Xác định điều kiện thi hành án dân sự
“Chào luật sư, tôi có một khoản nợ khó đòi từ đối tác cũ là anh T. Anh ấy nợ tôi 200 triệu đồng từ một giao dịch kinh doanh. Tòa án đã xử tôi thắng kiện và có bản án rồi, nhưng khi tôi yêu cầu thi hành án thì anh T. cứ khăng khăng là không có tài sản, không có thu nhập gì để trả. Tuy nhiên, tôi biết anh ấy vẫn đang điều hành một cửa hàng khác và có vẻ vẫn sống khá giả. Vậy trong trường hợp này, làm sao để xác định anh T. có thực sự 'có điều kiện thi hành án' hay không để tôi có thể đòi được tiền?”
Trả lời
1. Khái niệm và ý nghĩa của "có điều kiện thi hành án"
"Có điều kiện thi hành án" là trường hợp người phải thi hành án có tài sản, thu nhập để thực hiện nghĩa vụ về tài sản, hoặc có khả năng tự mình/thông qua người khác thực hiện nghĩa vụ thi hành án. Việc xác định người phải thi hành án có điều kiện hay không là yếu tố then chốt quyết định việc bản án, quyết định của Tòa án có được thực thi trên thực tế hay không. Nếu người phải thi hành án có điều kiện mà không tự nguyện thực hiện, họ sẽ bị cưỡng chế thi hành án theo quy định của pháp luật
[1].2. Cách xác định điều kiện thi hành án trong thực tế
Trong trường hợp của chị, việc anh T. khăng khăng không có tài sản không có nghĩa là anh ta thực sự không có. Cơ quan thi hành án dân sự có trách nhiệm xác minh điều kiện thi hành án của người phải thi hành án. Các bước xác minh thường bao gồm:
* Kiểm tra tài sản: Cơ quan thi hành án sẽ yêu cầu các cơ quan đăng ký tài sản (như Văn phòng đăng ký đất đai, Sở Giao thông vận tải) cung cấp thông tin về quyền sở hữu nhà đất, phương tiện giao thông. Họ cũng có thể yêu cầu ngân hàng cung cấp thông tin về tài khoản, số dư của người phải thi hành án. * Xác minh thu nhập: Cơ quan thi hành án có thể yêu cầu cơ quan thuế, cơ quan bảo hiểm xã hội, hoặc các tổ chức, cá nhân đang trả lương, thu nhập cho người phải thi hành án cung cấp thông tin. * Điều tra thực tế: Dựa trên thông tin chị cung cấp về việc anh T. vẫn điều hành cửa hàng, cơ quan thi hành án có thể tiến hành xác minh tại địa điểm kinh doanh, nơi cư trú để thu thập thông tin về tài sản, hoạt động kinh doanh, thu nhập của anh T. * Tài sản do người khác đứng tên hộ: Trong một số trường hợp, người phải thi hành án có thể nhờ người thân, bạn bè đứng tên tài sản để trốn tránh nghĩa vụ. Nếu có căn cứ chứng minh, cơ quan thi hành án có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố tài sản đó là của người phải thi hành án.
3. Quyền của người được thi hành án và vai trò của chị
Là người được thi hành án, chị có quyền cung cấp thông tin, tài liệu, chứng cứ về tài sản, thu nhập, điều kiện thi hành án của anh T. cho cơ quan thi hành án dân sự. Chị cũng có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án xác minh, áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành án nếu có đủ căn cứ xác định anh T. có điều kiện thi hành án mà không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ. Các quy định về phạm vi điều chỉnh của một số luật khác như Luật Bảo vệ môi trường
[2] hay Luật về thực hành tiết kiệm [3] không trực tiếp điều chỉnh vấn đề thi hành án dân sự nhưng cho thấy sự đa dạng của các quy định pháp luật trong nhiều lĩnh vực khác nhau, còn vấn đề của chị sẽ được giải quyết theo Luật Thi hành án dân sự.Chị nên chủ động làm việc với Chi cục Thi hành án dân sự nơi bản án được thi hành để cung cấp các thông tin chị biết về cửa hàng, hoạt động kinh doanh của anh T., cũng như bất kỳ tài sản nào mà chị nghi ngờ anh T. đang sở hữu hoặc quản lý.