Vai trò của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án hành chính
“Tôi là chủ một cửa hàng tạp hóa nhỏ ở Quận 5, TP. Hồ Chí Minh. Gần đây, Ủy ban nhân dân quận ra quyết định thu hồi một phần đất của hàng xóm để mở rộng đường, nhưng việc mở rộng này lại ảnh hưởng trực tiếp đến mặt tiền và lối đi vào cửa hàng của tôi, gây thiệt hại lớn cho việc kinh doanh. Tôi không phải là người bị thu hồi đất trực tiếp, vậy tôi có thể tham gia vào vụ kiện hành chính của hàng xóm với UBND quận không, và vai trò của tôi là gì?”
Trả lời
1. Xác định tư cách Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan
Chào chị H, trường hợp của chị hoàn toàn có thể được xem xét là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án hành chính giữa hàng xóm của chị và Ủy ban nhân dân quận. Theo quy định pháp luật, đây là các cơ quan, tổ chức, cá nhân tuy không khởi kiện, không bị kiện, nhưng việc giải quyết vụ án hành chính có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của họ. Việc mở rộng đường ảnh hưởng trực tiếp đến mặt tiền và lối đi vào cửa hàng của chị chính là một ví dụ rõ ràng về việc quyền lợi của chị bị tác động bởi quyết định hành chính đó. Luật Tố tụng hành chính cũng quy định rõ về nhiệm vụ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan
[1].2. Cách thức tham gia tố tụng
Để tham gia vào vụ án, chị H có thể thực hiện một trong các cách sau: tự mình đề nghị Tòa án cho tham gia tố tụng hoặc đề nghị hàng xóm của chị (đương sự khác) đề nghị Tòa án. Tòa án sẽ xem xét chấp nhận đề nghị này dựa trên cơ sở các tài liệu, chứng cứ chứng minh quyền lợi, nghĩa vụ của chị bị ảnh hưởng. Khi đã được Tòa án chấp nhận tham gia, chị sẽ có quyền và nghĩa vụ của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử sẽ xác định đầy đủ các tình tiết vụ án bằng cách nghe ý kiến của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, đối chiếu với các tài liệu, chứng cứ đã thu thập được
[2].3. Quyền và nghĩa vụ khi tham gia tố tụng
Khi được Tòa án chấp nhận là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, chị H sẽ có nhiều quyền quan trọng để bảo vệ lợi ích của mình. Chị có quyền đưa ra các yêu cầu độc lập (nếu có), cung cấp chứng cứ, tài liệu, trình bày ý kiến, hỏi những người tham gia tố tụng khác, tranh luận tại phiên tòa để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Đồng thời, chị cũng có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ, trung thực các thông tin, tài liệu theo yêu cầu của Tòa án và chấp hành các quyết định của Tòa án. Các quyền và nghĩa vụ này của chị, dù trong bối cảnh vụ án hành chính, cũng nằm trong khuôn khổ chung về quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong các hoạt động có liên quan đến pháp luật
[3].Việc tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan sẽ giúp chị bảo vệ được quyền lợi chính đáng của mình trước những tác động từ quyết định hành chính của cơ quan nhà nước.