Viện trợ không hoàn lại theo hình thức dự án
“Chào luật sư, tôi là Mai, người sáng lập một quỹ từ thiện nhỏ ở Hà Nội chuyên hỗ trợ giáo dục cho trẻ em vùng cao. Hiện tại, quỹ của tôi đang tìm kiếm nguồn tài trợ từ các tổ chức nước ngoài và có nghe nói về hình thức viện trợ 'dự án'. Tôi muốn hiểu rõ hơn 'dự án' trong bối cảnh viện trợ không hoàn lại được định nghĩa như thế nào theo pháp luật Việt Nam, và liệu quỹ của tôi có đủ điều kiện để tiếp nhận loại hình viện trợ này không, cũng như những nguyên tắc cơ bản cần tuân thủ để tránh vi phạm pháp luật?”
Trả lời
1. Định nghĩa 'Dự án' trong viện trợ không hoàn lại
Theo quy định hiện hành, viện trợ theo hình thức dự án được hiểu là một khoản viện trợ bao gồm tập hợp các hoạt động có liên quan đến nhau nhằm đạt được một hoặc một số mục tiêu cụ thể. Các hoạt động này phải được thực hiện trên một địa bàn cụ thể, trong một khoảng thời gian xác định, và dựa trên nguồn lực xác định. Đây là một trong hai phương thức viện trợ chính, bên cạnh phương thức phi dự án.
2. Phạm vi và đối tượng áp dụng của viện trợ dự án
Viện trợ không hoàn lại, bao gồm cả hình thức dự án, được quy định tại Nghị định số 313/2025/NĐ-CP, áp dụng cho các khoản viện trợ không thuộc hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) của các tổ chức, cá nhân nước ngoài dành cho các cơ quan, tổ chức được thành lập hợp pháp tại Việt Nam. Mục đích của các khoản viện trợ này phải là phát triển kinh tế - xã hội, hỗ trợ nhân đạo, và không vì mục đích lợi nhuận, thương mại
[1].Quỹ từ thiện của chị Mai, nếu được thành lập hợp pháp tại Việt Nam và hoạt động vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội hoặc hỗ trợ nhân đạo, hoàn toàn có thể là đối tượng áp dụng của Nghị định này và đủ điều kiện để tiếp nhận viện trợ dự án. Bên cung cấp viện trợ có thể là các tổ chức quốc tế, tổ chức chính phủ nước ngoài, hoặc các tổ chức phi chính phủ nước ngoài có thiện chí và tuân thủ luật pháp Việt Nam
[2].3. Nguyên tắc quản lý và sử dụng viện trợ dự án
Khi tiếp nhận và triển khai viện trợ dự án, quỹ của chị cần tuân thủ các nguyên tắc cơ bản sau
[3]:* Tuân thủ pháp luật Việt Nam: Mọi hoạt động liên quan đến viện trợ phải phù hợp với quy định pháp luật. Khoản viện trợ chỉ được tiếp nhận, thực hiện và sử dụng khi đã được cấp có thẩm quyền của Việt Nam phê duyệt. * Nguồn tiền hợp pháp: Nguồn tiền hoặc tài sản viện trợ phải là hợp pháp. * Không tiếp nhận hàng cấm: Không được tiếp nhận những hàng hóa (kể cả vật tư, thiết bị) thuộc danh mục cấm nhập khẩu của Việt Nam. * Công khai, minh bạch: Dòng tiền tiếp nhận và chi ra phải được thực hiện thông qua tài khoản tiếp nhận viện trợ, đảm bảo tính công khai, minh bạch và báo cáo đầy đủ.
4. Các hành vi bị cấm khi sử dụng viện trợ
Để đảm bảo việc sử dụng viện trợ đúng mục đích và hiệu quả, pháp luật nghiêm cấm các hành vi sau
[4]:* Sử dụng viện trợ để phục vụ mục đích rửa tiền, tài trợ khủng bố, trốn thuế, xâm hại an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc, xâm hại đạo đức xã hội, thuần phong mỹ tục và bản sắc văn hóa dân tộc. * Sử dụng viện trợ để tìm kiếm lợi nhuận phân chia, tư lợi cá nhân, không vì mục đích nhân đạo, phát triển kinh tế xã hội, không vì lợi ích cộng đồng. * Các hành vi tham nhũng, gây thất thoát, lãng phí, trục lợi trong sử dụng và quản lý vốn viện trợ; sử dụng vốn viện trợ sai mục đích và các hành vi vi phạm pháp luật khác.
Việc hiểu rõ định nghĩa và các quy định liên quan sẽ giúp quỹ của chị Mai xây dựng dự án và tiếp cận nguồn viện trợ một cách đúng đắn, hiệu quả và tuân thủ pháp luật.