Nâng cao chất lượng dân số
“Chào chuyên gia, tôi là cán bộ Hội Phụ nữ ở một xã vùng cao thuộc tỉnh Hà Giang. Gần đây, tôi thấy địa phương mình còn nhiều khó khăn về y tế, giáo dục, bà con chưa được tiếp cận đầy đủ các dịch vụ cần thiết, ảnh hưởng đến sức khỏe và kiến thức. Tôi nghe nói về mục tiêu 'nâng cao chất lượng dân số' của Nhà nước. Vậy chuyên gia cho tôi hỏi, chính sách pháp luật hiện hành quy định thế nào về việc nâng cao chất lượng dân số, và vai trò của Nhà nước, cộng đồng trong việc này là gì để tôi có thể tư vấn lại cho bà con và đề xuất lên cấp trên?”
Trả lời
Khái niệm và mục tiêu nâng cao chất lượng dân số
Chất lượng dân số được hiểu là sự phản ánh các đặc trưng về thể chất, trí tuệ và tinh thần của dân số. Mục tiêu nâng cao chất lượng dân số là một trong những nội dung quan trọng trong công tác dân số của Nhà nước, nhằm hướng tới sự phát triển bền vững của đất nước
[1].Theo quy định pháp luật, Nhà nước có chính sách cụ thể để nâng cao chất lượng dân số về thể chất, trí tuệ và tinh thần. Điều này được thực hiện thông qua nhiều biện pháp, bao gồm duy trì mức sinh thay thế, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, thích ứng với già hóa dân số, và đặc biệt là các chính sách hỗ trợ cặp vợ chồng, cá nhân sinh con, nuôi con thông qua các chính sách lao động, việc làm, tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, giáo dục, chăm sóc sức khỏe, nhà ở và các chính sách khác
[3].Vai trò của Nhà nước và trách nhiệm của cộng đồng
Chính sách dân số và phát triển được xác định là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của mỗi cá nhân, gia đình, doanh nghiệp, tổ chức và toàn xã hội. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò chủ đạo và có trách nhiệm huy động xã hội cùng thực hiện chính sách dân số
[3].Các nguyên tắc cơ bản trong việc thực hiện công tác dân số bao gồm việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân, đồng thời bảo đảm sự chủ động, tự nguyện, bình đẳng và đề cao trách nhiệm của mỗi cá nhân, cặp vợ chồng, gia đình. Điều này nhấn mạnh rằng việc nâng cao chất lượng dân số không chỉ là nhiệm vụ của riêng Nhà nước mà còn cần sự chung tay của toàn xã hội, từ cấp chính quyền địa phương đến từng người dân
[2].Lồng ghép yếu tố dân số vào phát triển bền vững
Để đạt được mục tiêu nâng cao chất lượng dân số, một nguyên tắc quan trọng là phải lồng ghép các yếu tố dân số vào quá trình xây dựng và triển khai thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, đề án, dự án phát triển kinh tế - xã hội. Việc này cần được thực hiện ở mọi cấp độ, từ cả nước, từng khu vực, từng vùng, từng ngành, từng địa phương và từng tổ chức
[2].Đối với địa phương như xã của chị, việc lồng ghép này có thể thể hiện qua việc xây dựng các chương trình y tế cộng đồng, giáo dục mầm non, phổ cập kiến thức về chăm sóc sức khỏe sinh sản, dinh dưỡng cho bà mẹ và trẻ em, cũng như các hoạt động hỗ trợ sinh kế, tạo việc làm để cải thiện đời sống, từ đó gián tiếp nâng cao chất lượng dân số về mọi mặt.