Kế hoạch hóa gia đình và quyền tự quyết về sinh sản
“Chị em ở quê em (huyện Bình Chánh, TP.HCM) hay bàn tán về việc sinh con, có người bảo phải đẻ nhiều con trai để nối dõi, có người lại bảo đẻ ít thôi cho dễ nuôi. Em là công nhân may, mới cưới chồng, cũng đang băn khoăn không biết Nhà nước có quy định gì về số con hay không, hay vợ chồng em được tự quyết định ạ? Em nghe nói có cái "kế hoạch hóa gia đình" mà không rõ cụ thể là gì.”
Trả lời
Quyền tự quyết trong Kế hoạch hóa gia đình
Chào chị T.T.H, về thắc mắc của chị liên quan đến kế hoạch hóa gia đình và quyền tự quyết định số con, pháp luật Việt Nam hiện nay đã quy định rất rõ ràng về vấn đề này. Theo định nghĩa, kế hoạch hóa gia đình là nỗ lực của Nhà nước, xã hội, gia đình để mỗi cá nhân, cặp vợ chồng chủ động, tự nguyện quyết định số con, thời gian sinh con và khoảng cách giữa các lần sinh nhằm bảo vệ sức khỏe, nuôi dạy con có trách nhiệm, phù hợp với điều kiện sống của gia đình và chuẩn mực xã hội. Điều này có nghĩa là vợ chồng chị hoàn toàn có quyền tự quyết định về việc sinh con, số lượng con cái mà không bị ép buộc bởi bất kỳ quy định cụ thể nào về số con tối đa hay tối thiểu từ phía Nhà nước.
Nguyên tắc thực hiện công tác dân số cũng nhấn mạnh sự chủ động, tự nguyện, bình đẳng và đề cao trách nhiệm của mỗi cá nhân, cặp vợ chồng, gia đình trong việc thực hiện công tác dân số
[2]. Mục tiêu chính là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, gắn với phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống.Trách nhiệm của Nhà nước và xã hội
Mặc dù cá nhân và cặp vợ chồng có quyền tự quyết, Nhà nước và xã hội vẫn có trách nhiệm trong việc truyền thông, vận động, giáo dục về dân số, duy trì mức sinh thay thế hợp lý, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, thích ứng với già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số
[1]. Chính phủ có nhiệm vụ thống nhất quản lý và thực hiện chính sách dân số, kế hoạch hóa gia đình, nhằm duy trì quy mô và cơ cấu dân số hợp lý, nâng cao chất lượng dân số và phân bố dân cư phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội [3]. Điều này thể hiện sự hỗ trợ của Nhà nước để các gia đình có thể đưa ra quyết định tốt nhất cho mình, dựa trên thông tin và điều kiện được đảm bảo.Lợi ích của việc thực hiện Kế hoạch hóa gia đình
Việc thực hiện kế hoạch hóa gia đình một cách chủ động và có trách nhiệm mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho bản thân, gia đình và xã hội. Đối với cá nhân và gia đình, điều này giúp đảm bảo sức khỏe cho người mẹ và trẻ em, có đủ điều kiện vật chất và tinh thần để nuôi dạy con cái tốt hơn, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống gia đình. Đối với xã hội, việc duy trì quy mô và cơ cấu dân số hợp lý góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước. Do đó, vợ chồng chị nên cân nhắc kỹ lưỡng về điều kiện kinh tế, sức khỏe và mong muốn cá nhân để đưa ra quyết định phù hợp nhất cho gia đình mình.