Xác định "Người bị thiệt hại" trong bồi thường của Nhà nước
“Chào luật sư, tôi là chủ cửa hàng quần áo ở Quận 1, TP.HCM. Tuần trước, cán bộ quản lý thị trường đến kiểm tra và tịch thu toàn bộ lô hàng mới nhập của tôi, nói là hàng không rõ nguồn gốc, dù tôi đã xuất trình đầy đủ hóa đơn. Việc này làm tôi mất trắng cả vốn lẫn lãi, khách hàng cũng quay lưng. Tôi có phải là 'người bị thiệt hại' để yêu cầu Nhà nước bồi thường không ạ?”
Trả lời
Trường hợp của chị N.T.H hoàn toàn có thể được xem xét là người bị thiệt hại theo quy định của pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Để xác định rõ hơn, chúng ta cần xem xét các yếu tố cấu thành định nghĩa này.
Các yếu tố xác định "Người bị thiệt hại"
Theo quy định pháp luật, người bị thiệt hại là cá nhân, tổ chức bị thiệt hại về vật chất hoặc thiệt hại về tinh thần do người thi hành công vụ gây ra, thuộc phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Cụ thể:
* Cá nhân, tổ chức: Chị N.T.H là chủ cửa hàng kinh doanh, tức là một cá nhân hoặc đại diện cho một tổ chức (nếu cửa hàng đăng ký là doanh nghiệp), nên đáp ứng điều kiện này. * Thiệt hại về vật chất hoặc tinh thần: Việc lô hàng bị tịch thu oan sai gây mất vốn, mất lãi là thiệt hại về vật chất. Ngoài ra, việc khách hàng quay lưng, uy tín bị ảnh hưởng có thể được xem là thiệt hại về tinh thần. * Do người thi hành công vụ gây ra: Hành vi tịch thu hàng hóa của cán bộ quản lý thị trường là hành vi của người thi hành công vụ. Nếu việc tịch thu này là sai trái, không đúng quy định pháp luật, thì đây chính là căn cứ để xác định trách nhiệm của Nhà nước. Các hoạt động của cơ quan nhà nước và cán bộ công vụ đều phải tuân thủ các quy định được ban hành bởi các cơ quan có thẩm quyền, từ Quốc hội
[1] đến các cơ quan chuyên trách như Tổng cục Hải quan [3], [4]. * Thuộc phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước: Đây là yếu tố then chốt. Pháp luật quy định rõ các trường hợp Nhà nước phải bồi thường, ví dụ như trong hoạt động quản lý hành chính khi có quyết định hành chính, hành vi hành chính trái pháp luật gây thiệt hại. Các quy định này được cụ thể hóa trong nhiều văn bản pháp luật khác nhau, và việc tuân thủ các kết luận, nghị quyết của Đảng cũng là một phần của khung pháp lý [2].Các bước cần thực hiện để yêu cầu bồi thường
Để bảo vệ quyền lợi của mình, chị N.T.H cần thực hiện các bước sau:
Việc xác định chính xác hành vi của cán bộ quản lý thị trường có phải là hành vi trái pháp luật hay không sẽ là cơ sở để yêu cầu bồi thường.