Xử lý hiện vật cổ phát hiện trên đất tư nhân
“Chào luật sư, tôi là một nông dân ở huyện Củ Chi, TP.HCM. Vừa rồi, khi đào móng xây nhà trên đất gia đình, chúng tôi đào được một số đồ gốm và một bức tượng đá trông rất cổ. Tôi không rõ những thứ này có phải là di tích lịch sử - văn hóa không, và nếu là di tích thì gia đình tôi có được giữ lại hay phải giao nộp cho Nhà nước? Quyền lợi của gia đình tôi trong trường hợp này là gì?”
Trả lời
1. Di tích lịch sử - văn hóa là gì và liệu hiện vật của Anh có thuộc loại này?
Theo quy định của pháp luật, di tích lịch sử - văn hóa được định nghĩa là công trình kiến trúc, nghệ thuật, cụm công trình xây dựng, địa điểm, di chỉ khảo cổ hoặc cấu trúc có tính chất khảo cổ học; bao gồm cả di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình, cụm công trình, địa điểm, di chỉ hoặc cấu trúc đó, có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học.
[1]Các hiện vật như đồ gốm cổ và tượng đá mà gia đình Anh phát hiện hoàn toàn có thể được xem xét là di vật, cổ vật thuộc loại hình di tích lịch sử - văn hóa nếu chúng có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học. Việc xác định chính xác giá trị này sẽ do cơ quan chuyên môn về di sản văn hóa thực hiện thông qua quá trình giám định.
2. Quyền sở hữu đối với di vật, cổ vật được phát hiện
Đối với các di vật, cổ vật được phát hiện như trường hợp của Anh, pháp luật hiện hành quy định di sản văn hóa của Việt Nam là tài sản quý giá của cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý di sản văn hóa thuộc sở hữu toàn dân.
[2]Cụ thể, di tích lịch sử - văn hóa và các hiện vật, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị... được xác lập thuộc sở hữu toàn dân
[2]. Điều này có nghĩa là, nếu đồ gốm và tượng đá của Anh được xác định là di vật, cổ vật có giá trị thuộc di tích lịch sử - văn hóa, chúng sẽ thuộc sở hữu toàn dân và Nhà nước sẽ quản lý.3. Quyền lợi và trách nhiệm của gia đình Anh N.V.H
Khi phát hiện các hiện vật có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, gia đình Anh có nghĩa vụ tuân thủ pháp luật về di sản văn hóa. Điều này bao gồm việc thông báo kịp thời cho cơ quan chức năng (ví dụ: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh/thành phố hoặc Bảo tàng địa phương) để được thẩm định và xử lý theo quy định.
Về quyền lợi, gia đình Anh có thể được Nhà nước khen thưởng theo quy định của pháp luật nếu việc phát hiện và giao nộp mang lại giá trị lớn cho di sản văn hóa quốc gia. Ngoài ra, gia đình Anh cũng có quyền được tham gia vào các hoạt động liên quan đến việc bảo tồn, phát huy giá trị của các hiện vật này, nếu có nguyện vọng và được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận, cũng như các quyền khác theo quy định của pháp luật liên quan đến di sản văn hóa
[3].Việc phát hiện này là một đóng góp quan trọng vào việc bảo tồn di sản văn hóa của địa phương và đất nước.