Trách nhiệm của doanh nghiệp và công dân trong Chiến tranh nhân dân
“Chào luật sư, tôi là chủ một xưởng cơ khí nhỏ ở quận Ngô Quyền, Hải Phòng. Gần đây nghe nói nhiều về tình hình biển Đông, rồi cả khái niệm 'Chiến tranh nhân dân'. Tôi lo không biết nếu có chuyện gì xảy ra thì xưởng của tôi, rồi cả mấy chục anh em công nhân sẽ phải làm gì, có bị huy động hết không? Liệu nhà nước có kế hoạch gì cho các doanh nghiệp nhỏ như chúng tôi không?”
Trả lời
1. Hiểu đúng về Chiến tranh nhân dân và vai trò toàn dân
Khái niệm Chiến tranh nhân dân mà anh K. đề cập là một đường lối quốc phòng đặc trưng của Việt Nam, được định nghĩa là cuộc chiến tranh toàn dân, toàn diện, lấy lực lượng vũ trang nhân dân làm nòng cốt. Mục tiêu cao nhất là bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, cũng như bảo vệ Nhân dân, Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa. Điều này có nghĩa là khi cần thiết, sức mạnh tổng hợp của cả dân tộc và toàn bộ hệ thống chính trị sẽ được huy động để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, trong đó lực lượng vũ trang nhân dân (Quân đội nhân dân, Công an nhân dân, Dân quân tự vệ) đóng vai trò nòng cốt
[1].2. Nghĩa vụ của công dân và doanh nghiệp trong quốc phòng
Với tinh thần toàn dân, toàn diện, mỗi công dân và tổ chức đều có vai trò và trách nhiệm trong công cuộc quốc phòng. Đối với công dân, bảo vệ Tổ quốc là nghĩa vụ thiêng liêng và quyền cao quý. Công dân có nghĩa vụ thực hiện nghĩa vụ quân sự, tham gia Dân quân tự vệ, và xây dựng nền quốc phòng toàn dân theo quy định của pháp luật
[2].Đối với các doanh nghiệp như xưởng cơ khí của anh K., vai trò không chỉ dừng lại ở việc đóng góp kinh tế mà còn có thể tham gia vào động viên công nghiệp. Nhà nước có các kế hoạch về động viên công nghiệp được xây dựng từ thời bình, nhằm chuẩn bị sẵn sàng cho việc huy động các nguồn lực sản xuất khi có lệnh động viên cục bộ hoặc tổng động viên, hoặc trong tình trạng chiến tranh. Kế hoạch này dựa trên đường lối xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận chiến tranh nhân dân, và dự báo nhu cầu về vũ khí, trang bị kỹ thuật, vật tư phục vụ quốc phòng
[3]. Điều này có nghĩa là xưởng của anh có thể nằm trong diện được xem xét để huy động sản xuất phục vụ quốc phòng nếu đáp ứng các tiêu chí và nằm trong kế hoạch.3. Chính sách và sự chuẩn bị của Nhà nước
Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam luôn củng cố, tăng cường nền quốc phòng toàn dân, sức mạnh quân sự để bảo vệ vững chắc Tổ quốc và góp phần bảo vệ hòa bình. Chính sách quốc phòng của Nhà nước là hòa bình, tự vệ, sử dụng các biện pháp chính đáng để phòng ngừa, ngăn chặn, đẩy lùi, đánh bại mọi âm mưu và hành vi xâm lược
[4]. Do đó, việc chuẩn bị cho Chiến tranh nhân dân không phải là để gây chiến mà là để bảo vệ đất nước một cách chủ động và hiệu quả nhất. Các kế hoạch huy động nguồn lực, bao gồm cả doanh nghiệp, đều được tính toán kỹ lưỡng để đảm bảo sự ổn định và hiệu quả cao nhất khi cần thiết.[1]: Khoản 2, Điều 3, Luật Quốc phòng sửa đổi 2025 (VBHN) (82/VBHN-VPQH) [2]: Khoản 2, Điều 5, Luật Quốc phòng sửa đổi 2025 (VBHN) (82/VBHN-VPQH) [3]: Khoản 2, Điều 48, Luật Công nghiệp quốc phòng, an ninh và động viên công nghiệp 2024 (38/2024/QH15) [4]: Khoản 1, 2, Điều 4, Luật Quốc phòng sửa đổi 2025 (VBHN) (82/VBHN-VPQH)