Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Chính sách và nguyên tắc về việc làm
“Chị Hương ở huyện An Dương, Hải Phòng, vừa tốt nghiệp cao đẳng nghề và đang tìm việc làm tại các khu công nghiệp. Chị thắc mắc liệu có chính sách gì hỗ trợ người lao động mới như chị để dễ dàng tìm được việc làm ổn định không, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường đang khó khăn như hiện nay. Chị cũng lo lắng về quyền lợi của mình khi làm việc.”
Xác định tư cách người lao động và quyền lợi liên quan
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là M. ở quận Tân Bình, TP.HCM. Tôi mới 16 tuổi và đang làm việc bán thời gian cho một cửa hàng tiện lợi. Tôi làm theo ca, được trả lương theo giờ, nhưng không có hợp đồng lao động chính thức. Chủ cửa hàng bảo tôi còn nhỏ nên không cần hợp đồng hay bảo hiểm gì cả. Tôi băn khoăn không biết mình có được coi là người lao động hợp pháp để hưởng các quyền lợi như bảo hiểm không ạ?”
Quan trắc môi trường lao động và trách nhiệm của doanh nghiệp
“Chị Hạnh, chủ một xưởng may nhỏ ở Quận 12, TP.HCM, đang lo lắng về sức khỏe của công nhân do tiếng ồn và bụi vải. Chị nghe nói phải "quan trắc môi trường lao động" nhưng không rõ là gì, có bắt buộc không và cần làm những gì để đảm bảo an toàn cho người lao động.”
Quy định pháp luật về Dịch vụ việc làm
“Tôi tên là M.T.H, ở Quận 1, TP.HCM. Tôi đang muốn mở một trung tâm giới thiệu việc làm cho người lao động phổ thông, nhưng không rõ cần những điều kiện gì và liệu có phải xin giấy phép gì không. Tôi lo lắng nếu làm sai thì có bị phạt không.”
Người lao động theo Bộ luật Lao động
“Chào luật sư, em là H.T.L, đang làm nhân viên bán hàng cho một cửa hàng thời trang nhỏ ở Quận 1, TP. Hồ Chí Minh. Em làm việc từ 8h sáng đến 6h tối mỗi ngày, được trả lương cố định 7 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, chủ cửa hàng nói em là 'cộng tác viên' nên không ký hợp đồng lao động, cũng không đóng bảo hiểm xã hội. Em muốn hỏi, với công việc và cách thức làm việc như vậy, em có được coi là **người lao động** theo quy định của pháp luật không ạ? Em có quyền lợi gì không?”
Xử phạt vi phạm cập nhật dữ liệu người lao động xuất khẩu
“Chào luật sư, công ty em chuyên đưa người lao động đi Hàn Quốc theo hợp đồng. Vừa rồi bên em có một số trường hợp quên không cập nhật thông tin của người lao động vào cái hệ thống cơ sở dữ liệu chung mà Bộ LĐTBXH yêu cầu. Giờ có đoàn kiểm tra xuống thì không biết công ty em có bị phạt gì không ạ? Mức phạt có cao không và có cách nào khắc phục không? Em ở Hà Nội.”
Người khiếu nại trong lĩnh vực lao động
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là công nhân ở một nhà máy tại Bình Dương. Gần đây công ty chúng tôi có thay đổi một số điều khoản hợp đồng khiến nhiều người lao động cảm thấy không công bằng. Chúng tôi muốn cùng nhau đứng ra khiếu nại nhưng không biết liệu một tập thể công nhân có được xem là 'Người khiếu nại' hợp pháp theo quy định của pháp luật không, hay chỉ cá nhân tôi mới có quyền đó?”
Thực hiện dân chủ ở cơ sở
“Chào luật sư, tôi là một công nhân tại khu công nghiệp ở Hà Nội. Gần đây, phường tôi đang có kế hoạch xây dựng một khu chợ mới ngay cạnh khu dân cư, nhưng chúng tôi chưa thấy ai lấy ý kiến của người dân. Tôi muốn hỏi, với tư cách là một công dân và người lao động, tôi có quyền được tham gia đóng góp ý kiến về những vấn đề như vậy ở phường và cả ở công ty tôi đang làm việc không? Tôi nên làm thế nào để thực hiện quyền này?”
Tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia và vai trò trong phát triển sự nghiệp
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là một thợ cơ khí lành nghề ở Quận 7, TP.HCM. Tôi đã có kinh nghiệm làm việc 5 năm nhưng chưa có bằng cấp chính quy. Gần đây, công ty tôi có nói về việc cần người lao động đạt tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia để có thể nhận các dự án lớn hơn. Tôi không rõ tiêu chuẩn này là gì và làm sao để tôi có thể đạt được để phát triển sự nghiệp của mình? Liệu có cần phải đi học lại từ đầu không?”
Giải quyết tranh chấp về quyền công đoàn
“Chào luật sư, tôi là công nhân tại một nhà máy giày ở Thuận An, Bình Dương. Tôi là thành viên ban chấp hành công đoàn cơ sở. Gần đây, công ty chúng tôi có một số chính sách mới mà theo tôi là vi phạm quyền lợi của người lao động và công đoàn, nhưng khi tôi đại diện công đoàn lên tiếng thì bị lãnh đạo gây khó dễ, thậm chí đe dọa cắt giảm phúc lợi cá nhân. Tôi muốn hỏi, nếu công ty tiếp tục gây khó khăn và không hợp tác, tranh chấp này sẽ được giải quyết như thế nào và tôi cần làm gì để bảo vệ quyền công đoàn của mình?”
Tranh chấp quyền công đoàn
“Chào luật sư, tôi là công nhân ở một nhà máy may mặc tại khu công nghiệp ở Bình Dương. Gần đây, công đoàn cơ sở của chúng tôi muốn tổ chức một số hoạt động để bảo vệ quyền lợi người lao động nhưng ban giám đốc lại gây khó dễ, thậm chí còn đe dọa những thành viên tích cực. Chúng tôi không biết phải làm sao để giải quyết những tranh chấp về quyền công đoàn này một cách hợp pháp.”
Cưỡng bức lao động và quyền lợi của người lao động
“Chào luật sư, tôi là công nhân tại một xưởng may ở TP. Thuận An, Bình Dương. Gần đây, do áp lực đơn hàng, chủ xưởng liên tục yêu cầu chúng tôi làm việc 14-16 tiếng mỗi ngày, không cho nghỉ phép, và dọa sẽ trừ lương nặng nếu không tuân thủ. Tôi cảm thấy mình đang bị ép buộc làm việc quá sức và muốn tìm cách chấm dứt hợp đồng. Liệu tôi có thể đơn phương nghỉ việc mà không cần báo trước không, và tôi có quyền lợi gì không ạ?”
Đào tạo nghề nghiệp theo quy định pháp luật
“Chào chuyên gia, tôi là chủ một xưởng may nhỏ ở Quận Bình Thạnh, TP.HCM. Xưởng tôi đang cần tuyển thêm một số bạn trẻ mới ra trường nhưng chưa có kinh nghiệm. Tôi muốn tổ chức đào tạo nghề cho các bạn ngay tại xưởng nhưng không rõ về các quy định pháp luật liên quan đến việc này, liệu có cần đăng ký gì không và quyền lợi của người lao động trong quá trình đào tạo sẽ như thế nào? Mong chuyên gia tư vấn giúp.”
Cơ sở dữ liệu về người lao động
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là Anh N.V.T, chủ một xưởng may nhỏ ở quận Hải Châu, Đà Nẵng. Gần đây tôi nghe nói về 'cơ sở dữ liệu về người lao động' theo Luật Việc làm mới. Tôi không rõ liệu dữ liệu của nhân viên xưởng tôi có bị đưa vào đó không, và nếu có thì ai sẽ quản lý? Liệu tôi có thể truy cập để tìm kiếm lao động tiềm năng không?”
Dịch vụ quản lý quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện
“Tôi là chủ một doanh nghiệp nhỏ ở Hà Nội, đang tìm hiểu về việc thiết lập một quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện cho nhân viên. Tôi nghe nói có dịch vụ quản lý quỹ này nhưng không rõ nó hoạt động thế nào, có phải bắt buộc không và có lợi ích gì cho doanh nghiệp và người lao động không?”
Quyền lợi của người tham gia việc làm công
“Chào luật sư, tôi là Hùng, 28 tuổi ở huyện Bình Chánh, TP.HCM. Hiện tôi đang tham gia một dự án xây dựng đường nông thôn mới do xã triển khai, có nhận lương hàng tháng. Tôi nghe nói đây là 'việc làm công' nhưng không rõ quyền lợi của mình có được như người lao động bình thường không, hay có được đóng bảo hiểm gì không. Mong luật sư tư vấn giúp.”
Quyền công đoàn của người lao động
“Tôi là anh Hùng, công nhân sản xuất tại một nhà máy may ở Quận 7, TP.HCM. Gần đây, nhiều anh chị em công nhân chúng tôi muốn thành lập một tổ chức công đoàn cơ sở để bảo vệ quyền lợi, nhưng không biết bắt đầu từ đâu và liệu có được phép không. Công ty có vẻ không ủng hộ lắm, chúng tôi lo lắng liệu có bị gây khó dễ khi thực hiện quyền này không?”
Hệ thống cơ sở dữ liệu về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài
“Chào luật sư, công ty em ở Hà Nội chuyên đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Vừa rồi bên em có nhận được thông báo về việc cập nhật thông tin vào cái gọi là 'Hệ thống cơ sở dữ liệu về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng'. Em không rõ hệ thống này là gì và nếu công ty em lỡ quên không cập nhật thì có bị phạt gì không ạ? Mong luật sư tư vấn giúp.”
Xác định Người lao động theo pháp luật Việt Nam
“Chào luật sư, em là sinh viên ở Quận 1, TP.HCM, đang làm thêm phục vụ quán cà phê. Em không có ký hợp đồng chính thức gì, chỉ làm theo giờ thôi. Em muốn hỏi là trường hợp của em có được coi là **người lao động** theo luật không ạ, để nếu có vấn đề gì em còn biết đường mà đòi quyền lợi?”
Hệ thống cơ sở dữ liệu người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là anh Hùng, chủ một doanh nghiệp nhỏ ở Quận 1, TP.HCM chuyên về tư vấn du học và thỉnh thoảng có giới thiệu lao động đi nước ngoài. Gần đây, tôi nghe nói có cái 'Hệ thống cơ sở dữ liệu về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng' gì đó. Tôi muốn biết hệ thống này là gì, có liên quan gì đến trách nhiệm của doanh nghiệp như tôi không, và nếu không cập nhật thông tin thì có bị phạt gì không? Tôi lo lắng vì mình chưa rõ lắm về quy định này.”
Định nghĩa Người lao động và quyền lợi liên quan
“Chào luật sư, tôi tên là Hùng, năm nay tôi 16 tuổi và vừa tốt nghiệp cấp 2. Tôi muốn đi làm để phụ giúp gia đình ở Quận 10, TP.HCM. Tôi nghe nói phải đủ tuổi mới được coi là người lao động hợp pháp. Vậy với tuổi của tôi thì có được coi là **người lao động** không và tôi cần lưu ý gì khi tìm việc ạ?”
Định nghĩa và Quyền lợi của Người lao động
“Chào chuyên gia, tôi là Mai, đang làm việc tại một cửa hàng quần áo nhỏ ở Quận 1, TP.HCM. Tôi được chủ trả lương theo ngày, không có hợp đồng lao động chính thức, nhưng hàng ngày tôi vẫn phải làm theo sự sắp xếp, quản lý của chủ cửa hàng. Tôi không rõ liệu mình có được coi là 'người lao động' theo pháp luật không và liệu có quyền lợi gì không?”
Tranh chấp lao động tập thể về quyền
“Chào luật sư, tôi là đại diện công đoàn tại một nhà máy may ở KCN Bình Dương. Gần đây, công ty chúng tôi và tập thể người lao động đang có bất đồng lớn về cách hiểu một điều khoản trong Thỏa ước lao động tập thể liên quan đến tiền thưởng năng suất. Công ty giải thích một kiểu, còn chúng tôi lại hiểu khác, dẫn đến quyền lợi của người lao động bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Đây có phải là tranh chấp lao động tập thể về quyền không và chúng tôi cần làm gì để giải quyết tình huống này?”
Vai trò của Tổ chức đại diện người sử dụng lao động
“Chào luật sư, tôi là chủ một xưởng may nhỏ ở Hà Đông, Hà Nội. Gần đây xưởng tôi gặp một số vấn đề với người lao động về việc tăng ca và tiền lương, có nguy cơ xảy ra tranh chấp. Tôi nghe nói có tổ chức đại diện cho người lao động, vậy có tổ chức nào đại diện cho người sử dụng lao động như chúng tôi không? Nếu có thì họ có thể giúp gì trong việc giải quyết các tranh chấp này?”