Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Mức sinh thay thế và chính sách dân số
“Chào luật sư, tôi là chị L.T.M, sống ở Quận 1, TP.HCM. Tôi kết hôn đã lâu nhưng vẫn chưa có con, một phần vì kinh tế, một phần vì công việc bận rộn. Gần đây, tôi nghe nói nhà nước đang khuyến khích sinh con để đạt "mức sinh thay thế". Tôi muốn hỏi liệu có chính sách hỗ trợ nào cho những cặp vợ chồng như chúng tôi không, và việc duy trì mức sinh này có lợi ích gì cho gia đình tôi không?”
Quy định pháp luật về kết hôn tại Việt Nam
“Tôi là chị H.T.M, 28 tuổi, làm nhân viên văn phòng tại TP. Hồ Chí Minh. Tôi đang có ý định kết hôn với bạn trai là người nước ngoài. Tôi muốn hỏi liệu pháp luật Việt Nam có những quy định hay nguyên tắc cơ bản nào mà tôi cần lưu ý khi kết hôn, đặc biệt là với người nước ngoài, để đảm bảo hôn nhân của chúng tôi được pháp luật công nhận và bảo vệ không?”
Quy định pháp luật về Hôn nhân
“Chào luật sư, em và bạn trai đã sống chung với nhau được 2 năm ở TP. Hồ Chí Minh. Chúng em cũng đã tổ chức đám cưới nhỏ ở quê và cả hai gia đình đều công nhận rồi. Nhưng tụi em chưa đăng ký kết hôn ở phường. Giờ em muốn mua nhà đứng tên chung với bạn trai thì không biết có vấn đề gì không, và pháp luật có công nhận bọn em là vợ chồng hợp pháp không ạ? Em làm nhân viên văn phòng.”
Kế hoạch hóa gia đình
“Chào Tuvannhanh. Vợ chồng tôi mới kết hôn ở thành phố Thủ Đức, TP.HCM. Chúng tôi đang dự định có con nhưng cũng muốn tìm hiểu kỹ về việc **kế hoạch hóa gia đình** để chủ động hơn trong việc sinh con và nuôi dạy con cái. Tôi muốn hỏi là pháp luật có quy định cụ thể nào về việc này không, và liệu các dịch vụ này có được bảo hiểm y tế chi trả không?”
Công nhận con chung và bổ sung thông tin cha trên Giấy khai sinh
“Chị H.T.L ở TP. Hồ Chí Minh là nhân viên văn phòng, năm nay 32 tuổi. Chị và chồng mới đăng ký kết hôn gần đây. Con trai đầu của chị sinh trước khi hai vợ chồng kết hôn. Giờ chị muốn bổ sung tên cha vào Giấy khai sinh của con thì cần làm những gì, và Giấy chứng nhận kết hôn có vai trò thế nào trong trường hợp này?”
Kế hoạch hóa gia đình theo quy định pháp luật
“Chào luật sư, vợ chồng tôi mới kết hôn được 1 năm, chúng tôi đang sống ở quận Hoàng Mai, Hà Nội và làm nhân viên văn phòng. Chúng tôi muốn tìm hiểu về kế hoạch hóa gia đình để chủ động hơn trong việc sinh con, cũng như biết các quyền lợi được hưởng. Đặc biệt, chúng tôi muốn biết có được bảo hiểm y tế chi trả cho các dịch vụ này không ạ?”
Dịch vụ dân số và các hành vi bị nghiêm cấm
“Chào luật sư, tôi ở Hoàn Kiếm, Hà Nội, làm chủ shop quần áo nhỏ. Gần đây, tôi muốn tìm hiểu về các dịch vụ kế hoạch hóa gia đình nhưng có một trung tâm y tế xã phường lại nói tôi phải có giấy đăng ký kết hôn mới được tư vấn, dù tôi đã 30 tuổi rồi. Tôi không biết họ nói vậy có đúng luật không hay là họ đang gây khó dễ cho tôi ạ?”
Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là chị N.T.H, một nhân viên văn phòng ở quận Cầu Giấy, Hà Nội. Tôi vừa chuyển hộ khẩu và kết hôn cách đây 3 tháng, nhưng khi làm thủ tục xin việc mới, bên nhân sự yêu cầu tôi phải có thông tin cập nhật trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Tôi kiểm tra thì thấy thông tin của tôi vẫn chưa được thay đổi. Vậy tôi phải làm thế nào để cập nhật thông tin và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư là gì mà lại quan trọng đến vậy?”
Quyền sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản cho phụ nữ độc thân
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là một phụ nữ độc thân, năm nay 38 tuổi, đang làm việc tại một công ty công nghệ ở Quận 1, TP.HCM. Tôi rất mong muốn có con nhưng chưa tìm được người phù hợp để kết hôn. Gần đây tôi tìm hiểu về phương pháp sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản và nghe nói phụ nữ độc thân cũng có thể thực hiện được. Vậy không biết trường hợp của tôi có đủ điều kiện để thực hiện kỹ thuật này theo quy định pháp luật Việt Nam không?”
Áp dụng tập quán trong hôn nhân và gia đình
“Chị H.T.L ở huyện Mường Lát, Thanh Hóa đây ạ. Chuyện là gia đình em có tục lệ là con gái lớn phải ở nhà chăm sóc bố mẹ già, không được lấy chồng xa. Em năm nay 28 tuổi, có người yêu ở dưới xuôi muốn cưới nhưng bố mẹ em cứ lấy tục lệ ra cấm cản, bảo là "mất mặt với làng". Em không biết tục lệ này có được pháp luật công nhận không, hay em có thể làm gì để được kết hôn ạ?”
Đăng ký kết hôn cho người không quốc tịch tại Việt Nam
“Chào luật sư, tôi là một người không quốc tịch, đã sống ở TP.HCM từ nhỏ và có giấy tờ tạm trú hợp pháp. Hiện tại, tôi đang muốn kết hôn với bạn gái người Việt Nam của tôi nhưng khi đến UBND phường hỏi thủ tục thì họ bảo trường hợp của tôi phức tạp lắm. Tôi không biết mình có được đăng ký kết hôn không và cần những giấy tờ gì. Mong luật sư tư vấn giúp.”
Quyền và nghĩa vụ về sức khỏe sinh sản
“Chị Hằng ở huyện Ba Vì, Hà Nội, là công nhân may, vừa kết hôn được 6 tháng. Chị và chồng đang băn khoăn về việc khi nào nên có con và làm thế nào để đảm bảo sức khỏe tốt nhất cho cả mẹ và bé. Chị nghe nói có nhiều dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản nhưng không biết mình có quyền được tiếp cận những dịch vụ đó không và cần lưu ý gì.”
Vô sinh và các quy định về hỗ trợ sinh sản
“Chị Hằng ở quận Ba Đình, Hà Nội, là một nhân viên văn phòng đã kết hôn được 3 năm. Vợ chồng chị đã cố gắng có con tự nhiên nhưng vẫn chưa thành công. Chị muốn biết liệu trường hợp của mình có được coi là **vô sinh** theo quy định pháp luật để có thể thực hiện các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản hay không.”
Phân biệt đối xử trong lao động
“Chào luật sư, tôi là một chuyên viên nhân sự ở Quận Cầu Giấy, Hà Nội. Tôi vừa kết hôn được vài tháng và đang rất mong muốn được thăng tiến trong công việc. Tuy nhiên, trong buổi phỏng vấn cho vị trí quản lý tuần trước, sếp tôi có hỏi khá nhiều về kế hoạch gia đình và sau đó thông báo tôi không được chọn, dù tôi tự tin mình có đủ năng lực. Liệu đây có phải là hành vi phân biệt đối xử trong lao động không và tôi có thể làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?”
Cơ quan quản lý căn cước công dân và thủ tục liên quan
“Chào luật sư, tôi là chị L.T.M, ở Quận 1, TP.HCM. Tôi vừa kết hôn và muốn đổi thông tin trên căn cước công dân của mình cho phù hợp với tình trạng hôn nhân mới. Tôi không rõ mình cần đến cơ quan nào để làm thủ tục này và quy trình ra sao. Mong luật sư tư vấn giúp tôi.”
Chính sách duy trì mức sinh thay thế và quyền lợi cá nhân
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là chị H.T.L, năm nay 32 tuổi, đang sống ở Quận 1, TP.HCM, làm nhân viên văn phòng. Vợ chồng tôi mới kết hôn và đang tính chuyện sinh con. Gần đây tôi nghe nói nhiều về 'mức sinh thay thế' và các chính sách khuyến khích sinh con. Tôi không rõ liệu chính sách này có ảnh hưởng trực tiếp đến chúng tôi không, và liệu có hỗ trợ gì cho các cặp vợ chồng trẻ muốn sinh con để đạt được 'mức sinh thay thế' mà nhà nước mong muốn không?”
Quyền và trách nhiệm trong Kế hoạch hóa gia đình
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là H.T.L, 28 tuổi, nhân viên văn phòng ở TP.HCM. Tôi vừa kết hôn được 6 tháng. Vợ chồng tôi muốn đợi thêm 2-3 năm nữa mới sinh con để ổn định tài chính và chuẩn bị tốt hơn. Tuy nhiên, gia đình chồng tôi lại muốn có cháu sớm và thường xuyên giục giã, gây áp lực. Tôi muốn biết pháp luật quy định thế nào về quyền tự quyết trong việc sinh con và liệu có sự hỗ trợ nào cho các cặp vợ chồng trẻ như chúng tôi không?”
Giấy tờ thực hiện bảo hiểm xã hội
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là nhân viên văn phòng ở Hà Nội, vừa sinh em bé được 2 tháng. Hiện tại tôi đang chuẩn bị hồ sơ để nộp lên cơ quan bảo hiểm xã hội để hưởng chế độ thai sản. Tôi thấy trong quy định có nhắc đến 'bản sao các giấy tờ dùng để thực hiện bảo hiểm xã hội'. Vậy tôi có cần phải đi công chứng tất cả các loại giấy tờ như giấy khai sinh của con, giấy đăng ký kết hôn, hay chỉ cần bản photo thông thường thôi ạ? Tôi sợ làm sai lại mất thời gian đi lại chỉnh sửa.”
Vai trò của Viên chức lãnh sự trong thủ tục hành chính
“Chào luật sư, tôi là anh Hùng, ở Quận 1, TP.HCM. Tôi đang làm thủ tục kết hôn với bạn gái người nước ngoài và cần hợp pháp hóa lãnh sự một số giấy tờ. Tôi không rõ lắm về vai trò của **viên chức lãnh sự** trong quá trình này và liệu họ có thể giúp tôi những gì. Liệu có văn bản pháp luật nào quy định cụ thể về chức năng của họ không?”
Cưỡng ép kết hôn
“Chào luật sư, tôi là một người làm công nhân ở Bình Dương. Bố mẹ tôi ở quê cứ ép tôi phải cưới một người con trai hàng xóm mà tôi không hề có tình cảm, chỉ vì nhà đó hứa cho tiền xây nhà và trả nợ cho gia đình. Tôi đã có người yêu rồi nhưng bố mẹ dọa từ mặt nếu tôi không nghe theo. Tôi phải làm sao bây giờ ạ?”
Đăng ký dân số và quyền công dân
“Chào chuyên gia, em là nhân viên văn phòng ở quận Thanh Xuân, Hà Nội. Em vừa kết hôn và chuyển về nhà chồng ở quận Đống Đa. Em đang băn khoăn không biết mình có cần phải đi "đăng ký dân số" lại không và việc này có ý nghĩa gì, thông tin của em có được bảo mật không ạ?”
Xác định và thẩm quyền giải quyết vụ việc liên quan đến người không quốc tịch
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là A.T.T, 35 tuổi, làm công nhân ở quận Bình Thạnh, TP.HCM. Tôi kết hôn với một người đàn ông đã sống ở Việt Nam nhiều năm nhưng anh ấy không có giấy tờ quốc tịch nào cả, cả Việt Nam lẫn nước ngoài. Giờ vợ chồng tôi muốn ly hôn nhưng không biết phải làm thủ tục ở đâu, Tòa án có giải quyết được không khi chồng tôi không có quốc tịch?”
Quy định về kết hôn giữa những người có họ trong phạm vi ba đời
“Chị H.T.L là công nhân may ở Bắc Giang, đang có tình cảm sâu sắc với một người anh họ. Hai người rất muốn tiến tới hôn nhân nhưng gia đình hai bên đều lo lắng không biết liệu việc này có vi phạm pháp luật hay phong tục tập quán không, đặc biệt là về mối quan hệ họ hàng. Chị H.T.L muốn biết liệu mình và anh họ có được phép kết hôn hay không và pháp luật quy định thế nào về trường hợp này.”
Cản trở kết hôn, ly hôn theo pháp luật Việt Nam
“Chào Tuvannhanh.com, em là Lan, công nhân ở Bình Dương. Em và người yêu đã tìm hiểu nhau được 3 năm và muốn tiến tới hôn nhân nhưng bố mẹ em kịch liệt phản đối. Bố mẹ nói anh ấy không có nhà lầu, xe hơi thì không xứng đáng, dọa sẽ từ mặt em nếu em cố chấp cưới. Em rất bế tắc và không biết pháp luật có bảo vệ quyền được kết hôn của em không.”