Người làm công tác xã hội trong tư pháp người chưa thành niên
“Chào luật sư, con trai tôi năm nay 15 tuổi, vừa bị bắt quả tang trộm cắp vặt ở siêu thị trên địa bàn quận Gò Vấp. Khi làm việc với cơ quan công an, họ có nhắc đến việc sẽ có người làm công tác xã hội hỗ trợ cho cháu trong quá trình giải quyết vụ việc. Tôi không rõ những người này là ai và họ sẽ giúp đỡ con tôi như thế nào. Con tôi có được đảm bảo lợi ích tốt nhất không, và vai trò của người này có quan trọng không ạ?”
Trả lời
Vai trò của Người làm công tác xã hội trong hoạt động tư pháp người chưa thành niên
Người làm công tác xã hội trong hoạt động tư pháp người chưa thành niên là một khái niệm rộng, bao gồm nhiều đối tượng khác nhau như công chức, viên chức, người lao động chuyên trách về công tác xã hội, người làm công tác bảo vệ trẻ em cấp xã, công chức văn hóa - xã hội cấp xã và những người khác được pháp luật quy định
[1]. Họ đóng vai trò thiết yếu trong việc hỗ trợ người chưa thành niên vi phạm pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của các em trong suốt quá trình từ khi phát sinh vụ việc đến khi tái hòa nhập cộng đồng.Luật 59/2025/QH15 quy định cụ thể về việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, giải quyết vụ án hình sự, xử lý chuyển hướng, thi hành án phạt tù và tái hòa nhập cộng đồng đối với người chưa thành niên
[2]. Trong khuôn khổ này, người làm công tác xã hội có nhiệm vụ hỗ trợ, tư vấn, đánh giá nhân thân, hoàn cảnh gia đình, môi trường sống của người chưa thành niên, từ đó đưa ra những đề xuất về các biện pháp xử lý phù hợp, ưu tiên tính giáo dục và phòng ngừa.Đảm bảo lợi ích tốt nhất và các hỗ trợ cụ thể
Mục tiêu hàng đầu của pháp luật khi giải quyết các vụ việc liên quan đến người chưa thành niên là bảo đảm lợi ích tốt nhất của các em. Điều này có nghĩa là khi xem xét một vụ án, mọi quyết định phải hướng tới việc giúp đỡ người chưa thành niên sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh và trở thành công dân có ích cho xã hội
[3]. Người làm công tác xã hội sẽ là người trực tiếp kết nối giữa hệ thống pháp luật với gia đình, nhà trường và cộng đồng để đạt được mục tiêu này. Họ giúp người chưa thành niên hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, đồng thời hỗ trợ gia đình tiếp cận các nguồn lực cần thiết.Các hoạt động hỗ trợ cụ thể có thể bao gồm việc tham gia vào các thủ tục tố tụng thân thiện, tổ chức thi hành các biện pháp xử lý chuyển hướng tại cộng đồng, hoặc góp phần vào việc cải thiện điều kiện cơ sở vật chất, chế độ sinh hoạt, học tập tại trường giáo dưỡng
[4]. Các hoạt động này đều nhằm mục đích giáo dục, phòng ngừa và hạn chế tối đa các tác động tiêu cực của quá trình tố tụng hình sự đối với sự phát triển của người chưa thành niên. Do đó, vai trò của người làm công tác xã hội là rất quan trọng để đảm bảo con trai chị sẽ được hưởng những quyền lợi và sự hỗ trợ cần thiết theo quy định của pháp luật.