Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Bảo hộ và buôn bán giống cây trồng mới
“Ông T.V.K, một nông dân ở Huyện Thới Lai, Cần Thơ, đã thành công lai tạo một giống lúa mới có khả năng kháng bệnh tốt và cho năng suất cao hơn. Ông muốn hỏi liệu giống lúa này có được pháp luật bảo hộ không và ông cần làm gì để có thể chính thức buôn bán giống lúa này ra thị trường một cách hợp pháp?”
Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với mã nguồn phần mềm
“Chào luật sư, tôi là một nhà phát triển game độc lập ở Quận Cầu Giấy, Hà Nội. Tôi đang viết dở một trò chơi điện tử mới nhưng code vẫn còn rất "thô", chưa biên dịch thành file chạy được. Gần đây tôi có nghe nói về việc bảo vệ **mã nguồn** nhưng không biết trong trường hợp code chưa thành phẩm như của tôi thì có được bảo hộ không, và cần làm gì để bảo vệ nó khỏi bị sao chép ạ?”
Bảo hộ quyền liên quan đối với bản ghi âm, ghi hình
“Chào luật sư, tôi là chủ một kênh YouTube chuyên về du lịch ở Cần Thơ. Vừa rồi tôi có quay một cảnh chợ nổi rất đẹp và đăng lên. Mấy hôm sau, tôi thấy một kênh khác ở Sài Gòn đã cắt ghép một đoạn trong video của tôi để quảng cáo cho sản phẩm của họ mà không xin phép. Tôi muốn hỏi liệu hành động đó có vi phạm pháp luật không và tôi phải làm gì để bảo vệ video của mình?”
Bảo hộ quyền tác giả tác phẩm điện ảnh
“Chào luật sư, tôi là một đạo diễn trẻ ở Quận 1, TP.HCM. Tôi vừa hoàn thành bộ phim đầu tay của mình và đang chuẩn bị phát hành. Tôi rất lo lắng về việc tác phẩm của mình có thể bị sao chép hoặc sử dụng trái phép. Luật pháp Việt Nam bảo vệ 'tác phẩm điện ảnh' như thế nào và tôi cần làm gì để đảm bảo quyền của mình được bảo vệ?”
Vùng bảo hộ vệ sinh khu vực lấy nước sinh hoạt và hành vi bị nghiêm cấm
“Tôi là chủ một xưởng sản xuất nhỏ ở huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình. Gần đây, tôi có kế hoạch mở rộng xưởng và muốn xây thêm một hệ thống xử lý nước thải. Tuy nhiên, có người nói rằng khu vực gần xưởng tôi là 'vùng bảo hộ vệ sinh khu vực lấy nước sinh hoạt' và tôi không được phép xả thải ở đây, kể cả khi đã xử lý đạt chuẩn. Điều này có đúng không? Tôi phải làm sao để vừa mở rộng sản xuất mà không vi phạm pháp luật?”
Bảo Hộ Quyền Tác Giả Đối Với Mã Máy Chương Trình Máy Tính
“Chào luật sư, tôi là anh Hưng ở quận Ba Đình, Hà Nội. Tôi có một công ty nhỏ chuyên viết phần mềm điều khiển máy móc. Gần đây, tôi phát hiện một đối thủ cạnh tranh đã sao chép **mã máy** sản phẩm của tôi và tung ra thị trường. Tôi muốn hỏi, liệu **mã máy** của tôi có được pháp luật bảo vệ không, và tôi phải làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình? Tôi lo lắng công sức của mình sẽ bị mất trắng.”
Bảo hộ Tác phẩm điện ảnh và quyền tác giả
“Chào luật sư, tôi là một đạo diễn trẻ ở TP.HCM, vừa hoàn thành một phim ngắn độc lập và muốn biết liệu tác phẩm của mình có được pháp luật bảo hộ quyền tác giả hay không. Cụ thể, 'tác phẩm điện ảnh' được định nghĩa thế nào trong các quy định hiện hành và tôi cần làm gì để đăng ký bản quyền cho phim của mình? Ngoài ra, có những thủ tục hành chính chung nào mà một nhà làm phim độc lập như tôi cần lưu ý khi phát hành không?”
Khái niệm Tín ngưỡng và sự bảo hộ của pháp luật
“Chào chuyên gia, tôi là một người dân ở huyện Bình Chánh, TP.HCM, làm nghề kinh doanh nhỏ. Gia đình tôi có truyền thống thờ cúng tổ tiên và tham gia các lễ hội làng hàng năm. Gần đây, có một số người nói rằng những hoạt động này có thể bị coi là mê tín dị đoan. Tôi muốn hỏi, theo pháp luật thì **tín ngưỡng** được hiểu như thế nào và liệu các hoạt động truyền thống của gia đình tôi có được pháp luật bảo vệ không? Tôi lo lắng không biết mình có vi phạm gì không.”
Quyền tái phát sóng chương trình phát sóng
“Chào luật sư, tôi là giám đốc một đài truyền hình địa phương ở tỉnh Bình Dương. Gần đây, chúng tôi phát hiện một số đài truyền hình khác, thậm chí cả các nền tảng trực tuyến, đã tái phát sóng các chương trình thời sự và phóng sự do chúng tôi sản xuất mà không hề xin phép hay trả phí. Điều này ảnh hưởng lớn đến nguồn thu và công sức của chúng tôi. Xin hỏi, pháp luật Việt Nam có quy định gì về việc này không và làm sao để chúng tôi bảo vệ quyền lợi của mình?”
Bảo hộ mã nguồn phần mềm
“Chào luật sư, tôi là một lập trình viên trẻ đang khởi nghiệp ở TP. Hồ Chí Minh. Tôi vừa phát triển xong một ứng dụng di động khá độc đáo và đang chuẩn bị đưa ra thị trường. Tuy nhiên, tôi rất lo lắng về việc mã nguồn của mình có thể bị sao chép hoặc đánh cắp. Không biết mã nguồn của phần mềm có được pháp luật Việt Nam bảo vệ không và nếu có thì theo quy định nào ạ?”
Hạt giống tác giả và chính sách bảo hộ giống cây trồng
“Tôi là một nông dân ở Hưng Yên, chuyên trồng lúa. Mấy năm nay tôi tự lai tạo được một giống lúa mới cho năng suất cao và kháng bệnh tốt. Tôi nghe nói có khái niệm 'hạt giống tác giả' nhưng không rõ nó là gì và có được Nhà nước bảo hộ hay hỗ trợ gì không?”
Tác phẩm di cảo và thời hạn bảo hộ quyền tác giả
“Chào luật sư, tôi là con gái của một nhà văn đã mất cách đây 5 năm ở TP.HCM. Bố tôi có để lại một bản thảo tiểu thuyết chưa từng được công bố. Giờ tôi muốn xuất bản tác phẩm này thì không biết tác phẩm của bố tôi có được bảo hộ bản quyền không và thời hạn bảo hộ là bao lâu? Tôi lo lắng nếu xuất bản thì có ai đó sẽ sao chép.”
Kiểm soát hóa chất chống bạo loạn và kinh doanh bình xịt hơi cay
“Chào luật sư, tôi là chủ một cửa hàng kinh doanh thiết bị bảo hộ ở Quận 1, TP.HCM. Gần đây tôi có một khách hàng hỏi mua một loại bình xịt hơi cay để tự vệ, nhưng tôi không biết liệu việc kinh doanh mặt hàng này có hợp pháp hay không. Tôi nghe nói nó là "chất chống bạo loạn" và có quy định chặt chẽ. Tôi muốn biết liệu tôi có thể nhập về bán không và cần những giấy tờ gì?”
Quy định về vùng bảo hộ vệ sinh khu vực lấy nước sinh hoạt
“Tôi là chị Hạnh, chủ một quán ăn nhỏ ở ven sông Sài Gòn, thuộc Quận 2, TP.HCM. Gần đây, tôi nghe nói có quy định về 'vùng bảo hộ vệ sinh khu vực lấy nước sinh hoạt' và lo lắng không biết quán của mình có nằm trong vùng đó không. Nếu có thì tôi cần phải làm gì để không vi phạm pháp luật, đặc biệt là về việc xả thải, vì quán tôi có hệ thống xử lý nước thải nhưng không biết đã đủ tiêu chuẩn chưa?”
Bảo hộ bản gốc tác phẩm và xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả
“Chị L.T.L, một nhà thiết kế đồ họa tự do ở Quận 3, TP.HCM, vừa phát hiện một công ty quảng cáo lớn đã sử dụng gần như toàn bộ thiết kế logo mà chị đã tạo ra cho một khách hàng cũ của mình. Chị có lưu giữ file thiết kế gốc và các bản nháp ban đầu. Chị muốn biết liệu tác phẩm của chị có được coi là "bản gốc" và chị có thể làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình không.”
Bảo hộ thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn
“Chào luật sư, tôi là kỹ sư phần cứng, đang có một startup nhỏ ở Hà Nội chuyên về thiết kế chip. Chúng tôi vừa hoàn thành một thiết kế mạch tích hợp bán dẫn khá độc đáo và đang chuẩn bị sản xuất. Gần đây, tôi nghe tin có một đối thủ cạnh tranh có vẻ đang phát triển sản phẩm tương tự. Tôi rất lo lắng thiết kế của mình có thể bị sao chép trái phép. Luật sư cho tôi hỏi, làm sao để bảo vệ thiết kế này và nếu bị sao chép thì có cách nào xử lý không?”
Quy định pháp luật về hoạt động khoa học và công nghệ
“Chào luật sư, tôi là anh Hùng, chủ một xưởng sản xuất ở Quận 1, TP.HCM. Gần đây, tôi có phát triển một quy trình sản xuất mới giúp tiết kiệm nguyên liệu đáng kể. Tôi muốn đăng ký bảo hộ nhưng không biết liệu quy trình này có được coi là 'hoạt động khoa học và công nghệ' không và nếu tôi dùng một phần ý tưởng từ một nghiên cứu công khai thì có bị vi phạm gì không?”
Bảo hộ thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn
“Chúng tôi là một startup công nghệ ở TP. Thủ Đức, TP.HCM, chuyên về thiết kế chip. Gần đây, chúng tôi phát hiện một công ty đối thủ ra mắt sản phẩm có vẻ sử dụng **thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn** rất giống của chúng tôi. Tôi muốn biết liệu đây có phải là hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ không và làm sao để xác định điều đó?”
Quyền đối với giống cây trồng
“Tôi là một nông dân ở Đồng Tháp, vừa lai tạo thành công một giống lúa mới cho năng suất cao. Tôi nghe nói có 'quyền đối với giống cây trồng' nhưng không rõ là quyền gì và làm sao để bảo vệ giống lúa của mình. Gần đây có người giới thiệu làm giấy tờ bảo hộ giúp nhưng tôi hơi lo lắng về tính pháp lý của các loại giấy tờ đó.”
Xác định nguồn gốc, xuất xứ của nguồn gen
“Gia đình tôi ở Lâm Đồng đã trồng và chọn lọc một giống cây dược liệu quý qua nhiều đời. Tôi nghe nói có quy định về "nguồn gốc, xuất xứ của nguồn gen" và đang lo lắng không biết liệu giống cây của mình có được công nhận là có nguồn gốc tại địa phương để có thể đăng ký bảo hộ hoặc chia sẻ lợi ích gì không. Cụ thể, trường hợp của tôi có được xem là "nơi nguồn gen đã được thuần hóa và sản xuất lâu đời" hay không?”
Bảo hộ tri thức truyền thống về nguồn gen trong sáng chế
“Chị Mai, một người dân tộc thiểu số ở vùng núi Tây Nguyên, đã dùng kinh nghiệm gia truyền để tạo ra một loại trà thảo dược mới từ các cây thuốc quý trong rừng. Chị muốn đăng ký bảo hộ độc quyền cho sản phẩm này nhưng lo lắng liệu có ai đó có thể lợi dụng tri thức của cộng đồng chị để đăng ký trước, hoặc nếu chị đăng ký thì có cần phải khai báo rõ ràng nguồn gốc tri thức truyền thống đó không?”
Giải thích thuật ngữ Giống cây trồng và quy định pháp luật liên quan
“Chị H.T.L ở Đà Lạt, Lâm Đồng, là một nông dân trồng hoa lâu năm. Gần đây, sau nhiều năm lai tạo và chọn lọc, chị đã tạo ra một giống hoa cẩm tú cầu mới có màu sắc độc đáo và khả năng chịu bệnh tốt hơn các giống hiện có. Chị muốn biết liệu giống hoa mới của mình có được pháp luật công nhận là "giống cây trồng" để chị có thể đăng ký bảo hộ và phát triển thương hiệu không. Chị nghe nói có thuật ngữ "giống cây trồng" trong luật nhưng không rõ nó bao gồm những tiêu chí nào.”
Bảo hộ bản quyền đối với Mã máy của phần mềm
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là anh Hùng, chủ một công ty phần mềm nhỏ ở Quận 1, TP.HCM. Chúng tôi vừa hoàn thành một phần mềm quản lý kho rất tâm huyết cho khách hàng. Tôi nghe nói phần mềm được bảo hộ bản quyền, nhưng không biết liệu cái **mã máy** (file .exe) mà khách hàng đang dùng có được bảo vệ không, hay chỉ mã nguồn mới được thôi? Liệu có cách nào để bảo vệ sản phẩm của mình khỏi bị sao chép trái phép không?”
Danh mục hàng dự trữ quốc gia và các quy định liên quan
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là chủ một kho hàng lớn ở Quận 1, TP.HCM, chuyên nhập khẩu và phân phối một số mặt hàng thiết yếu như khẩu trang y tế, đồ bảo hộ và một số loại thực phẩm khô. Gần đây, tôi nghe nói về 'Danh mục hàng dự trữ quốc gia' và rất lo lắng không biết liệu hàng hóa của tôi có thể bị đưa vào danh mục này hay không, và nếu có thì tôi cần phải làm gì để tuân thủ quy định pháp luật?”