Xác định và quản lý khu vực phân bố của loài
“Chào luật sư, tôi là anh Hùng, cán bộ kiểm lâm ở Vườn Quốc gia Cúc Phương. Chúng tôi đang lập hồ sơ bảo tồn cho một loài thực vật quý hiếm mới phát hiện. Tôi muốn hỏi về khu vực phân bố của loài được định nghĩa thế nào theo pháp luật và việc xác định nó có ý nghĩa gì trong công tác bảo tồn của chúng tôi?”
Trả lời
1. Định nghĩa pháp lý về "Khu vực phân bố của loài"
Chào anh Hùng, theo định nghĩa được quy định trong các văn bản pháp luật về bảo tồn đa dạng sinh học, khu vực phân bố của loài là diện tích được xác định bằng đường biên giới liên tục và ngắn nhất bao quanh tất cả các địa điểm đã biết, được dự đoán có mặt loài đó. Định nghĩa này là cơ sở quan trọng để các cơ quan quản lý và các đơn vị bảo tồn như Vườn Quốc gia Cúc Phương có thể xác định chính xác phạm vi sinh sống của một loài, từ đó đưa ra các biện pháp bảo vệ phù hợp.
2. Ý nghĩa của việc xác định khu vực phân bố trong công tác bảo tồn
Việc xác định chính xác khu vực phân bố của loài có vai trò then chốt trong công tác bảo tồn, đặc biệt đối với các loài nguy cấp, quý, hiếm mà Vườn Quốc gia Cúc Phương đang quản lý. Nghị định số 136/2018/NĐ-CP sửa đổi Nghị định số 44/2014/NĐ-CP (VBHN) đã quy định về tiêu chí xác định loài và chế độ quản lý loài thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ
[1].Việc hiểu rõ khu vực phân bố giúp anh Hùng và đồng nghiệp:
* Khoanh vùng bảo vệ: Lập các khu bảo tồn, vùng lõi, vùng đệm hiệu quả hơn, đảm bảo môi trường sống tự nhiên của loài không bị xâm phạm. * Đánh giá nguy cơ: Xác định mức độ đe dọa từ các hoạt động của con người (khai thác, xây dựng) hoặc biến đổi khí hậu đối với loài. * Xây dựng kế hoạch hành động: Đề xuất các biện pháp bảo tồn phù hợp như nhân giống, tái thả, hoặc kiểm soát các yếu tố gây hại trong phạm vi phân bố. * Quản lý tài nguyên: Đảm bảo các hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên trong và xung quanh khu vực này không ảnh hưởng tiêu cực đến loài.
3. Phạm vi điều chỉnh rộng của Nghị định liên quan
Nghị định số 136/2018/NĐ-CP (VBHN) có phạm vi điều chỉnh rộng, không chỉ dừng lại ở quản lý loài. Ví dụ, Nghị định này còn quy định về phương pháp định giá đất
[2] hoặc các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước và khoáng sản [3]. Điều này cho thấy tính liên ngành và toàn diện của các quy định pháp luật trong việc quản lý tài nguyên và môi trường, dù mỗi phần điều chỉnh một khía cạnh riêng biệt. Tuy nhiên, đối với công việc của anh Hùng, trọng tâm là các quy định liên quan trực tiếp đến việc bảo vệ và quản lý loài, mà việc xác định khu vực phân bố của loài là một yếu tố nền tảng.