Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Mang thai hộ vì mục đích nhân đạo
“Chào luật sư, tôi là Chị Hạnh (38 tuổi, ở Bình Chánh, TP.HCM), làm nhân viên văn phòng. Vợ chồng tôi đã nhiều năm chạy chữa hiếm muộn nhưng không thành công, giờ chúng tôi đang tính đến phương án nhờ người thân mang thai hộ. Tôi muốn hỏi thủ tục cần những giấy tờ gì và liệu có phải xin phép ở đâu không, hay chỉ cần thỏa thuận là được ạ?”
Dịch vụ dân số và quyền tiếp cận
“Chị H.T.L ở quận Hai Bà Trưng, Hà Nội, là công nhân may, đang mang thai lần 2. Chị muốn tìm hiểu về các dịch vụ tư vấn kế hoạch hóa gia đình và chăm sóc sức khỏe sinh sản sau sinh nhưng khi đến trung tâm y tế phường thì được thông báo là chỉ ưu tiên người có hộ khẩu tại phường. Chị thắc mắc liệu mình có bị phân biệt đối xử không và có quyền được tiếp cận các dịch vụ này không?”
Dịch vụ dân số và quyền lợi công dân
“Chào luật sư, em là công nhân may ở Thanh Hóa, năm nay 28 tuổi và đang mang thai bé thứ hai. Em muốn tìm hiểu về các dịch vụ dân số như kế hoạch hóa gia đình hoặc chăm sóc sức khỏe sinh sản sau sinh nhưng không biết có những dịch vụ nào, có được hỗ trợ chi phí không và đăng ký ở đâu. Em thấy nhiều người nói dịch vụ này quan trọng nhưng em lại không rõ lắm.”
Quy định pháp luật về mang thai hộ vì mục đích thương mại
“Chào luật sư, tôi là một người mẹ đơn thân ở huyện Củ Chi, TP.HCM, làm công nhân lương ba cọc ba đồng. Gần đây có người giới thiệu tôi mang thai hộ cho một gia đình khác với số tiền khá lớn để tôi có tiền nuôi con. Tôi nghe nói việc này bị cấm nhưng không rõ cụ thể thế nào, nếu tôi làm thì có bị phạt gì không ạ?”
Phân biệt đối xử trong môi trường lao động
“Chị M. ở quận Gò Vấp, TP.HCM, đang làm nhân viên văn phòng. Chị mới mang thai được 3 tháng nhưng công ty đã có dấu hiệu muốn điều chuyển chị sang vị trí khác với lý do "công việc hiện tại không phù hợp với người sắp làm mẹ" và giảm một số quyền lợi. Chị lo lắng đây là hành vi phân biệt đối xử.”
Phân biệt đối xử trong lao động
“Chào chuyên gia, tôi là Chị Hạnh ở Quận 1, TP.HCM, là nhân viên văn phòng. Tôi đang mang thai tháng thứ 5 và vừa bị công ty thông báo chấm dứt hợp đồng với lý do 'cơ cấu lại nhân sự', dù trước đó tôi luôn hoàn thành tốt công việc. Tôi nghi ngờ mình bị phân biệt đối xử vì mang thai. Chuyên gia cho tôi hỏi liệu công ty có vi phạm pháp luật không và tôi cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?”
Quyền lợi của lao động nữ khi thay đổi nơi làm việc
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là kế toán ở Quận 1, TP. Hồ Chí Minh. Tôi đang mang thai tháng thứ 7 thì công ty thông báo sẽ chuyển tôi sang làm việc ở một chi nhánh mới cách công ty cũ gần 30km, đường đi lại rất khó khăn. Tôi lo lắng việc đi lại xa xôi sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe của tôi và em bé. Công ty có được phép làm vậy không và tôi có quyền từ chối không?”
Quy định pháp luật về mất cân bằng giới tính khi sinh
“Chị M.T.H ở Hà Nội, 28 tuổi, đang mang thai con đầu lòng. Gia đình chồng chị rất mong có cháu trai để nối dõi, nên có gợi ý chị đi siêu âm sớm để biết giới tính. Chị lo lắng việc này có thể vi phạm pháp luật hoặc gây ra những hệ lụy không tốt. Chị muốn biết pháp luật quy định thế nào về vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh và liệu việc tìm cách biết giới tính thai nhi có liên quan gì không.”
Đối tượng dễ bị tổn thương trong phòng, chống thiên tai
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là N.T.H, hiện đang mang thai và sống ở một vùng nông thôn thuộc tỉnh Hà Tĩnh. Mấy hôm nay mưa lớn liên tục, nước sông dâng cao, tôi lo lắng lắm. Nhà tôi còn có mẹ già yếu nữa. Nếu chẳng may có lũ lụt thì gia đình tôi có được ưu tiên hỗ trợ gì không? Tôi nghe nói có khái niệm 'đối tượng dễ bị tổn thương' nhưng không rõ gia đình tôi có thuộc diện đó không?”
Phân biệt đối xử trong việc làm và quyền lợi người lao động
“Chào luật sư, tôi là chị Hằng, làm nhân viên văn phòng ở Quận 3, TP.HCM. Tôi vừa nộp hồ sơ xin việc vào một công ty lớn nhưng bị từ chối thẳng thừng chỉ vì tôi đang mang thai ở tháng thứ 5. Họ nói công ty không tuyển người đang có thai vì sợ ảnh hưởng đến công việc và phải nghỉ thai sản sớm. Tôi thấy rất bức xúc, không biết công ty làm vậy có đúng luật không và tôi có thể làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?”
Mất cân bằng giới tính khi sinh và chính sách pháp luật
“Chị H.T.L ở quận Ba Đình, Hà Nội, là một giáo viên mầm non. Chị đang mang thai đứa con đầu lòng và gần đây nghe nhiều về tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh ở Việt Nam. Chị lo lắng không biết pháp luật có quy định gì để giải quyết vấn đề này và liệu có ảnh hưởng đến tương lai của con chị không.”
Bị sa thải không lý do
“Tôi đang mang thai tháng thứ 7 thì công ty thông báo chấm dứt HĐLĐ với lý do "thay đổi cơ cấu". Tôi cảm thấy bị chèn ép vì không hề có thông báo trước hay thỏa thuận gì. Tôi có quyền đòi bồi thường không?”