Xác định trở ngại khách quan trong thực hiện nghĩa vụ pháp lý
“Chị H. là chủ một doanh nghiệp xuất nhập khẩu ở Hải Phòng. Vừa rồi, do cơn bão lớn bất ngờ đổ bộ, kho hàng của chị bị ngập nặng, hệ thống máy tính bị hư hỏng hoàn toàn. Vì vậy, chị không thể hoàn tất hồ sơ hải quan đúng hạn cho một lô hàng quan trọng. Chị muốn biết liệu trường hợp của chị có được coi là "trở ngại khách quan" để xin gia hạn nộp hồ sơ không.”
Trả lời
1. Khái niệm "Trở ngại khách quan"
Theo quy định pháp luật, trở ngại khách quan được hiểu là những trở ngại do hoàn cảnh khách quan tác động làm cho người có quyền, nghĩa vụ không thể biết về việc quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm hoặc không thể thực hiện được quyền hoặc nghĩa vụ của mình. Đây là một nguyên tắc chung được áp dụng trong nhiều lĩnh vực pháp luật, từ hành chính, dân sự đến tố tụng
[1]. Bản chất của trở ngại khách quan là sự kiện xảy ra ngoài ý muốn và khả năng kiểm soát của chủ thể, không thể lường trước hoặc không thể khắc phục được dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết.2. Xác định "Trở ngại khách quan" trong trường hợp của chị H.
Trong trường hợp của chị H., việc cơn bão lớn bất ngờ đổ bộ gây ngập kho hàng và hư hỏng hệ thống máy tính, dẫn đến không thể hoàn tất hồ sơ hải quan đúng hạn, hoàn toàn có thể được xem xét là một trở ngại khách quan. Các yếu tố như thiên tai (bão lũ) thường được pháp luật công nhận là sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan, vì chúng nằm ngoài tầm kiểm soát của doanh nghiệp và gây ra những hậu quả trực tiếp ngăn cản việc thực hiện nghĩa vụ
[3]. Đặc biệt, trong các thủ tục hành chính như thủ tục hải quan, việc chậm trễ do nguyên nhân khách quan có thể được xem xét để gia hạn hoặc miễn trách nhiệm pháp lý nhất định.3. Các bước cần thực hiện để chứng minh
Để được cơ quan có thẩm quyền (Tổng cục Hải quan hoặc cơ quan liên quan) chấp nhận lý do chậm trễ do trở ngại khách quan, chị H. cần thực hiện các bước sau:
* Thu thập chứng cứ: Chị H. cần thu thập đầy đủ các bằng chứng chứng minh về cơn bão, mức độ thiệt hại đối với kho hàng và hệ thống máy tính. Các bằng chứng này có thể bao gồm: xác nhận của chính quyền địa phương về thiên tai, hình ảnh/video hiện trường, biên bản kiểm kê thiệt hại, hóa đơn sửa chữa/thay thế thiết bị, báo cáo từ các cơ quan khí tượng thủy văn, v.v. * Thông báo và giải trình kịp thời: Ngay khi tình hình ổn định và có thể thực hiện được, chị H. cần lập tức thông báo bằng văn bản cho cơ quan hải quan về tình hình và lý do chậm trễ, kèm theo các bằng chứng đã thu thập. Việc thông báo kịp thời thể hiện thiện chí và trách nhiệm của doanh nghiệp. * Đề xuất biện pháp khắc phục: Chị H. nên trình bày kế hoạch cụ thể về thời gian dự kiến sẽ hoàn tất hồ sơ hải quan sau khi khắc phục hậu quả.
Việc chứng minh rõ ràng và đầy đủ về trở ngại khách quan sẽ là cơ sở để cơ quan nhà nước xem xét và đưa ra quyết định phù hợp, có thể là gia hạn thời gian nộp hồ sơ hoặc không áp dụng các chế tài xử phạt hành chính đối với hành vi chậm nộp
[2].