Xác định chết não và quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người
“Chào luật sư, gia đình tôi đang rất hoang mang. Con trai tôi, 22 tuổi, vừa bị tai nạn giao thông nghiêm trọng ở quận Bình Thạnh, TP. Hồ Chí Minh. Các bác sĩ thông báo cháu đã "chết não" và có đề cập đến việc hiến tạng. Tôi không hiểu rõ "chết não" là gì theo pháp luật và liệu gia đình có quyền quyết định việc hiến tạng của cháu hay không. Mong luật sư tư vấn giúp.”
Trả lời
"Chết não" được hiểu như thế nào theo quy định pháp luật?
Chị N.T.H thân mến, chúng tôi rất chia sẻ với nỗi đau của gia đình chị. Trong bối cảnh y học hiện đại, chết não là một tình trạng đặc biệt, được pháp luật Việt Nam quy định rất rõ ràng, đặc biệt liên quan đến việc hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người. Chết não được định nghĩa là tình trạng toàn bộ não bộ bị tổn thương nặng, chức năng của não đã ngừng hoạt động và người chết não không thể sống lại được. Đây là một tiêu chuẩn y học và pháp lý để xác định cái chết của một người.
Các tiêu chuẩn để xác định chết não
Để kết luận một người đã chết não, các bác sĩ phải tuân thủ một quy trình và các tiêu chuẩn lâm sàng, thời gian rất nghiêm ngặt theo quy định của pháp luật. Cụ thể, Điều 28 của Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (Luật số 75/2006/QH11) quy định các tiêu chuẩn lâm sàng bao gồm:
* Hôn mê sâu (thang điểm hôn mê Glasgow bằng 3 điểm); * Đồng tử cố định và mất phản xạ với ánh sáng; * Mất phản xạ giác mạc, phản xạ ho khi kích thích phế quản; * Không có phản xạ đầu - mắt, mắt không quay khi bơm nước lạnh vào tai; * Mất khả năng tự thở khi bỏ máy thở.
Ngoài ra, tiêu chuẩn thời gian để xác định chết não ít nhất là 12 giờ kể từ khi người bệnh có đủ các tiêu chuẩn lâm sàng trên và không hồi phục mới được chẩn đoán chết não
[1]. Quy định này nhằm đảm bảo tính chính xác tuyệt đối trước khi đưa ra bất kỳ kết luận nào về tình trạng của người bệnh.Quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết
Pháp luật Việt Nam khuyến khích và bảo vệ quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người vì mục đích nhân đạo. Theo Điều 5 của Luật 75/2006/QH11
[2], người từ đủ mười tám tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ có quyền hiến mô, bộ phận cơ thể của mình sau khi chết và hiến xác. Trong trường hợp con trai chị, nếu trước đây cháu đã bày tỏ nguyện vọng hiến tạng hoặc gia đình có nguyện vọng hiến tạng của cháu, thì đây là một hành động mang ý nghĩa nhân đạo sâu sắc, góp phần cứu sống nhiều người bệnh khác.Việc hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người phải tuân thủ các nguyên tắc quan trọng, trong đó có nguyên tắc tự nguyện đối với người hiến, vì mục đích nhân đạo, chữa bệnh, giảng dạy hoặc nghiên cứu khoa học và không nhằm mục đích thương mại
[3]. Luật này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân Việt Nam có liên quan đến hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người tại Việt Nam [4].Lưu ý quan trọng cho gia đình
Việc quyết định hiến tạng là một quyết định vô cùng khó khăn nhưng cũng rất cao cả. Gia đình chị nên trao đổi kỹ lưỡng với đội ngũ y bác sĩ để hiểu rõ hơn về tình trạng sức khỏe của cháu, quy trình xác định chết não và các thủ tục liên quan đến việc hiến tạng. Mọi quyết định đều dựa trên sự tự nguyện và tôn trọng ý chí của người đã khuất (nếu có) hoặc của gia đình.