Xác định phạm vi thanh tra
“Chào luật sư, tôi có một cửa hàng kinh doanh online nhỏ ở TP.HCM. Mới đây, tôi nhận được quyết định thanh tra từ cơ quan thuế về việc chấp hành nghĩa vụ thuế. Trong quyết định có ghi 'thanh tra việc kê khai và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2023'. Tôi muốn hỏi là họ có được kiểm tra luôn sổ sách kế toán của năm 2022 hay các hợp đồng mua bán không liên quan đến thuế TNDN không? Hay họ chỉ được xem đúng cái họ ghi trong quyết định thôi ạ?”
Trả lời
Phạm vi thanh tra là gì?
Phạm vi thanh tra là một khái niệm pháp lý quan trọng, dùng để chỉ giới hạn cụ thể về nội dung, đối tượng và thời kỳ thanh tra đã được xác định rõ ràng trong quyết định thanh tra. Điều này có nghĩa là đoàn thanh tra chỉ được phép tiến hành kiểm tra, xem xét những vấn đề đã được nêu cụ thể trong văn bản quyết định đó. Mục đích chung của hoạt động thanh tra là nhằm phát hiện những hạn chế, bất cập trong quản lý, chính sách, pháp luật, đồng thời phòng ngừa và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước
[2].Giới hạn của đoàn thanh tra theo quyết định
Đối với trường hợp của chị, quyết định thanh tra đã nêu rõ "thanh tra việc kê khai và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2023". Theo nguyên tắc về phạm vi thanh tra, đoàn thanh tra sẽ phải tập trung vào các tài liệu, chứng từ, sổ sách và các thông tin khác liên quan trực tiếp đến việc kê khai và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp của cửa hàng chị trong năm 2023.
Điều này có nghĩa là họ không được phép tự ý mở rộng phạm vi thanh tra sang các năm khác (như năm 2022) hoặc các nội dung không liên quan trực tiếp đến thuế TNDN năm 2023 (như các hợp đồng mua bán không ảnh hưởng đến việc kê khai thuế TNDN năm đó), trừ khi những nội dung này cũng được ghi rõ trong quyết định thanh tra ban đầu. Ngay cả trong lĩnh vực lao động, quyền của thanh tra cũng được quy định rõ là chỉ được thanh tra trong phạm vi thanh tra được giao theo quyết định thanh tra
[1].Khi nào phạm vi thanh tra có thể thay đổi?
Nếu trong quá trình thanh tra, đoàn thanh tra phát hiện các dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng, hoặc cần làm rõ thêm các vấn đề có liên quan nhưng nằm ngoài phạm vi ban đầu, người ra quyết định thanh tra có thể xem xét ban hành quyết định bổ sung hoặc quyết định thanh tra mới để mở rộng phạm vi thanh tra. Tuy nhiên, việc này phải tuân thủ đúng trình tự, thủ tục pháp luật và phải có quyết định bằng văn bản. Mọi hoạt động thanh tra đều phải có cơ sở pháp lý rõ ràng, theo quy định chung của Luật Thanh tra 2025 về tổ chức và hoạt động thanh tra
[3].Vì vậy, chị hoàn toàn có quyền yêu cầu đoàn thanh tra làm rõ nếu họ có ý định kiểm tra các nội dung nằm ngoài phạm vi thanh tra đã được ghi trong quyết định thanh tra ban đầu.