Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Hoạt động Báo chí tại Việt Nam: Quy định và Phạm vi
“Tôi là chủ một cửa hàng bán đồ lưu niệm ở phố cổ Hà Nội. Gần đây, tôi có lập một trang web nhỏ và thường xuyên đăng tải các bài viết về lịch sử khu phố, những câu chuyện về các làng nghề truyền thống và đôi khi là tin tức về các sự kiện văn hóa, ẩm thực diễn ra quanh khu Hoàn Kiếm. Tôi cũng chia sẻ hình ảnh và video do mình tự làm. Có người bạn khuyên tôi nên tìm hiểu về quy định pháp luật liên quan đến 'hoạt động báo chí' vì sợ trang web của tôi có thể bị coi là báo chí và cần giấy phép. Vậy trường hợp của tôi có bị xem là đang thực hiện 'hoạt động báo chí' theo luật không?”
Khu vực cứu nạn, cứu hộ và quyền hạn chỉ huy
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là chủ một tiệm tạp hóa nhỏ ở gần khu vực Cầu Giấy, Hà Nội. Tuần trước, khu phố tôi có xảy ra một vụ cháy nhỏ ở xưởng gỗ bên cạnh, các anh công an phòng cháy chữa cháy đến phong tỏa cả con hẻm. Tôi muốn vào lấy ít giấy tờ quan trọng trong tiệm nhưng không được phép, họ bảo đây là khu vực cứu nạn, cứu hộ. Tôi thắc mắc liệu họ có quyền cấm tuyệt đối như vậy không, và tôi có thể làm gì trong tình huống đó?”
Dịch vụ dân số và các quy định pháp luật liên quan
“Chào Tuvannhanh, tôi là một cán bộ y tế tại Trung tâm Y tế phường Hàng Bạc, Hà Nội. Gần đây, chúng tôi muốn mở rộng các hoạt động truyền thông về kế hoạch hóa gia đình và nâng cao chất lượng dân số cho bà con trong khu phố. Tuy nhiên, tôi không chắc chắn về phạm vi các hoạt động có thể thực hiện và liệu có thể xin ngân sách hỗ trợ từ nhà nước cho những dịch vụ này không. Xin hỏi, dịch vụ dân số bao gồm những gì và làm sao để chúng tôi có thể triển khai hiệu quả?”
Dự án cải tạo chỉnh trang khu đô thị: Quy định và thẩm quyền
“Tôi là anh Hưng, 40 tuổi, một người dân sống ở Quận 1, TP.HCM. Khu phố tôi đang ở khá cũ kỹ và có thông tin sắp có dự án **cải tạo chỉnh trang khu đô thị**. Gia đình tôi muốn biết nếu nhà mình nằm trong diện này thì thủ tục chấp thuận đầu tư sẽ do ai quyết định và liệu có ảnh hưởng gì đến quyền lợi của chúng tôi không? Tôi làm nghề kinh doanh tự do, rất lo lắng về việc này.”
Hội nghị Đối thoại Nhân dân và Quy mô Dân số
“Chị N.T.H, một cán bộ khu phố tại phường Vĩnh Trung, quận Thanh Khê, Đà Nẵng, đang băn khoăn về cách thức phường tổ chức hội nghị đối thoại với Nhân dân. Chị nhận thấy phường thường chỉ mời đại diện các tổ dân phố tham dự, thay vì toàn bộ người dân, dù khu vực chị sống có mật độ dân số khá cao. Chị muốn được giải đáp liệu việc tổ chức như vậy có phù hợp với quy định pháp luật không, và **quy mô dân số** có vai trò như thế nào trong việc quyết định hình thức đối thoại này.”
Tổ bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở
“Chào luật sư, tôi là anh Hùng, làm tài xế ở quận Bình Thạnh, TP.HCM. Gần đây tôi thấy phường mình có thông báo về việc thành lập các **Tổ bảo vệ an ninh, trật tự** ở khu phố. Tôi không rõ đây là lực lượng gì, có nhiệm vụ ra sao và có quyền hạn gì đối với người dân như chúng tôi không? Liệu có phải là một dạng công an khu vực mới không? Tôi hơi lo lắng về việc này.”
Bảo tồn Kiến trúc Đô thị và Cảnh quan Khu phố cổ
“Chào luật sư, tôi là Chị N.T.H, một người dân sống ở khu phố cổ Hà Nội. Gần đây, có một dự án xây dựng tòa nhà cao tầng ngay cạnh nhà tôi, thiết kế rất hiện đại và không hề ăn nhập với cảnh quan xung quanh. Tôi lo lắng về việc này sẽ phá vỡ **kiến trúc đô thị** truyền thống của khu vực. Liệu có quy định nào để bảo vệ cảnh quan và giữ gìn nét đặc trưng của khu phố cổ không ạ?”
Quy định về khu vực bảo tồn đô thị
“Chào luật sư, tôi là chủ một căn nhà cổ ở khu phố cổ Hà Nội. Gần đây, tôi nghe nói khu vực này sắp được quy hoạch thành khu vực bảo tồn đô thị. Tôi đang định sửa chữa lại nhà cửa để kinh doanh homestay, nhưng không biết liệu việc này có bị ảnh hưởng hay có những quy định gì đặc biệt không?”
Quy định về tệ nạn ma túy và trách nhiệm tố giác
“Chào luật sư, tôi là chủ một tiệm tạp hóa nhỏ ở quận Bình Thạnh, TP.HCM. Gần đây, tôi thấy khu phố mình có một vài nhóm thanh niên hay tụ tập, có vẻ sử dụng chất cấm. Tôi rất lo lắng cho an ninh khu vực và con cái mình. Tôi muốn biết, liệu những hành vi này có phải là tệ nạn ma túy không, và tôi có trách nhiệm gì khi phát hiện ra không?”
Biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành chính cho trẻ em
“Chào luật sư, con trai tôi năm nay 15 tuổi, vừa rồi cháu có lỡ dại tụ tập bạn bè gây mất trật tự công cộng ở khu phố tôi sống tại Quận 3, TP.HCM. Công an phường có mời lên làm việc và nói sẽ có biện pháp xử lý. Tôi nghe nói có biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành chính cho trẻ em, không biết trường hợp của cháu có được áp dụng không và cụ thể là những biện pháp nào? Tôi đang rất lo lắng cho tương lai của cháu.”
Vi phạm hành chính có tổ chức
“Chào Tuvannhanh, tôi là chủ một cửa hàng bán đồ điện tử ở Quận 1, TP.HCM. Gần đây tôi có nghe mấy người bạn kể về một vụ việc mà mấy cửa hàng nhỏ lẻ gần chợ đã cùng nhau nâng giá một số mặt hàng để trục lợi, rồi bị cơ quan quản lý thị trường phạt nặng. Họ bảo đây là 'vi phạm hành chính có tổ chức'. Tôi hơi lo lắng vì cũng có lúc tôi và mấy cửa hàng khác trong khu phố cùng nhau thỏa thuận bán một số sản phẩm giá tương đương để giữ khách. Liệu hành vi của chúng tôi có bị coi là **vi phạm hành chính có tổ chức** không? Nếu bị thì mức phạt có nặng hơn không?”
Xác định năng lực trách nhiệm hành chính
“Chào luật sư, em có người anh họ ở Quận 3, TP.HCM, ảnh bị bệnh tâm thần phân liệt đã lâu, có giấy tờ bệnh viện đầy đủ. Gần đây ảnh có gây rối trật tự công cộng ở khu phố, bị công an lập biên bản. Gia đình em lo lắng không biết ảnh có bị xử phạt hành chính hay phải đi trường giáo dưỡng gì không, vì ảnh đâu có nhận thức được hành vi của mình. Trường hợp của ảnh có được xem là người không có năng lực trách nhiệm hành chính không ạ?”
Khu vực chữa cháy và trách nhiệm liên quan
“Chào luật sư, tôi là chủ một cửa hàng tạp hóa nhỏ ở Quận 1, TP.HCM. Gần đây tôi thấy có vụ cháy ở khu phố bên cạnh, lực lượng chức năng phong tỏa cả đoạn đường. Tôi lo lắng không biết nếu chẳng may có cháy gần cửa hàng của tôi thì cái gọi là 'khu vực chữa cháy' sẽ ảnh hưởng đến việc kinh doanh thế nào? Liệu tôi có phải làm gì không, hay chỉ cần đứng nhìn thôi?”
Cơ cấu dân số và điều chỉnh dân số
“Tôi là Ông T.V.K, tổ trưởng dân phố ở phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội. Gần đây, tôi thấy khu phố mình có nhiều thay đổi lắm, người trẻ đi làm xa, ít về, còn người lớn tuổi thì ngày càng đông. Tình hình này làm tôi lo ngại về việc sắp xếp các dịch vụ công cộng và các hoạt động cộng đồng. Tôi muốn hỏi, 'cơ cấu dân số' được hiểu thế nào và liệu chính quyền có biện pháp nào để điều chỉnh tình trạng này không?”
Khu vực nội đô lịch sử Hà Nội
“Gia đình tôi có căn nhà cũ ở khu phố cổ Hoàn Kiếm, Hà Nội, muốn sửa sang lại cho khang trang hơn. Nghe nói khu vực này là 'khu vực nội đô lịch sử' nên việc sửa chữa rất khó khăn, phải xin phép nhiều. Tôi muốn hỏi liệu có đúng như vậy không và có quy định nào cụ thể về việc cải tạo nhà ở trong khu vực này không ạ?”
Khái niệm Cơ sở trong Luật về lực lượng bảo vệ an ninh, trật tự
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là một người dân sống ở khu phố 5, phường An Lạc, quận Bình Tân, TP. Hồ Chí Minh. Tôi có nghe nói về Luật mới quy định về lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở. Tuy nhiên, tôi hơi băn khoăn không biết khu phố của tôi có được coi là 'cơ sở' theo luật này không, vì khu tôi khá đông đúc và hiện đại, không giống 'thôn' hay 'làng' như tôi vẫn nghĩ. Liệu lực lượng này có hoạt động ở khu phố tôi không?”
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án hành chính
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là chị Lan, chủ một tiệm cà phê ở Quận 1, TP.HCM. Gần đây, Ủy ban nhân dân phường ra quyết định xử phạt hành chính một quán ăn bên cạnh vì gây ô nhiễm tiếng ồn. Tuy nhiên, điều lạ là quyết định này lại yêu cầu cả tiệm cà phê của tôi phải đóng cửa tạm thời để 'ổn định trật tự khu phố', dù tiệm tôi không hề gây ồn ào gì. Tôi muốn hỏi, liệu tôi có thể tham gia vào vụ kiện hành chính của quán ăn kia với tư cách gì để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình không?”
Phòng, chống tác hại của rượu, bia
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là giáo viên ở Quận 1, TP.HCM. Gần đây, tôi rất lo lắng về tình trạng con trai tôi (16 tuổi) và các bạn của cháu có vẻ tò mò về rượu, bia. Tôi cũng thấy nhiều trường hợp người lớn uống rượu say gây mất trật tự ở khu phố. Tôi muốn biết pháp luật quy định thế nào về các tác hại của rượu, bia và Nhà nước có biện pháp gì để phòng chống những điều này, đặc biệt là với trẻ vị thành niên?”
Không gian thực hành di sản văn hóa phi vật thể và trách nhiệm bảo vệ
“Chào luật sư, tôi là chị Hoa ở Hội An, Quảng Nam. Tôi là nghệ nhân làm đèn lồng truyền thống. Gần đây, có một số người đến khu phố cổ của chúng tôi, họ tự ý tổ chức các buổi biểu diễn và dạy làm đèn lồng nhưng lại biến tấu rất nhiều, không đúng với kỹ thuật và ý nghĩa truyền thống. Tôi lo lắng điều này sẽ làm mất đi giá trị gốc của nghề. Liệu có quy định nào bảo vệ 'không gian' thực hành nghề của chúng tôi không?”
Quyền và nghĩa vụ của người sống cô đơn
“Tôi là bà Nguyễn Thị Hoa, 70 tuổi, đang sống độc thân tại khu phố 5, phường Linh Trung, TP Thủ Đức, TP.HCM. Chồng tôi mất đã lâu, con cái không có, anh chị em ruột cũng không còn ai. Tôi nghe nói có khái niệm 'người sống cô đơn' trong pháp luật. Tôi rất lo lắng về việc ai sẽ chăm sóc tôi khi về già yếu, và liệu tài sản của tôi sau này sẽ được giải quyết thế nào khi tôi không có người thân ruột thịt. Mong Tuvannhanh.com tư vấn giúp.”
Khái niệm Cơ sở trong pháp luật Việt Nam
“Chào luật sư, tôi là chủ một cửa hàng tạp hóa nhỏ ở khu phố mới X, quận Y, thành phố Hồ Chí Minh. Khu của tôi mới hình thành nên nhiều khi làm giấy tờ, tôi không rõ khu phố của mình có được xem là một **cơ sở** hành chính như thôn, tổ dân phố hay không. Điều này ảnh hưởng đến việc tham gia các hoạt động cộng đồng và cả một số thủ tục hành chính nữa. Luật sư có thể giải thích rõ hơn về khái niệm này được không ạ?”
Xác định đơn vị hành chính cấp cơ sở
“Chào luật sư, tôi là cán bộ hưu trí ở Hà Nội. Tôi muốn tổ chức một buổi sinh hoạt văn hóa cho người cao tuổi trong 'khu phố' mình đang sống. Tôi nghe nói các hoạt động cộng đồng thường được tổ chức ở cấp 'cơ sở', nhưng không rõ 'khu phố' của tôi có được coi là một 'cơ sở' theo quy định pháp luật để xin hỗ trợ từ địa phương hay không. Mong luật sư tư vấn giúp tôi.”
Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở
“Chị Lan ở phường 10, quận 3, TP.HCM đang là tổ trưởng tổ dân phố. Gần đây, phường có triển khai thành lập một lực lượng mới để hỗ trợ công an phường, gọi là "Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở". Chị muốn hiểu rõ hơn về lực lượng này là gì, vai trò và cách thức hoạt động của họ để chị có thể phối hợp tốt hơn trong công tác giữ gìn an ninh khu phố.”
Hoạt động và Trách nhiệm của Đội Dân phòng trong Phòng cháy chữa cháy
“Chào luật sư, tôi là chủ một cửa hàng tạp hóa ở Quận 1, TP.HCM. Tuần trước, cửa hàng tôi bị chập điện gây cháy nhỏ, may mà đội dân phòng khu phố kịp thời có mặt hỗ trợ dập lửa. Tôi rất biết ơn nhưng giờ tôi thắc mắc không biết họ có quyền hạn gì, lỡ có thiệt hại lớn hơn thì trách nhiệm của họ ra sao? Liệu có quy định nào về việc họ được trang bị hay hoạt động không, và nếu có sự cố thì có cần kiểm toán hay tố tụng gì không?”