Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Vệ sinh lao động
“Tôi là công nhân ở một nhà máy sản xuất vật liệu xây dựng tại Quận 7, TP.HCM. Gần đây tôi thấy nhiều đồng nghiệp bị ho, khó thở do bụi xi măng. Tôi muốn biết liệu công ty có trách nhiệm gì trong việc đảm bảo vệ sinh lao động để bảo vệ sức khỏe cho chúng tôi không, và nếu không thì chúng tôi có thể làm gì?”
Cưỡng bức lao động và các quy định pháp luật liên quan
“Tôi là công nhân tại một xưởng may ở KCN Tân Bình, TP.HCM. Gần đây, chủ xưởng thường xuyên ép chúng tôi làm thêm giờ, không trả lương tăng ca đầy đủ, và còn đe dọa trừ lương, đuổi việc nếu không làm theo. Có lần, tôi bị giữ lại làm việc đến khuya mà không được về. Tôi muốn biết hành vi này có phải là cưỡng bức lao động không và tôi phải làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?”
Vị trí việc làm và quy trình đánh giá nhà giáo
“Chào chuyên gia, tôi là giáo viên THPT ở Đà Nẵng. Tôi vừa được chuyển công tác sang một trường mới và đảm nhận một vị trí việc làm khác. Giờ trường đang tiến hành đánh giá tôi nhưng tôi không rõ việc đánh giá này có gì khác biệt khi tôi mới thay đổi vị trí việc làm không? Liệu có phải đánh giá lại từ đầu không hay vẫn dựa trên kinh nghiệm cũ? Tôi lo lắng quá.”
Cơ cấu dân số
“Chị Hằng ở Quận 1, TP.HCM đang kinh doanh trường mầm non. Gần đây, chị thấy nhiều gia đình trẻ chuyển đi nơi khác, số lượng trẻ đăng ký học giảm đáng kể. Chị muốn biết 'cơ cấu dân số' được hiểu thế nào trong luật và liệu có chính sách nào của Nhà nước giúp chị dự đoán hoặc thích nghi với những thay đổi về dân số ở địa phương không?”
Thi hành án cải tạo không giam giữ
“Chào luật sư, tôi là một nhân viên văn phòng ở Quận 1, TP.HCM. Vừa rồi tôi bị Tòa án tuyên phạt cải tạo không giam giữ 12 tháng. Tôi rất lo lắng không biết quy trình thi hành án này sẽ diễn ra như thế nào, tôi phải làm gì và có bị ảnh hưởng đến công việc hiện tại không. Mong luật sư tư vấn giúp tôi.”
Hoãn chấp hành quyết định đưa vào trường giáo dưỡng do ốm nặng
“Chị M. ở Hà Nội có con trai 16 tuổi vừa bị quyết định đưa vào trường giáo dưỡng. Nhưng cháu đang ốm rất nặng, phải nằm viện điều trị dài ngày. Chị muốn hỏi liệu có thể xin hoãn cho cháu đi trường giáo dưỡng được không, và cần những giấy tờ gì để chứng minh tình trạng bệnh của cháu?”
Hợp đồng lao động điện tử: Kết nối nền tảng và trao đổi dữ liệu
“Tôi là chị Mai, chủ một doanh nghiệp nhỏ về dịch vụ thiết kế ở Quận 1, TP.HCM. Hiện tại, công ty tôi vẫn dùng hợp đồng lao động giấy. Tôi nghe nói sắp tới có quy định về hợp đồng lao động điện tử và cần phải 'kết nối với Nền tảng hợp đồng lao động điện tử'. Tôi không rõ việc này là gì, công ty tôi có bắt buộc phải làm không và nếu có thì phải chuẩn bị những gì để trao đổi dữ liệu với nền tảng này?”
Định nghĩa Người lao động và quyền lợi liên quan
“Chào luật sư, tôi tên là Hùng, năm nay tôi 16 tuổi và vừa tốt nghiệp cấp 2. Tôi muốn đi làm để phụ giúp gia đình ở Quận 10, TP.HCM. Tôi nghe nói phải đủ tuổi mới được coi là người lao động hợp pháp. Vậy với tuổi của tôi thì có được coi là **người lao động** không và tôi cần lưu ý gì khi tìm việc ạ?”
Cưỡng bức lao động và quyền của nạn nhân
“Em là Hạnh, 22 tuổi, làm giúp việc gia đình ở Quận 7, TP.HCM. Em làm cho một gia đình này được gần 1 năm rồi nhưng chủ nhà giữ hết giấy tờ tùy thân của em, không cho em về quê thăm gia đình dù em xin phép mấy lần. Họ còn bắt em làm việc từ sáng sớm đến tận khuya, không có ngày nghỉ, mà lương thì trả không đúng như thỏa thuận ban đầu. Em cảm thấy rất mệt mỏi và sợ hãi, muốn nghỉ việc nhưng không biết phải làm sao vì họ dọa sẽ không trả lương và báo công an nếu em bỏ đi. Em có bị cưỡng bức lao động không và phải làm gì bây giờ ạ?”
Đào tạo thường xuyên trong pháp luật lao động
“Chào luật sư, tôi là một công nhân may ở Quận Bình Thạnh, TP.HCM. Tôi đã làm việc được hơn 10 năm rồi nhưng muốn học thêm về thiết kế thời trang để nâng cao tay nghề. Vấn đề là tôi có gia đình và công việc full-time nên không thể đi học theo lịch cố định được. Tôi có nghe nói đến 'đào tạo thường xuyên' nhưng không rõ hình thức này có phù hợp với trường hợp của tôi không và có quy định pháp luật nào hỗ trợ không ạ?”
Thành lập Nghiệp đoàn cơ sở
“Chào luật sư, tôi là một họa sĩ tự do ở Hà Nội. Chúng tôi có một nhóm khoảng 20 anh chị em làm nghề vẽ tranh dạo, tranh chân dung ở khu phố cổ. Gần đây, chúng tôi hay bị chèn ép về địa điểm, giá cả, mà không biết kêu ai. Chúng tôi muốn lập một tổ chức để bảo vệ quyền lợi chung, nhưng chúng tôi không phải là nhân viên công ty nào cả. Liệu nhóm chúng tôi có thể thành lập nghiệp đoàn được không?”
Trách nhiệm khi phương tiện bị người vi phạm sử dụng trái phép
“Tôi là Anh Hùng, chủ một cửa hàng vật liệu xây dựng ở Quận 7, TP.HCM. Vừa rồi, tôi có cho người quen mượn chiếc xe tải nhỏ của mình để chở hàng giúp. Sau đó, tôi nhận được thông báo xe của tôi bị phạt vì chở hàng quá tải, nhưng người mượn xe lại nói họ chỉ chở đồ cá nhân. Tôi rất lo lắng không biết mình có phải chịu trách nhiệm gì không khi xe bị người khác sử dụng để vi phạm như vậy.”
Quy định pháp luật liên quan đến đê bao và bảo vệ môi trường
“Gia đình tôi sống ở vùng ven biển huyện Cần Giờ, TP.HCM, có mảnh vườn trồng cây ăn trái được bảo vệ bởi một con đê bao nhỏ. Gần đây, có thông tin dự án xây dựng khu du lịch sinh thái gần đó có thể ảnh hưởng đến con đê này, hoặc có thể cần mở rộng đê để chống sạt lở. Tôi không rõ liệu việc xây dựng, duy tu đê bao có được quy định trong luật nào không, và quyền lợi của người dân như chúng tôi được bảo vệ ra sao khi có các dự án liên quan đến đê bao.”
Cán bộ công đoàn không chuyên trách và quyền lợi
“Chị Hạnh, kế toán trưởng ở một công ty sản xuất tại Quận 7, TP.HCM, đang thắc mắc về quyền lợi của một đồng nghiệp vừa được bầu làm Tổ phó công đoàn kiêm nhiệm. Chị ấy muốn biết liệu người này có được hưởng các chế độ đặc biệt gì không, nhất là khi công việc công đoàn chỉ là kiêm nhiệm.”
Việc làm hợp pháp và nghĩa vụ liên quan
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là một sinh viên ở quận Đống Đa, Hà Nội, hiện đang làm thêm bằng cách dịch thuật và viết nội dung tự do trên mạng. Thu nhập của tôi không ổn định nhưng cũng đủ trang trải cuộc sống. Tôi không biết liệu công việc này có được pháp luật công nhận là 'việc làm' không, và liệu tôi có cần phải đăng ký hay đóng thuế gì không?”
Mã định danh hợp đồng lao động điện tử
“Chào chuyên gia, tôi là anh Hùng, chủ một xưởng may nhỏ ở Quận 7, TP.HCM. Xưởng tôi đang tính chuyển sang dùng hợp đồng lao động điện tử để quản lý nhân sự cho tiện. Tôi có nghe nói về cái 'Mã định danh hợp đồng lao động điện tử' nhưng không rõ nó là gì và có bắt buộc phải có không. Chuyên gia giải thích giúp tôi với, liệu xưởng tôi có cần quan tâm đến cái mã này không?”
Định nghĩa và Quyền lợi của Người lao động
“Chào chuyên gia, tôi là Mai, đang làm việc tại một cửa hàng quần áo nhỏ ở Quận 1, TP.HCM. Tôi được chủ trả lương theo ngày, không có hợp đồng lao động chính thức, nhưng hàng ngày tôi vẫn phải làm theo sự sắp xếp, quản lý của chủ cửa hàng. Tôi không rõ liệu mình có được coi là 'người lao động' theo pháp luật không và liệu có quyền lợi gì không?”
An toàn lao động và trách nhiệm của người sử dụng lao động
“Chào chuyên gia, tôi là công nhân ở một nhà máy sản xuất linh kiện điện tử tại Thuận An, Bình Dương. Tuần trước, tôi suýt bị kẹt tay vào máy dập do máy bị lỗi kỹ thuật, may mà phản ứng kịp. Tôi rất lo lắng về sự an toàn của mình và đồng nghiệp. Công ty có vẻ không quan tâm lắm. Chuyên gia cho tôi hỏi, an toàn lao động là gì và công ty có trách nhiệm gì trong việc đảm bảo an toàn cho chúng tôi không?”
Sự cố kỹ thuật gây mất an toàn, vệ sinh lao động và trách nhiệm pháp lý
“Chào luật sư, tôi là chủ một xưởng cơ khí nhỏ ở Quận 7, TP.HCM. Tuần trước, một máy cắt kim loại cũ của xưởng tôi bị hỏng đột ngột trong lúc hoạt động, làm văng mảnh kim loại suýt trúng một công nhân. May mắn là không ai bị thương nặng, nhưng máy thì hư hỏng nặng. Tôi lo lắng không biết sự việc này có bị coi là 'sự cố kỹ thuật gây mất an toàn, vệ sinh lao động' không và tôi phải làm gì để tránh bị phạt?”
Khái niệm và quy định liên quan đến Công trình xây dựng
“Chào chuyên gia, tôi đang dự định xây dựng một kho chứa hóa chất nhỏ cho xưởng sản xuất sơn của mình ở khu công nghiệp Sóng Thần, Bình Dương. Tôi nghe nói có nhiều loại công trình và mỗi loại lại có quy định khác nhau. Tôi không rõ kho của tôi có được coi là **công trình xây dựng** theo luật không, và liệu có liên quan gì đến các quy định về hóa chất hay đất đai không? Tôi lo lắng về thủ tục pháp lý và khả năng bị thu hồi đất nếu làm sai.”
Tranh chấp lao động tập thể về quyền
“Chào luật sư, tôi là đại diện công đoàn tại một nhà máy may ở KCN Bình Dương. Gần đây, công ty chúng tôi và tập thể người lao động đang có bất đồng lớn về cách hiểu một điều khoản trong Thỏa ước lao động tập thể liên quan đến tiền thưởng năng suất. Công ty giải thích một kiểu, còn chúng tôi lại hiểu khác, dẫn đến quyền lợi của người lao động bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Đây có phải là tranh chấp lao động tập thể về quyền không và chúng tôi cần làm gì để giải quyết tình huống này?”
Điều kiện nhập khẩu tàu cá
“Tôi là anh Hùng, ở Quảng Ngãi, đang làm nghề đánh bắt hải sản. Tôi nghe nói muốn nhập khẩu tàu cá cũ từ nước ngoài phải có công suất máy nhất định. Tôi đang định mua một chiếc tàu cũ từ nước ngoài về, công suất máy chính của nó chỉ khoảng 350 CV. Vậy không biết chiếc tàu này có được phép nhập khẩu vào Việt Nam không, và tôi cần tìm hiểu thông tin này ở đâu?”
Tuổi nghỉ hưu và chế độ nghỉ hưu trước tuổi
“Chị Lan, 55 tuổi, làm công nhân may ở KCN Biên Hòa, Đồng Nai, đang muốn tìm hiểu về tuổi nghỉ hưu của mình. Chị nghe nói có thể nghỉ hưu sớm hơn nhưng không rõ điều kiện thế nào, và công ty chị có chương trình hưu trí tự nguyện thì có liên quan gì không. Chị muốn biết mình cần chuẩn bị những gì để có thể nghỉ hưu sớm.”
Người hành nghề toàn thời gian trong lực lượng vũ trang nhân dân
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là bác sĩ Hùng, đang công tác tại một bệnh viện quân đội ở Hà Nội. Tôi mới được cấp giấy phép hành nghề và nghe nói có quy định về 'người hành nghề toàn thời gian'. Tôi không rõ khái niệm này áp dụng cho tôi thế nào, đặc biệt là về thời gian làm việc và việc đăng ký hành nghề tại bệnh viện quân đội của tôi. Liệu có gì khác biệt so với các bệnh viện dân sự không?”