Vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng hình sự
“Chào luật sư, tôi là chủ một doanh nghiệp nhỏ ở Quận 1, TP.HCM. Gần đây, công ty tôi có một vụ việc liên quan đến tranh chấp hợp đồng, và tôi bị triệu tập với tư cách người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan. Tuy nhiên, tôi thấy trong quá trình cơ quan điều tra làm việc, họ đã không thông báo một số quyền của tôi và cũng không lập biên bản đầy đủ các buổi làm việc. Tôi lo lắng rằng những sai sót này có thể ảnh hưởng đến kết quả vụ án và quyền lợi của tôi. Liệu đây có phải là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng không và tôi có thể làm gì?”
Trả lời
Hiểu về vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng
Vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng được định nghĩa là việc cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong quá trình khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ các trình tự, thủ tục do Bộ luật Tố tụng hình sự quy định và đã xâm hại nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng hoặc làm ảnh hưởng đến việc xác định sự thật khách quan, toàn diện của vụ án. Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định rõ ràng về trình tự, thủ tục tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử
[1], nhằm đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong toàn bộ quá trình tố tụng.Trong trường hợp của ông T.V.K, việc cơ quan điều tra không thông báo đầy đủ các quyền của ông với tư cách người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan, cũng như việc không lập biên bản đầy đủ các buổi làm việc, có thể được xem là những dấu hiệu của việc "không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ các trình tự, thủ tục". Nếu những thiếu sót này thực sự xâm hại nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của ông hoặc làm ảnh hưởng đến việc xác định sự thật khách quan, toàn diện của vụ án, thì đây hoàn toàn có thể là một vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng.
Tầm quan trọng của việc tuân thủ thủ tục tố tụng và hậu quả của vi phạm
Việc tuân thủ nghiêm ngặt các thủ tục tố tụng là cốt lõi để đảm bảo công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, và không làm oan người vô tội
[2]. Mỗi quy định về thủ tục đều có vai trò quan trọng trong việc thu thập chứng cứ, đánh giá sự việc một cách khách quan và toàn diện. Một số trường hợp, việc đánh giá một hành vi có phải là vi phạm tố tụng hay không cần xem xét kỹ lưỡng dựa trên từng tình huống cụ thể [3]. Tuy nhiên, việc không thông báo quyền cơ bản của người tham gia tố tụng hay không lập biên bản đầy đủ là những sai sót nghiêm trọng, có thể dẫn đến việc bỏ sót thông tin, làm sai lệch bản chất vụ việc, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của ông T.V.K và tính chính xác của kết quả điều tra, xét xử.Quyền và cách thức bảo vệ quyền lợi của Ông T.V.K
Với tư cách là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan, ông T.V.K có các quyền và nghĩa vụ được pháp luật quy định. Nếu ông có căn cứ cho rằng cơ quan tiến hành tố tụng đã có những hành vi vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng như đã nêu, ông hoàn toàn có quyền thực hiện các biện pháp để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Cụ thể, ông có thể:
Việc chủ động bảo vệ quyền lợi của mình là rất quan trọng để đảm bảo vụ án được giải quyết một cách công bằng và đúng pháp luật.