Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Hoạt động Báo chí tại Việt Nam: Quy định và Phạm vi
“Tôi là chủ một cửa hàng bán đồ lưu niệm ở phố cổ Hà Nội. Gần đây, tôi có lập một trang web nhỏ và thường xuyên đăng tải các bài viết về lịch sử khu phố, những câu chuyện về các làng nghề truyền thống và đôi khi là tin tức về các sự kiện văn hóa, ẩm thực diễn ra quanh khu Hoàn Kiếm. Tôi cũng chia sẻ hình ảnh và video do mình tự làm. Có người bạn khuyên tôi nên tìm hiểu về quy định pháp luật liên quan đến 'hoạt động báo chí' vì sợ trang web của tôi có thể bị coi là báo chí và cần giấy phép. Vậy trường hợp của tôi có bị xem là đang thực hiện 'hoạt động báo chí' theo luật không?”
Khu vực cứu nạn, cứu hộ và quyền hạn chỉ huy
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là chủ một tiệm tạp hóa nhỏ ở gần khu vực Cầu Giấy, Hà Nội. Tuần trước, khu phố tôi có xảy ra một vụ cháy nhỏ ở xưởng gỗ bên cạnh, các anh công an phòng cháy chữa cháy đến phong tỏa cả con hẻm. Tôi muốn vào lấy ít giấy tờ quan trọng trong tiệm nhưng không được phép, họ bảo đây là khu vực cứu nạn, cứu hộ. Tôi thắc mắc liệu họ có quyền cấm tuyệt đối như vậy không, và tôi có thể làm gì trong tình huống đó?”
Dịch vụ dân số và các quy định pháp luật liên quan
“Chào Tuvannhanh, tôi là một cán bộ y tế tại Trung tâm Y tế phường Hàng Bạc, Hà Nội. Gần đây, chúng tôi muốn mở rộng các hoạt động truyền thông về kế hoạch hóa gia đình và nâng cao chất lượng dân số cho bà con trong khu phố. Tuy nhiên, tôi không chắc chắn về phạm vi các hoạt động có thể thực hiện và liệu có thể xin ngân sách hỗ trợ từ nhà nước cho những dịch vụ này không. Xin hỏi, dịch vụ dân số bao gồm những gì và làm sao để chúng tôi có thể triển khai hiệu quả?”
Dự án cải tạo chỉnh trang khu đô thị: Quy định và thẩm quyền
“Tôi là anh Hưng, 40 tuổi, một người dân sống ở Quận 1, TP.HCM. Khu phố tôi đang ở khá cũ kỹ và có thông tin sắp có dự án **cải tạo chỉnh trang khu đô thị**. Gia đình tôi muốn biết nếu nhà mình nằm trong diện này thì thủ tục chấp thuận đầu tư sẽ do ai quyết định và liệu có ảnh hưởng gì đến quyền lợi của chúng tôi không? Tôi làm nghề kinh doanh tự do, rất lo lắng về việc này.”
Hội nghị Đối thoại Nhân dân và Quy mô Dân số
“Chị N.T.H, một cán bộ khu phố tại phường Vĩnh Trung, quận Thanh Khê, Đà Nẵng, đang băn khoăn về cách thức phường tổ chức hội nghị đối thoại với Nhân dân. Chị nhận thấy phường thường chỉ mời đại diện các tổ dân phố tham dự, thay vì toàn bộ người dân, dù khu vực chị sống có mật độ dân số khá cao. Chị muốn được giải đáp liệu việc tổ chức như vậy có phù hợp với quy định pháp luật không, và **quy mô dân số** có vai trò như thế nào trong việc quyết định hình thức đối thoại này.”
Quy định về khu vực bảo tồn đô thị
“Chào luật sư, tôi là chủ một căn nhà cổ ở khu phố cổ Hà Nội. Gần đây, tôi nghe nói khu vực này sắp được quy hoạch thành khu vực bảo tồn đô thị. Tôi đang định sửa chữa lại nhà cửa để kinh doanh homestay, nhưng không biết liệu việc này có bị ảnh hưởng hay có những quy định gì đặc biệt không?”
Khu vực chữa cháy và trách nhiệm liên quan
“Chào luật sư, tôi là chủ một cửa hàng tạp hóa nhỏ ở Quận 1, TP.HCM. Gần đây tôi thấy có vụ cháy ở khu phố bên cạnh, lực lượng chức năng phong tỏa cả đoạn đường. Tôi lo lắng không biết nếu chẳng may có cháy gần cửa hàng của tôi thì cái gọi là 'khu vực chữa cháy' sẽ ảnh hưởng đến việc kinh doanh thế nào? Liệu tôi có phải làm gì không, hay chỉ cần đứng nhìn thôi?”
Cơ cấu dân số và điều chỉnh dân số
“Tôi là Ông T.V.K, tổ trưởng dân phố ở phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội. Gần đây, tôi thấy khu phố mình có nhiều thay đổi lắm, người trẻ đi làm xa, ít về, còn người lớn tuổi thì ngày càng đông. Tình hình này làm tôi lo ngại về việc sắp xếp các dịch vụ công cộng và các hoạt động cộng đồng. Tôi muốn hỏi, 'cơ cấu dân số' được hiểu thế nào và liệu chính quyền có biện pháp nào để điều chỉnh tình trạng này không?”
Khái niệm Cơ sở trong Luật về lực lượng bảo vệ an ninh, trật tự
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là một người dân sống ở khu phố 5, phường An Lạc, quận Bình Tân, TP. Hồ Chí Minh. Tôi có nghe nói về Luật mới quy định về lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở. Tuy nhiên, tôi hơi băn khoăn không biết khu phố của tôi có được coi là 'cơ sở' theo luật này không, vì khu tôi khá đông đúc và hiện đại, không giống 'thôn' hay 'làng' như tôi vẫn nghĩ. Liệu lực lượng này có hoạt động ở khu phố tôi không?”
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án hành chính
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là chị Lan, chủ một tiệm cà phê ở Quận 1, TP.HCM. Gần đây, Ủy ban nhân dân phường ra quyết định xử phạt hành chính một quán ăn bên cạnh vì gây ô nhiễm tiếng ồn. Tuy nhiên, điều lạ là quyết định này lại yêu cầu cả tiệm cà phê của tôi phải đóng cửa tạm thời để 'ổn định trật tự khu phố', dù tiệm tôi không hề gây ồn ào gì. Tôi muốn hỏi, liệu tôi có thể tham gia vào vụ kiện hành chính của quán ăn kia với tư cách gì để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình không?”
Phòng, chống tác hại của rượu, bia
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là giáo viên ở Quận 1, TP.HCM. Gần đây, tôi rất lo lắng về tình trạng con trai tôi (16 tuổi) và các bạn của cháu có vẻ tò mò về rượu, bia. Tôi cũng thấy nhiều trường hợp người lớn uống rượu say gây mất trật tự ở khu phố. Tôi muốn biết pháp luật quy định thế nào về các tác hại của rượu, bia và Nhà nước có biện pháp gì để phòng chống những điều này, đặc biệt là với trẻ vị thành niên?”
Không gian thực hành di sản văn hóa phi vật thể và trách nhiệm bảo vệ
“Chào luật sư, tôi là chị Hoa ở Hội An, Quảng Nam. Tôi là nghệ nhân làm đèn lồng truyền thống. Gần đây, có một số người đến khu phố cổ của chúng tôi, họ tự ý tổ chức các buổi biểu diễn và dạy làm đèn lồng nhưng lại biến tấu rất nhiều, không đúng với kỹ thuật và ý nghĩa truyền thống. Tôi lo lắng điều này sẽ làm mất đi giá trị gốc của nghề. Liệu có quy định nào bảo vệ 'không gian' thực hành nghề của chúng tôi không?”
Quyền và nghĩa vụ của người sống cô đơn
“Tôi là bà Nguyễn Thị Hoa, 70 tuổi, đang sống độc thân tại khu phố 5, phường Linh Trung, TP Thủ Đức, TP.HCM. Chồng tôi mất đã lâu, con cái không có, anh chị em ruột cũng không còn ai. Tôi nghe nói có khái niệm 'người sống cô đơn' trong pháp luật. Tôi rất lo lắng về việc ai sẽ chăm sóc tôi khi về già yếu, và liệu tài sản của tôi sau này sẽ được giải quyết thế nào khi tôi không có người thân ruột thịt. Mong Tuvannhanh.com tư vấn giúp.”
Khái niệm Cơ sở trong pháp luật Việt Nam
“Chào luật sư, tôi là chủ một cửa hàng tạp hóa nhỏ ở khu phố mới X, quận Y, thành phố Hồ Chí Minh. Khu của tôi mới hình thành nên nhiều khi làm giấy tờ, tôi không rõ khu phố của mình có được xem là một **cơ sở** hành chính như thôn, tổ dân phố hay không. Điều này ảnh hưởng đến việc tham gia các hoạt động cộng đồng và cả một số thủ tục hành chính nữa. Luật sư có thể giải thích rõ hơn về khái niệm này được không ạ?”
Xác định đơn vị hành chính cấp cơ sở
“Chào luật sư, tôi là cán bộ hưu trí ở Hà Nội. Tôi muốn tổ chức một buổi sinh hoạt văn hóa cho người cao tuổi trong 'khu phố' mình đang sống. Tôi nghe nói các hoạt động cộng đồng thường được tổ chức ở cấp 'cơ sở', nhưng không rõ 'khu phố' của tôi có được coi là một 'cơ sở' theo quy định pháp luật để xin hỗ trợ từ địa phương hay không. Mong luật sư tư vấn giúp tôi.”
Hoạt động và Trách nhiệm của Đội Dân phòng trong Phòng cháy chữa cháy
“Chào luật sư, tôi là chủ một cửa hàng tạp hóa ở Quận 1, TP.HCM. Tuần trước, cửa hàng tôi bị chập điện gây cháy nhỏ, may mà đội dân phòng khu phố kịp thời có mặt hỗ trợ dập lửa. Tôi rất biết ơn nhưng giờ tôi thắc mắc không biết họ có quyền hạn gì, lỡ có thiệt hại lớn hơn thì trách nhiệm của họ ra sao? Liệu có quy định nào về việc họ được trang bị hay hoạt động không, và nếu có sự cố thì có cần kiểm toán hay tố tụng gì không?”
Quân nhân dự bị và quy định về tố cáo hành vi vi phạm
“Chào luật sư, tôi là Chị H.T.L, một người dân ở huyện Củ Chi, TP.HCM. Gần đây, có một người hàng xóm của tôi là quân nhân dự bị nhưng lại thường xuyên gây rối trật tự công cộng, ảnh hưởng đến cuộc sống của khu phố. Mấy lần chúng tôi góp ý thì anh ta không nghe, còn thách thức. Tôi muốn hỏi là tôi có thể tố cáo hành vi này của anh ta không và nếu có thì tôi phải gửi đơn đến đâu? Liệu tôi có bị ảnh hưởng gì không?”
Hoạt động giám sát chuyên đề của Quốc hội và Hội đồng nhân dân
“Chào luật sư, tôi là một người dân ở quận Hoàng Mai, Hà Nội. Gần đây, khu phố tôi có dự án xây dựng một khu dân cư mới và tôi thấy có nhiều vấn đề phát sinh về môi trường, tiếng ồn. Tôi nghe nói có hoạt động giám sát chuyên đề của các cơ quan nhà nước, vậy hoạt động này là gì và liệu có giúp giải quyết những bức xúc của người dân chúng tôi không? Tôi muốn hiểu rõ hơn về quyền lợi của mình trong quá trình này.”
Quy định pháp luật về phương tiện giao thông thô sơ đường bộ
“Chào luật sư, tôi là tài xế xích lô ở khu phố cổ Hà Nội. Gần đây tôi nghe nói có nhiều quy định mới về giao thông, tôi không rõ là chiếc xích lô của tôi có được coi là 'phương tiện giao thông thô sơ đường bộ' không và tôi có phải tuân thủ những quy định gì đặc biệt không? Tôi lo lắng không biết có vi phạm gì mà không hay.”
Dịch vụ dân số
“Tôi là cô Lan, một y tá về hưu ở quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. Tôi muốn mở một trung tâm cộng đồng nhỏ để tư vấn sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình và chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người cao tuổi trong khu phố. Tôi nghe nói có 'dịch vụ dân số' được nhà nước hỗ trợ, vậy không biết mô hình của tôi có thuộc diện này không và cần làm những thủ tục gì để được công nhận hoặc nhận hỗ trợ?”
Thành lập Dân quân tự vệ tại chỗ
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là tổ trưởng tổ dân phố ở quận Bình Thạnh, TP.HCM. Gần đây, khu tôi hay xảy ra trộm vặt, bà con rất lo lắng. Tôi muốn tìm hiểu xem liệu có thể thành lập một đội Dân quân tự vệ tại chỗ để tăng cường an ninh cho khu phố mình không, và nếu được thì thủ tục như thế nào?”
Giám sát quyền trẻ em theo nguyện vọng của trẻ
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là chị H.T.M, làm việc tại một tổ chức cộng đồng ở Quận 1, TP.HCM. Dạo gần đây, tôi thấy ở khu phố mình có một số dự án ảnh hưởng đến trẻ em nhưng các em lại không được hỏi ý kiến. Ví dụ như việc xây dựng sân chơi mới hay thay đổi quy định ở trường học. Tôi muốn hỏi, pháp luật có quy định gì về việc giám sát việc thực hiện quyền trẻ em theo ý kiến, nguyện vọng của trẻ em không, và ai là người có trách nhiệm chính trong việc này để chúng tôi có thể kiến nghị?”
Cán bộ chuyên trách bảo vệ an ninh, trật tự và trách nhiệm công dân
“Tôi là một người dân ở phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội. Gần đây, tôi thấy có cán bộ chuyên trách an ninh trật tự đến khu phố để phổ biến một số quy định và yêu cầu người dân hợp tác trong việc phòng chống tội phạm. Tôi không rõ **cán bộ chuyên trách bảo vệ an ninh, trật tự** là ai và liệu tôi có bắt buộc phải làm theo mọi yêu cầu của họ không?”
Quy định về Đội dân phòng
“Chào luật sư, tôi mới chuyển về khu dân cư ở quận Nam Từ Liêm, Hà Nội. Gần đây tôi thấy có một số người mặc đồng phục đi tuần tra, bảo là 'dân phòng' nhưng tôi không rõ lắm về tổ chức này. Cụ thể thì **đội dân phòng** là gì, họ được thành lập như thế nào và có vai trò gì trong việc đảm bảo an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy ở khu phố tôi không ạ? Tôi là nhân viên văn phòng, cũng muốn tìm hiểu để biết cách phối hợp khi cần.”