Xác định lại giới tính theo quy định pháp luật
“Chào luật sư, em là H.T.L, 22 tuổi, hiện đang là sinh viên ở TP.HCM. Từ nhỏ em được bố mẹ nuôi dạy như một bé gái, nhưng gần đây khi đi khám sức khỏe tổng quát, bác sĩ cho biết em có kết quả xét nghiệm gen biệt hóa tinh hoàn dương tính và bộ phận sinh dục không hoàn toàn phát triển như nữ giới. Em rất hoang mang và không biết liệu em có thể được pháp luật công nhận là nam giới hay không, và cần làm những thủ tục gì để xác định lại giới tính của mình?”
Trả lời
Gen biệt hóa tinh hoàn và cơ sở pháp lý để xác định lại giới tính
Chào chị H.T.L, trường hợp của chị là một tình huống khá phức tạp nhưng đã được pháp luật Việt Nam quy định rõ ràng, đặc biệt là trong Nghị định số 88/2008/NĐ-CP về xác định lại giới tính. Việc chị có kết quả xét nghiệm gen biệt hóa tinh hoàn dương tính là một trong những tiêu chuẩn y tế quan trọng để xem xét việc xác định lại giới tính.
Cụ thể, theo quy định pháp luật hiện hành, một trong các trường hợp được phép xác định lại giới tính là người có khuyết tật bẩm sinh về giới tính hoặc giới tính chưa được định hình chính xác
[1]. Trường hợp của chị, với kết quả gen biệt hóa tinh hoàn dương tính và bộ phận sinh dục không hoàn toàn phát triển như nữ giới, có thể được xếp vào nhóm "Nam lưỡng giới giả nữ". Điều 5 của Nghị định số 88/2008/NĐ-CP quy định rằng, một người được xác định là "Nam lưỡng giới giả nữ" khi có bộ phận sinh dục có dương vật nhỏ, có thể sờ thấy tinh hoàn hoặc không, siêu âm hoặc nội soi thấy tinh hoàn, không có tử cung và buồng trứng; và quan trọng hơn là nhiễm sắc thể giới tính là XY hoặc gen biệt hóa tinh hoàn dương tính hoặc kết hợp cả hai trường hợp trên [4]. Do đó, kết quả xét nghiệm của chị chính là một căn cứ pháp lý vững chắc để chị có thể thực hiện quyền được sống đúng với giới tính sinh học của mình.Nguyên tắc và quy trình xác định lại giới tính
Việc xác định lại giới tính được thực hiện dựa trên các nguyên tắc cơ bản như tự nguyện, khách quan, trung thực, khoa học và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Mục tiêu cao nhất là đảm bảo mỗi người được sống theo đúng giới tính của mình
[2]. Điều này có nghĩa là quyền được công nhận giới tính phù hợp với bản chất sinh học của chị sẽ được pháp luật bảo vệ.Để thực hiện việc xác định lại giới tính, chị sẽ cần trải qua một quy trình y tế nghiêm ngặt tại các cơ sở y tế được Bộ Y tế hoặc Sở Y tế cấp phép. Quá trình này thường bao gồm các bước thăm khám, xét nghiệm chuyên sâu để đưa ra kết luận chính xác về tình trạng y tế của chị, đảm bảo đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn đã nêu. Sau khi có kết luận y tế, chị sẽ tiến hành các thủ tục hành chính để thay đổi thông tin giới tính trên giấy tờ tùy thân.
Những điều cần lưu ý
Trong quá trình này, chị cần đặc biệt lưu ý đến các hành vi bị nghiêm cấm theo quy định của pháp luật. Ví dụ, việc xác định lại giới tính khi chưa được phép của Bộ Y tế hoặc Sở Y tế là hành vi bị cấm
[3]. Do đó, chị cần tìm đến các cơ sở y tế uy tín, có thẩm quyền để được tư vấn và thực hiện các thủ tục một cách hợp pháp và an toàn. Ngoài ra, pháp luật cũng nghiêm cấm hành vi tiết lộ thông tin về việc xác định lại giới tính của người khác và phân biệt đối xử đối với người đã xác định lại giới tính [3]. Điều này đồng nghĩa với việc thông tin cá nhân của chị sẽ được bảo mật, và chị sẽ không phải đối mặt với sự phân biệt đối xử sau khi quá trình này hoàn tất.Chị H.T.L nên tìm đến một bệnh viện lớn có chuyên khoa về nội tiết hoặc di truyền để được thăm khám và tư vấn cụ thể hơn về tình trạng y tế của mình, từ đó có lộ trình rõ ràng để thực hiện các bước tiếp theo.