Xử phạt hành chính hành vi bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em
“Chào chuyên gia, tôi là hàng xóm của chị H. ở Quận 1, TP.HCM. Chị ấy làm công nhân, thường xuyên đi làm ca đêm, để con nhỏ 5 tuổi ở nhà một mình hoặc gửi cho người quen không đáng tin cậy. Gần đây cháu bé có vẻ sụt cân, xanh xao. Tôi lo lắng không biết hành vi bỏ mặc con như vậy có bị xử lý không?”
Trả lời
Định nghĩa hành vi bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em
Hành vi bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em được hiểu là việc cha, mẹ hoặc người chăm sóc trẻ em không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ, trách nhiệm của mình trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em. Điều này bao gồm cả việc không đảm bảo các nhu cầu cơ bản về thể chất, tinh thần, giáo dục và y tế cho trẻ, dẫn đến việc trẻ bị tổn hại hoặc có nguy cơ bị tổn hại.Trong trường hợp chị N.T.K nêu, việc chị H. thường xuyên để con nhỏ 5 tuổi ở nhà một mình hoặc gửi cho người không đáng tin cậy, dẫn đến cháu bé có dấu hiệu sụt cân, xanh xao, có thể được xem là hành vi bỏ mặc trẻ em gây tổn hại về thể chất và tâm lý cho trẻ.
Xử phạt hành chính đối với hành vi bỏ mặc trẻ em
Theo quy định của pháp luật hiện hành, hành vi bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em gây tổn hại cho trẻ em có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. Cụ thể, Nghị định số 130/2021/NĐ-CP Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo trợ, trợ giúp xã hội và trẻ em đã có quy định rõ ràng về vấn đề này [1].Khoản 1 Điều 32 của Nghị định này quy định về hành vi vi phạm quy định về cấm lợi dụng việc nhận chăm sóc thay thế trẻ em để xâm hại trẻ em. Mặc dù tình huống của chị H. không phải là chăm sóc thay thế, nhưng điểm a khoản 1 Điều 32 đã liệt kê hành vi bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em như một hình thức gây tổn hại khi lợi dụng việc chăm sóc. Pháp luật sẽ áp dụng nguyên tắc tương tự cho cha mẹ ruột hoặc người trực tiếp chăm sóc trẻ em.
Theo đó, hành vi bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em và các hình thức gây tổn hại khác về thể chất, tình cảm, tâm lý, danh dự, nhân phẩm của trẻ em có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng
[1]. Việc cháu bé sụt cân, xanh xao là dấu hiệu của việc bị tổn hại về thể chất và có thể cả tâm lý, do đó hành vi của chị H. có khả năng bị xử phạt theo quy định này.Biện pháp khắc phục hậu quả
Ngoài việc bị phạt tiền, người có hành vi bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em còn phải chịu các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định tại khoản 2 Điều 32 Nghị định 130/2021/NĐ-CP [1]. Cụ thể:* Buộc chịu mọi chi phí để khám bệnh, chữa bệnh (nếu có) cho trẻ em đối với hành vi gây tổn hại về thể chất, tình cảm, tâm lý của trẻ em. * Trong trường hợp hành vi bỏ mặc xảy ra trong bối cảnh chăm sóc thay thế, sẽ có biện pháp buộc chấm dứt việc nhận chăm sóc thay thế, chuyển hình thức chăm sóc thay thế trẻ em phù hợp.
Đối với trường hợp của chị H., nếu cháu bé cần được thăm khám y tế do tình trạng sức khỏe kém, chị H. sẽ phải chịu trách nhiệm chi trả các chi phí này. Cơ quan chức năng cũng có thể can thiệp để đảm bảo cháu bé được chăm sóc trong môi trường an toàn và đầy đủ hơn, có thể bao gồm việc hỗ trợ chị H. tìm kiếm giải pháp chăm sóc phù hợp hoặc các biện pháp bảo vệ trẻ em khác nếu cần thiết.