư, tôi là công nhân ở một nhà máy hóa chất tại Biên Hòa, Đồng Nai. Dạo gần đây tôi hay bị ho khan và da nổi mẩn đỏ, tôi nghi ngờ là do các hóa chất tôi tiếp xúc hàng ngày. Tôi muốn hỏi 'yếu tố có hại' trong môi trường lao động được hiểu thế nào theo pháp luật và công ty tôi có trách nhiệm gì trong việc này không?”
Quyền và trách nhiệm về sức khỏe sinh sản của công dân
“Chị Lan, 28 tuổi, làm công nhân tại khu công nghiệp ở Bình Dương, đang lo lắng về việc tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản. Chị muốn biết liệu mình có quyền được tư vấn và hỗ trợ về kế hoạch hóa gia đình, cũng như thông tin về các bệnh lây truyền qua đường tình dục hay không, vì chị thấy thông tin còn hạn chế.”
Giải quyết tranh chấp về quyền công đoàn
“Chào luật sư, tôi là công nhân tại một nhà máy giày ở Thuận An, Bình Dương. Tôi là thành viên ban chấp hành công đoàn cơ sở. Gần đây, công ty chúng tôi có một số chính sách mới mà theo tôi là vi phạm quyền lợi của người lao động và công đoàn, nhưng khi tôi đại diện công đoàn lên tiếng thì bị lãnh đạo gây khó dễ, thậm chí đe dọa cắt giảm phúc lợi cá nhân. Tôi muốn hỏi, nếu công ty tiếp tục gây khó khăn và không hợp tác, tranh chấp này sẽ được giải quyết như thế nào và tôi cần làm gì để bảo vệ quyền công đoàn của mình?”
Tranh chấp quyền công đoàn
“Chào luật sư, tôi là công nhân ở một nhà máy may mặc tại khu công nghiệp ở Bình Dương. Gần đây, công đoàn cơ sở của chúng tôi muốn tổ chức một số hoạt động để bảo vệ quyền lợi người lao động nhưng ban giám đốc lại gây khó dễ, thậm chí còn đe dọa những thành viên tích cực. Chúng tôi không biết phải làm sao để giải quyết những tranh chấp về quyền công đoàn này một cách hợp pháp.”
Cưỡng bức lao động và quyền lợi của người lao động
“Chào luật sư, tôi là công nhân tại một xưởng may ở TP. Thuận An, Bình Dương. Gần đây, do áp lực đơn hàng, chủ xưởng liên tục yêu cầu chúng tôi làm việc 14-16 tiếng mỗi ngày, không cho nghỉ phép, và dọa sẽ trừ lương nặng nếu không tuân thủ. Tôi cảm thấy mình đang bị ép buộc làm việc quá sức và muốn tìm cách chấm dứt hợp đồng. Liệu tôi có thể đơn phương nghỉ việc mà không cần báo trước không, và tôi có quyền lợi gì không ạ?”
Đào tạo thường xuyên trong giáo dục nghề nghiệp
“Chào chuyên gia, tôi là công nhân ở Bình Dương, muốn học lên cao đẳng nghề nhưng công việc bận quá không nghỉ được. Tôi có nghe nói về hình thức 'đào tạo thường xuyên' nhưng không rõ nó là gì và có phù hợp với trường hợp của tôi không. Liệu tôi có thể vừa đi làm vừa học được không ạ?”
Kinh doanh vận tải hành khách bằng xe buýt tuyến cố định
“Anh T.V.K ở Bình Dương đang muốn mở rộng kinh doanh từ xe hợp đồng sang xe buýt tuyến cố định để phục vụ công nhân. Anh ấy thắc mắc liệu loại hình kinh doanh này có phải tuân thủ chặt chẽ về điểm dừng, cự ly, và biểu đồ vận hành hay không, và liệu tuyến xe buýt liên tỉnh có khác gì so với nội tỉnh.”
Quyền và vai trò của Tập thể lao động trong doanh nghiệp nhà nước
“Chào luật sư, tôi là công nhân ở một nhà máy sản xuất linh kiện điện tử thuộc sở hữu nhà nước ở Quận Long Biên, Hà Nội. Gần đây, nhà máy có nhiều thay đổi về quy chế làm việc và sử dụng quỹ phúc lợi, nhưng chúng tôi không rõ mình có quyền tham gia ý kiến hay không. Tôi nghe nói về 'Đại hội công nhân viên chức' nhưng không hiểu rõ 'tập thể lao động' có vai trò gì trong việc này. Mong luật sư giải đáp giúp tôi.”
Quy định pháp luật về chất gây nghiện
“Chị T.T.H, một công nhân tại Bình Dương, đang rất lo lắng vì chồng chị vừa bị tai nạn lao động tại nhà máy. Công ty của chồng chị cho rằng anh ấy đã sử dụng chất gây nghiện và từ chối bồi thường. Chị muốn biết pháp luật định nghĩa thế nào về chất gây nghiện và liệu công ty có quyền làm vậy không?”
Chính sách hỗ trợ tạo việc làm
“Chào luật sư, tôi là chủ một xưởng may nhỏ ở Quận 12, TP.HCM. Hiện tại, xưởng của tôi đang gặp khó khăn do đơn hàng giảm, tôi phải cho một số công nhân nghỉ việc. Tôi nghe nói có chính sách hỗ trợ tạo việc làm cho người thất nghiệp. Tôi muốn biết liệu xưởng của tôi có thể vay vốn để duy trì sản xuất và tuyển lại công nhân cũ không, hoặc có chính sách nào giúp tôi giải quyết việc làm cho họ không? Tôi cũng có một vài bạn trẻ mới ra trường đang cần việc làm.”
Điều chỉnh cơ cấu dân số và tác động đến doanh nghiệp
“Tôi là chủ xưởng may ở Bình Dương, thấy khu công nghiệp mình đang mở rộng nhiều, công nhân từ các tỉnh về đông lắm. Tôi nghe nói Nhà nước có chính sách điều chỉnh cơ cấu dân số gì đó. Không biết chính sách này có ảnh hưởng gì đến việc tuyển dụng lao động hay ổn định xã hội ở chỗ tôi không? Liệu có phải họ sẽ hạn chế người nhập cư hay khuyến khích người dân địa phương sinh thêm con không?”
Nhà ở phục vụ tái định cư
“Gia đình tôi ở Quận 7, TP.HCM, bị thu hồi đất để làm dự án cầu đường. Chúng tôi được Nhà nước bố trí cho một căn hộ tái định cư. Tôi nghe nói nhà tái định cư có những quy định riêng về quyền sở hữu và giao dịch. Tôi muốn hỏi liệu tôi có thể bán căn hộ này ngay sau khi nhận không, hay phải chờ đợi bao lâu? Tôi là một công nhân viên chức, muốn ổn định cuộc sống sớm.”