Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Vi phạm về phương tiện giao thông đường sắt tự tạo
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là anh Hùng, làm công nhân đường sắt ở TP.HCM. Gần đây, tôi thấy một vài người dân ở khu vực quận 9, gần đường ray cũ không còn sử dụng thường xuyên, tự chế tạo một chiếc xe nhỏ có động cơ rồi cho chạy trên đường ray để chở hàng hoặc đi lại. Tôi lo ngại việc này có thể gây nguy hiểm và không biết pháp luật có cho phép không, nếu vi phạm thì sẽ bị xử lý như thế nào?”
Chính sách thích ứng với già hóa dân số
“Chào luật sư, tôi là chủ một xưởng mộc nhỏ ở huyện Củ Chi. Mấy năm nay tôi thấy xung quanh mình ngày càng ít người trẻ đi làm, mà người lớn tuổi thì nhiều. Công nhân trong xưởng của tôi cũng ngày càng lớn tuổi. Tôi nghe nói Việt Nam mình đang 'già hóa dân số' nhưng không hiểu rõ lắm. Điều này có ảnh hưởng gì đến việc kinh doanh của tôi không, và Nhà nước có chính sách gì để hỗ trợ người già hoặc doanh nghiệp như chúng tôi không?”
Quy định về xét nghiệm và xác định HIV dương tính
“Chào luật sư, em là H.T.L, công nhân ở Quận 12, TP.HCM. Vừa rồi công ty tổ chức khám sức khỏe định kỳ, em nhận được kết quả xét nghiệm máu có nghi ngờ HIV dương tính. Em hoang mang quá, không biết **HIV dương tính** theo pháp luật quy định là gì và em cần làm gì tiếp theo để xác định chính xác tình trạng của mình ạ?”
Trách nhiệm của doanh nghiệp và công dân trong Chiến tranh nhân dân
“Chào luật sư, tôi là chủ một xưởng cơ khí nhỏ ở quận Ngô Quyền, Hải Phòng. Gần đây nghe nói nhiều về tình hình biển Đông, rồi cả khái niệm 'Chiến tranh nhân dân'. Tôi lo không biết nếu có chuyện gì xảy ra thì xưởng của tôi, rồi cả mấy chục anh em công nhân sẽ phải làm gì, có bị huy động hết không? Liệu nhà nước có kế hoạch gì cho các doanh nghiệp nhỏ như chúng tôi không?”
Quyền và nghĩa vụ của người nhiễm HIV
“Chào luật sư, tôi là anh T.V.K, 35 tuổi, làm công nhân ở Bình Dương. Gần đây tôi đi khám sức khỏe định kỳ thì phát hiện mình **HIV dương tính**. Tôi đang rất hoang mang không biết mình có phải thông báo cho ai không, liệu có bị phân biệt đối xử khi đi làm không? Mong luật sư tư vấn giúp tôi.”
Khu dân cư nông thôn: Quy định và quy hoạch
“Chị Hạnh ở huyện Cần Đước, Long An, có mảnh đất vườn rộng 500m2 muốn xây dựng một vài căn nhà trọ cho công nhân thuê. Chị nghe nói đất ở quê thì dễ xây hơn nhưng không biết đất của mình có thuộc "khu dân cư nông thôn" không và có cần xin phép hay phải theo quy hoạch gì đặc biệt không. Chị lo lắng nếu xây sai sẽ bị phạt.”
Quy định pháp luật về vật liệu nổ
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là công nhân xây dựng ở huyện Bù Đốp, tỉnh Bình Phước. Trong quá trình đào móng cho một công trình mới, chúng tôi vô tình phát hiện một số vật liệu trông giống như **vật liệu nổ** cũ. Chúng tôi rất hoang mang không biết phải xử lý thế nào cho đúng luật, liệu có bị coi là tàng trữ trái phép không? Mong được tư vấn ạ.”
Chính sách bảo hiểm thất nghiệp
“Tôi là anh H.V.A, làm công nhân tại một nhà máy sản xuất linh kiện điện tử ở KCN Thăng Long, Hà Nội. Vừa rồi công ty tôi gặp khó khăn, cắt giảm nhân sự và tôi nằm trong diện bị cho thôi việc. Tôi nghe nói có bảo hiểm thất nghiệp nhưng không rõ mình có được hưởng không, và nếu có thì thủ tục thế nào, tôi cần đến đâu để được tư vấn?”
Quy định về Bảo hiểm hưu trí bổ sung
“Chào chuyên gia, tôi là công nhân may ở khu công nghiệp Bình Tân, TP.HCM, năm nay 55 tuổi rồi, sắp đến tuổi nghỉ hưu. Tôi nghe nói có cái bảo hiểm hưu trí bổ sung gì đó ngoài bảo hiểm xã hội bắt buộc. Lương hưu của tôi dự kiến không cao lắm nên tôi muốn tìm hiểu xem cái này có giúp tôi có thêm tiền khi về già không? Công ty tôi có nên tham gia cho chúng tôi không?”
Sự cố kỹ thuật gây mất an toàn, vệ sinh lao động và trách nhiệm liên quan
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là công nhân vận hành máy tại một nhà máy ở Bình Dương. Mấy hôm trước, máy tôi đang vận hành tự nhiên phát ra tiếng kêu lạ rồi dừng đột ngột, suýt nữa thì gây tai nạn cho một đồng nghiệp đứng gần. May mà không ai bị thương, nhưng tôi lo lắng không biết đây có phải là 'sự cố kỹ thuật gây mất an toàn lao động' không và trách nhiệm của công ty, cũng như của tôi, sẽ như thế nào nếu có chuyện xảy ra?”
Bảo hiểm y tế toàn dân: Quy định và ý nghĩa
“Chào luật sư, tôi là chủ một xưởng may nhỏ ở Quận 12, TP.HCM. Gần đây, tôi nghe nói về chính sách **bảo hiểm y tế toàn dân**, nhưng tôi vẫn chưa rõ lắm là tất cả mọi người có bắt buộc phải tham gia không, và xưởng của tôi có phải đóng bảo hiểm y tế cho tất cả công nhân không? Tôi muốn tìm hiểu kỹ để đảm bảo quyền lợi cho người lao động và tuân thủ đúng pháp luật.”
Người khiếu nại trong lĩnh vực lao động
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là công nhân ở một nhà máy tại Bình Dương. Gần đây công ty chúng tôi có thay đổi một số điều khoản hợp đồng khiến nhiều người lao động cảm thấy không công bằng. Chúng tôi muốn cùng nhau đứng ra khiếu nại nhưng không biết liệu một tập thể công nhân có được xem là 'Người khiếu nại' hợp pháp theo quy định của pháp luật không, hay chỉ cá nhân tôi mới có quyền đó?”
Thực hiện dân chủ ở cơ sở
“Chào luật sư, tôi là một công nhân tại khu công nghiệp ở Hà Nội. Gần đây, phường tôi đang có kế hoạch xây dựng một khu chợ mới ngay cạnh khu dân cư, nhưng chúng tôi chưa thấy ai lấy ý kiến của người dân. Tôi muốn hỏi, với tư cách là một công dân và người lao động, tôi có quyền được tham gia đóng góp ý kiến về những vấn đề như vậy ở phường và cả ở công ty tôi đang làm việc không? Tôi nên làm thế nào để thực hiện quyền này?”
Thi hành án phạt trục xuất và nơi lưu trú chờ xuất cảnh
“Tôi là ông Trần Văn A, quốc tịch Lào, làm công nhân tại khu công nghiệp ở Bình Dương. Tôi vừa hoàn thành án phạt tù vì tội gây rối trật tự công cộng. Tòa án đã tuyên thêm hình phạt trục xuất. Tôi không có người thân ở Việt Nam và cũng không có chỗ ở cố định. Tôi rất lo lắng không biết trong thời gian chờ về nước, tôi sẽ phải ở đâu và ai sẽ quản lý tôi. Liệu tôi có bị giam giữ tiếp không?”
Dịch vụ dân số và quyền tiếp cận
“Chị H.T.L ở quận Hai Bà Trưng, Hà Nội, là công nhân may, đang mang thai lần 2. Chị muốn tìm hiểu về các dịch vụ tư vấn kế hoạch hóa gia đình và chăm sóc sức khỏe sinh sản sau sinh nhưng khi đến trung tâm y tế phường thì được thông báo là chỉ ưu tiên người có hộ khẩu tại phường. Chị thắc mắc liệu mình có bị phân biệt đối xử không và có quyền được tiếp cận các dịch vụ này không?”
Đào tạo chính quy theo quy định pháp luật lao động
“Chào chuyên gia, tôi là chị Lan, công nhân ở một nhà máy tại Khu công nghiệp Sóng Thần, Bình Dương. Công ty tôi có tổ chức các khóa đào tạo nâng cao tay nghề cho công nhân ngay tại xưởng, trong giờ làm việc. Tôi nghe nói nếu có bằng cấp 'đào tạo chính quy' thì sẽ được ưu tiên xem xét tăng lương hoặc thăng chức. Tôi không rõ khóa đào tạo mà công ty tôi đang tổ chức có được xem là đào tạo chính quy theo quy định pháp luật không, vì tôi muốn biết để có cơ sở đề xuất với công ty.”
Thân nhân trong Luật Bảo hiểm xã hội
“Tôi là công nhân ở Khu công nghiệp Sóng Thần, Bình Dương. Bố tôi mới mất, ông ấy không có lương hưu nhưng tôi vẫn chu cấp hàng tháng. Tôi muốn hỏi liệu bố tôi có được coi là **thân nhân** để tôi làm thủ tục hưởng trợ cấp mai táng hay tử tuất theo Luật Bảo hiểm xã hội không? Tôi nghe nói có quy định về người đang có nghĩa vụ nuôi dưỡng nhưng không rõ lắm.”
Quy định về chấm dứt biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh
“Chào luật sư, tôi là anh N.V.T, ở TP. Hồ Chí Minh. Em trai tôi trước đây là công nhân, không may mắc bệnh tâm thần và đã có hành vi gây nguy hiểm cho xã hội. Tòa án đã ra quyết định buộc em tôi phải đi chữa bệnh bắt buộc. Gia đình chúng tôi rất lo lắng và muốn biết, khi nào thì em tôi có thể được về nhà và thủ tục để chấm dứt việc chữa bệnh bắt buộc này là như thế nào ạ?”
Quy định pháp luật về giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh
“Chào luật sư, tôi là vợ chồng trẻ ở Huyện Bình Chánh, TP.HCM, làm công nhân. Chúng tôi đã có một bé gái và đang mong muốn có thêm con. Tuy nhiên, gia đình chồng tôi rất mong có cháu trai, điều này khiến chúng tôi áp lực và lo lắng về việc liệu có được phép tìm hiểu giới tính thai nhi hay không. Tôi nghe nói có quy định về mất cân bằng giới tính khi sinh, vậy pháp luật có cấm việc này không?”
Các bên tranh chấp trong hòa giải lao động cá nhân
“Chào luật sư, tôi là công nhân ở một nhà máy giày tại Bình Dương. Tôi vừa bị công ty sa thải mà không có lý do rõ ràng. Tôi muốn khiếu nại nhưng không biết mình cần làm gì, và ai sẽ là 'các bên tranh chấp' trong trường hợp này? Tôi có cần phải tự mình đi hòa giải không?”
Mức lương tối thiểu chung và quyền lợi người lao động
“Chào luật sư, tôi là công nhân ở một nhà máy giày da tại Thuận An, Bình Dương. Lương cơ bản của tôi hiện chỉ có 3.5 triệu đồng/tháng. Tôi nghe nói Chính phủ có quy định về mức lương tối thiểu chung nhưng không rõ mức hiện tại là bao nhiêu và công ty tôi trả như vậy có đúng luật không. Tôi lo lắng quá.”
Phạm vi 'Cơ sở' đối với doanh nghiệp trong Luật Thực hiện dân chủ
“Tôi là chủ một xưởng sản xuất đồ gỗ nhỏ ở xã An Phước, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai, có khoảng 20 công nhân. Gần đây tôi nghe nói về Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở. Tôi không rõ xưởng của tôi có được coi là 'cơ sở' theo luật này không và nếu có thì tôi phải làm gì để thực hiện dân chủ cho công nhân?”
Quyền tự quyết trong Kế hoạch hóa gia đình
“Chào luật sư, em là công nhân ở Hà Nam. Vợ chồng em mới cưới được 2 năm và có một bé gái. Vừa rồi, cán bộ y tế xã có đến vận động vợ chồng em nên sinh thêm con trai để 'có nếp có tẻ', còn dọa nếu không sinh thì sẽ khó khăn trong việc làm giấy tờ sau này. Em thấy lo lắng quá, không biết vợ chồng em có quyền tự quyết định số con không ạ, hay phải nghe theo xã?”
Kế hoạch hóa gia đình và quyền tự quyết
“Chào luật sư, vợ chồng tôi mới cưới được 2 năm, đang ở Huyện Bình Chánh, TP.HCM. Cả hai đều làm công nhân. Bố mẹ chồng tôi cứ giục mãi chuyện sinh con, muốn có cháu bế sớm. Chúng tôi thì muốn đợi thêm 2-3 năm nữa để ổn định tài chính hơn, nhưng không biết có được quyền tự quyết định không hay phải nghe lời gia đình. Luật pháp có quy định gì về chuyện này không ạ?”