Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Quyền tự chủ của cơ sở giáo dục đại học
“Tôi là hiệu trưởng một trường đại học ở Hà Nội. Gần đây, nhà trường muốn tự quyết định về việc mở thêm một ngành học mới cũng như điều chỉnh chương trình đào tạo để phù hợp với thị trường lao động. Tuy nhiên, có ý kiến lo ngại rằng việc này có thể vượt quá quyền hạn của trường. Tôi muốn biết quyền tự chủ của trường đại học được pháp luật quy định như thế nào, đặc biệt là trong các vấn đề về chuyên môn và tài chính.”
Khái niệm và Quy định chung về Đại học
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là Anh H.M.L, một doanh nhân ở TP. Hồ Chí Minh. Tôi đang ấp ủ dự định thành lập một trường đại học tư thục chuyên về công nghệ. Tuy nhiên, tôi còn mơ hồ về việc pháp luật định nghĩa và quy định về 'Đại học' như thế nào, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến tổ chức và quyền hạn. Mong Tuvannhanh.com có thể tư vấn giúp tôi hiểu rõ hơn về các khía cạnh pháp lý này.”
Nhóm nghiên cứu mạnh trong cơ sở giáo dục đại học
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là giảng viên trẻ ở một trường đại học tại TP.HCM. Trường tôi đang có chủ trương thành lập các nhóm nghiên cứu mạnh để nâng cao chất lượng khoa học. Tôi nghe nói có quy định về khái niệm này nhưng chưa rõ lắm. Nhóm nghiên cứu mạnh là gì và vai trò của nó trong trường đại học được quy định thế nào ạ? Tôi muốn hiểu rõ để có thể tham gia hoặc xây dựng nhóm trong tương lai.”
Quy định về Người đứng đầu cơ sở giáo dục
“Tôi là giám đốc một trung tâm dạy nghề ở TP.HCM, chuyên đào tạo các khóa ngắn hạn. Gần đây, chúng tôi muốn tự xây dựng một số chương trình đào tạo mới theo yêu cầu của doanh nghiệp. Tôi không rõ vai trò và trách nhiệm của mình với tư cách là 'Người đứng đầu cơ sở giáo dục' trong việc này được pháp luật quy định thế nào, đặc biệt là khi liên quan đến các chương trình đào tạo thường xuyên.”
Trách nhiệm giải trình của cơ sở giáo dục đại học
“Chào luật sư, tôi là phụ huynh có con đang học tại trường Đại học Y ở TP.HCM. Gần đây, trường đột ngột tăng học phí mà không có thông báo rõ ràng, giải thích cụ thể về lý do và cách sử dụng khoản tăng đó. Chúng tôi rất bức xúc và muốn biết trường có trách nhiệm giải trình về việc này không và chúng tôi phải làm gì để yêu cầu trường minh bạch thông tin?”
Quy định pháp luật về vũ khí thô sơ và hậu quả vi phạm
“Chào luật sư, tôi tên là Hùng, ở huyện Thạch Thất, Hà Nội. Tôi làm nghề thợ mộc, hay đi rừng tìm gỗ. Mấy hôm trước, tôi có mang theo một con dao găm (loại dao đi rừng) để tiện chặt cây, dọn đường. Không may, tôi bị công an kiểm tra và thu giữ. Họ nói đây là vũ khí thô sơ và có thể bị xử lý. Tôi lo quá, không biết có bị đi tù không hay chỉ bị phạt hành chính? Tôi có thể giải thích là dùng để đi rừng được không?”
Khái niệm Giáo dục chính quy
“Em chào luật sư, em là sinh viên năm 2 ở Quận 1, TP.HCM. Em đang học một chương trình liên kết nhưng không biết liệu bằng cấp sau này có được coi là **giáo dục chính quy** không. Em nghe nói bằng chính quy quan trọng cho việc xin việc và học lên cao. Luật sư có thể giải thích rõ hơn về thuật ngữ này và làm sao để biết bằng của em có phải chính quy không ạ?”
Quy định về dịch vụ bán trú trong cơ sở giáo dục mầm non
“Chào luật sư, tôi là chị Hằng ở Quận 7, TP.HCM. Con tôi đang học mầm non công lập và trường có tổ chức dịch vụ bán trú. Tôi muốn hỏi là dịch vụ này có được phép thu phí không và mức phí đó có căn cứ pháp lý nào không, hay là trường tự ý đặt ra ạ? Tôi thấy chi phí này khá cao.”
Dịch vụ đưa đón trẻ tại cơ sở giáo dục mầm non công lập
“Chị Hằng ở Quận 1, TP.HCM, là một nhân viên văn phòng bận rộn. Chị đang tìm trường mầm non công lập cho con nhưng lo lắng về việc đưa đón. Chị nghe nói một số trường có dịch vụ này nhưng không rõ có phải trường công nào cũng được phép và quy định cụ thể ra sao. Chị muốn biết liệu trường công lập có được cung cấp dịch vụ đưa đón trẻ không và cần lưu ý gì.”
Quản lý và quyết toán kinh phí nhiệm vụ khoa học và công nghệ trong cơ sở giáo dục đại học
“Tôi là Chị Hằng, giảng viên tại Đại học Bách khoa Đà Nẵng. Hiện tại, tôi đang chủ trì một đề tài nghiên cứu về vật liệu mới, được tài trợ một phần từ ngân sách nhà nước và một phần từ nguồn xã hội hóa. Tôi đang rất băn khoăn về quy trình quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí cho đề tài này, đặc biệt là sự khác biệt giữa hai nguồn kinh phí. Tôi muốn biết cần tuân thủ những quy định nào để tránh sai sót và đảm bảo tuân thủ pháp luật.”
Cơ sở giáo dục đại học và phạm vi hoạt động
“Chào luật sư, tôi là chủ một doanh nghiệp nhỏ ở TP.HCM, chuyên về công nghệ thông tin. Tôi đang muốn hợp tác với một trường đại học để phát triển sản phẩm mới, nhưng tôi không rõ Đại học theo luật định nghĩa là gì, liệu có phải tất cả các trường đều giống nhau không? Tôi muốn biết về phạm vi hoạt động của họ để đảm bảo hợp tác đúng pháp lý.”
Cơ sở giáo dục ngoài công lập và quyền lợi nhà giáo
“Chị M.T.L ở quận Bình Thạnh, TP.HCM đang làm giáo viên mầm non tại một trường tư thục. Chị nghe nói Luật Nhà giáo 2025 sắp có hiệu lực sẽ có nhiều chính sách mới cho giáo viên. Chị muốn hỏi liệu trường tư thục của chị có được coi là "cơ sở giáo dục ngoài công lập" theo luật mới không, và nếu có thì giáo viên ở đó có được hưởng các quyền lợi như giáo viên trường công lập không? Chị cũng đang tìm hiểu về các chính sách hỗ trợ học phí cho con mình.”
Thành lập và hoạt động của Đại học
“Chào chuyên gia, tôi là L.T.M, hiện đang làm trong lĩnh vực giáo dục tại TP. Hồ Chí Minh. Chúng tôi có một nhóm các nhà khoa học và nhà đầu tư muốn thành lập một **đại học** mới chuyên sâu về công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tôi muốn hỏi về các quy định pháp luật liên quan đến việc tổ chức và hoạt động của một cơ sở giáo dục đại học như vậy. Liệu có những yêu cầu đặc biệt nào về cơ cấu tổ chức và các lĩnh vực đào tạo mà chúng tôi cần lưu ý không?”
Cơ sở giáo dục ngoài công lập và các quy định liên quan
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là Anh T.V.K, một nhà đầu tư giáo dục ở TP. Hồ Chí Minh. Tôi đang có ý định mở một trường mầm non tư thục và muốn tìm hiểu rõ hơn về cơ sở giáo dục ngoài công lập là gì, liệu nó có khác biệt gì so với các trường công lập về mặt pháp lý và quản lý tài chính không. Cụ thể, tôi cần biết nghĩa vụ của mình khi thu học phí sẽ như thế nào.”
Hoãn chấp hành quyết định đưa vào cơ sở giáo dục do ốm nặng
“Chào luật sư, em trai tôi ở Long An vừa bị Chủ tịch UBND tỉnh ra quyết định đưa vào cơ sở giáo dục do vi phạm nhiều lần. Nhưng giờ em ấy đang bị bệnh nặng, phải nhập viện điều trị dài ngày. Liệu có cách nào để em tôi được hoãn chấp hành quyết định này không ạ?”
Khái niệm và quyền lợi của Đối tượng quản lý trong cơ sở giáo dục bắt buộc
“Con trai tôi tên H. đang ở trường giáo dưỡng tại Hà Nội. Tôi nghe nói có quy định về việc quản lý và chăm sóc sức khỏe cho các **đối tượng quản lý** trong đó, đặc biệt là về phòng chống HIV/AIDS. Tôi muốn biết con tôi có được tư vấn, xét nghiệm HIV không và những quyền lợi nào khác liên quan đến sức khỏe khi ở trong trường giáo dưỡng?”
Điều động nhà giáo trong cơ sở giáo dục công lập
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là giáo viên cấp 2 ở quận Bình Thạnh, TP.HCM. Gần đây tôi nghe nói trường tôi có thể sẽ điều động một số giáo viên sang trường khác hoặc thậm chí là phòng giáo dục. Tôi không rõ 'điều động nhà giáo' là gì, có áp dụng cho giáo viên công lập như tôi không và liệu tôi có thể từ chối không? Tôi hơi lo lắng vì gia đình tôi ở gần trường hiện tại.”
Trách nhiệm giải trình của cơ sở giáo dục đại học
“Con tôi đang học năm thứ hai tại một trường đại học tư thục ở TP.HCM. Gần đây, trường liên tục có những thay đổi về chương trình học và các khoản phí phát sinh mà không thông báo rõ ràng, khiến tôi rất lo lắng. Tôi muốn biết liệu trường có **trách nhiệm giải trình** nào đối với phụ huynh và sinh viên về những vấn đề này không, và làm cách nào để tôi có thể yêu cầu trường cung cấp thông tin minh bạch hơn?”
Cán bộ quản lý cơ sở giáo dục
“Tôi là Phó Hiệu trưởng một trường cấp 3 ở TP.HCM, đã công tác hơn 20 năm. Tôi nghe nói có danh hiệu Nhà giáo nhân dân, Nhà giáo ưu tú nhưng không biết liệu cán bộ quản lý như tôi có được xét không, hay chỉ dành cho giáo viên trực tiếp giảng dạy thôi?”
Phụ cấp cho nhà giáo dạy người khuyết tật tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập
“Tôi là giáo viên dạy nghề tại một trường trung cấp công lập ở TP.HCM. Lớp tôi đang phụ trách có đến 80% học viên là người khuyết tật. Tôi nghe nói có phụ cấp đặc biệt cho giáo viên dạy người khuyết tật, nhưng không rõ điều kiện và mức hưởng như thế nào. Liệu trường hợp của tôi có được hưởng phụ cấp này không?”
Xếp hạng và phân tầng cơ sở giáo dục đại học
“Chào luật sư, tôi là một phụ huynh ở Hà Nội. Con tôi sắp thi đại học và cháu đang phân vân giữa mấy trường. Tôi nghe nói có việc 'xếp hạng' các trường đại học, nhưng không rõ việc này có ý nghĩa gì và dựa vào tiêu chí nào. Liệu có phải trường nào cũng được xếp hạng không, và xếp hạng này có giúp tôi chọn trường tốt nhất cho con không?”
Miễn trách nhiệm hành chính do mất năng lực nhận thức
“Chào luật sư, em trai tôi ở Quận 10, TP.HCM, đang điều trị trầm cảm nặng. Gần đây, em ấy có hành vi gây rối trật tự công cộng và bị công an lập biên bản. Gia đình tôi rất lo lắng em trai sẽ bị đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc. Liệu có cách nào để em ấy không phải chịu hình thức xử lý này không?”
Quyền tự chủ của cơ sở giáo dục công lập trong quản lý nhà giáo
“Chào chuyên gia, trường tôi là một trường đại học công lập ở Hà Nội, mới được giao quyền tự chủ. Hiện tại, chúng tôi đang gặp một số vướng mắc trong việc quản lý đội ngũ nhà giáo, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến tuyển dụng và đánh giá. Trước đây thì mọi thứ đều do Bộ chủ quản quyết định, giờ có quyền tự chủ rồi nhưng không rõ phạm vi đến đâu. Liệu chúng tôi có toàn quyền quyết định hết không, hay vẫn phải tuân thủ những quy định nào? Mong chuyên gia tư vấn giúp.”
Miễn áp dụng biện pháp hành chính với người mất năng lực
“Chào luật sư, tôi là chị L.T.M ở quận Gò Vấp, TP.HCM. Em trai tôi, 32 tuổi, bị bệnh tâm thần phân liệt nhiều năm nay. Gần đây, em ấy lại gây rối trật tự công cộng ở khu phố, bị công an lập biên bản. Tôi rất lo lắng không biết liệu em tôi có bị đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc không, vì em ấy không thể kiểm soát hành vi của mình.”