Vai trò của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong tố tụng
“Tôi là Anh N.V.A, một chủ cửa hàng nhỏ ở TP.HCM. Hiện tại, tôi đang vướng vào một vụ tranh chấp đất đai với hàng xóm. Mảnh đất này trước đây có liên quan đến một hợp đồng mua bán mà tôi không hề hay biết với một người thứ ba. Giờ Tòa án đang giải quyết vụ việc, tôi lo lắng người thứ ba kia có thể bị ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của họ. Vậy họ có được tham gia vào vụ án này không và vai trò của họ là gì?”
Trả lời
Chào Anh N.V.A,
Trường hợp của anh liên quan đến một khái niệm pháp lý quan trọng là "Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan". Đây là những chủ thể tuy không phải là người khởi kiện (nguyên đơn) hay người bị kiện (bị đơn), nhưng việc giải quyết vụ án lại có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của họ. Việc xác định và đưa họ vào tham gia tố tụng là cần thiết để đảm bảo vụ án được giải quyết một cách toàn diện, khách quan và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của tất cả các bên.
Ai là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan?
Theo định nghĩa chung trong tố tụng, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là cơ quan, tổ chức, cá nhân tuy không khởi kiện, không bị kiện, nhưng việc giải quyết vụ án có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của họ. Họ có thể tự mình hoặc đương sự khác đề nghị và được Tòa án chấp nhận, hoặc được Tòa án chủ động đưa vào tham gia tố tụng. Điều này nhằm đảm bảo mọi khía cạnh của vụ việc được xem xét đầy đủ, tránh phát sinh các tranh chấp mới sau khi vụ án hiện tại kết thúc.
Vai trò và quyền của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan
Trong vụ án tranh chấp đất đai của anh, nếu có người thứ ba có hợp đồng mua bán liên quan đến mảnh đất đó, họ chính là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Sự tham gia của họ là rất quan trọng vì quyết định của Tòa án về quyền sử dụng đất giữa anh và hàng xóm sẽ tác động trực tiếp đến quyền lợi của người này. Họ có các quyền và nghĩa vụ như một đương sự, bao gồm quyền đưa ra yêu cầu độc lập.
Cụ thể, theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập có quyền thay đổi, bổ sung, rút một phần hoặc toàn bộ yêu cầu độc lập của mình trong quá trình giải quyết vụ án
[3]. Điều này có nghĩa là họ có thể trình bày quan điểm, đưa ra chứng cứ và yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền lợi của họ đối với mảnh đất đang tranh chấp.Cách thức tham gia tố tụng
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có thể tham gia vụ án theo một trong hai cách:
Việc xác định đúng và đầy đủ các đương sự, bao gồm cả người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, là một yếu tố then chốt để đảm bảo tính công bằng và hiệu quả của quá trình tố tụng. Các văn bản pháp luật như Nghị quyết của Quốc hội
[1] và các văn bản hướng dẫn của cơ quan nhà nước như Bộ Tài chính [2] đều góp phần vào việc hoàn thiện khung pháp lý này.